پنج‌شنبه 20 ذیقعده 1447
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
7 می 2026

(۱۶۳۰) حکم تکرار تیمم ساربانان در فصول مختلف به‌علت کمبود آب و بُعد مسافت

(۱۶۳۰) سوال: ما چند نفر ساربان شتر هستیم و الحمد لله نماز را به صورت جماعت ادا می‌کنیم اما مشکلمان این است که طول سال در فصل تابستان و زمستان، تیمم می‌کنیم. شایان ذکر است که آب تانکر در تابستان فقط برای سه روز و در زمستان برای بیش از یک هفته کفایت می‌کند و گاهی نیز بیست یا چهل کیلومتر با آب فاصله داریم. به نظر شما حکم شرع در مورد کاری که ما انجام می‌دهیم چیست؟

جواب:

اگر به آب دسترسی ندارید، این کار شما درست است؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (‌ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید! هرگاه خواستید به نماز بایستید، صورت‌ها و دستانتان را تا آرنج‌ بشویید، سرهایتان را مسح نمایید و پاهایتان را تا مچ بشویید. اگر جنب بودید، غسل نمایید. اگر بيمار يا در سفر بوديد يا قضاى حاجت نمودید يا با زنان همبستر شديد سپس آبى نيافتيد، با زمین پاك تيمم كنيد و با آن صورت‌ها و دستانتان را مسح نمایید. الله نمى‏خواهد شما را به سخت گرفتار کند بلکه مى‏خواهد شما را پاك نماید و نعمتش را بر شما تمام گرداند تا این كه شکرگزاری نمایید).

بنابراین اگر آب نداشتید یا آب در فاصله‌ای از شما قرار داشت که رفتن به سویش سخت و دشوار بود، تیمم کنید حتی اگر یک سال کامل طول بکشد؛ اما اگر به آب دسترسی داشتید یا در وسایل شما آب وجود داشت، تیمم کردن برایتان جایز نیست و اگر در چنین حالتی تیمم انجام کنید و نماز را با آن ادا کتید، این تیمم و نماز شما درست نیست. بنابراین واجب است که از تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه سازید و فقط در صورت داشتن عذر شرعی، تیمم کنید که همان وجود نداشتن آب یا آسیب دیدن در صورت استفاده از آن می‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شخص أعمل في رعي الإبل، ومشكلتي أننا نصلي جماعة -والحمد لله -، لكننا نتيمم طوال أيام السنة صيفًا وشتاء، والجدير بالذكر أن ماء الوايت في الصيف يمكث معنا ثلاثة أيام، وفي الشتاء أكثر من أسبوع، و أحيانًا يبعد الماء عنا عشرين كيلو مترا، أو أربعين كيلو مترا، فما حكم الشرع في نظركم في عملنا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: عملكم هذا صحيح إذا كنتم لا تجدون الماء؛ لقوله تعالى: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴾ [المائدة: ٦].

فإذا لم تجدوا الماء، أو كان بعيدا عنكم بُعدًا يَشقُ عليكم في الذهاب إليه، فتيمموا ولو طوال السنة، أما إذا كان الماء قريباً منكم، أو في رحالكم، فإنه لا يحل لكم أن تتيمموا، ولو تيممتم في هذه الحال فإن تيممكم غير صحيح، وصلاتكم التي صليتموها به غير صحيحة أيضًا. فالواجب عليكم تقوى الله عز وجل، وألا تتيمموا إلا عند وجود العذر الشرعي؛ وهو عدم الماء، أو التضرر باستعماله.

مطالب مرتبط:

(۱۶۱۶) آیا در صورتی که بعضی از اعضای وضو، مجروح و زخمی باشد، ترتیب بین وضو و تیمم شرط است؟

بنا بر دیدگاه راجح و برگزیده، ترتیب میان وضو و تیمم، شرط نیست؛ لذا اگر مثلا دست شخص، زخمی باشد و امکان شستن یا مسح کردن آن با آب نباشد، ابتدا وضو می‌گیرد و بعد از پایان وضو، به جای آن زخم، تیمم می‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۶۳۸) حکم طهارت و عبادات چوپان دور از آب

اگر بر اثر جنابت، غسل بر وی واجب شد نیز در صورت عدم دسترسی به آب، تیمم می‌کند و جنابتش با انجام تیمم، به طور موقت برطرف می‌شود تا این ‌که آب فراهم شود. هرگاه آب فراهم شد، واجب است که غسل نماید....

ادامه مطلب …

(۱۶۴۰) اگر در حین ادای نماز عید، وضویم باطل شد و زمان اندک بود و آبی نیز در آن مسجد نیافتم، آیا جایز است که تیمم کنم؟

جمهور علما بر این نظر هستند که تيمم در این حالت، جایز نیست زیرا یکی از شروط تيمم، عدم وجود آب می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۱۶۴۵) آیا ادای دو نماز فرض با یک تیمم، درست است؟

بله، می‌توان دو نماز فرض را با یک تیمم ادا نمود و تفاوتی ندارد که هر دو نماز در یک وقت ادا شود یا هر کدام در وقت خودش خوانده شود....

ادامه مطلب …

(۱۶۱۳) آیا اگر نتوانستم وضو بگیرم، می‌توانم تیمم کنم؟

بله، اگر کسی نتواند وضو بگیرد، تیمم می‌کند..

ادامه مطلب …

(۱۶۴۶) حکم نماز کسی ‌که نمازش را در اول وقت با تيمم ادا نموده سپس در آخر وقت به آب دست پیدا کرده است

چنین می‌باشد که نیاز نیست نمازش را دوباره بخواند و نماز اولی درست است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه