جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۱۶۳۰) حکم تکرار تیمم ساربانان در فصول مختلف به‌علت کمبود آب و بُعد مسافت

(۱۶۳۰) سوال: ما چند نفر ساربان شتر هستیم و الحمد لله نماز را به صورت جماعت ادا می‌کنیم اما مشکلمان این است که طول سال در فصل تابستان و زمستان، تیمم می‌کنیم. شایان ذکر است که آب تانکر در تابستان فقط برای سه روز و در زمستان برای بیش از یک هفته کفایت می‌کند و گاهی نیز بیست یا چهل کیلومتر با آب فاصله داریم. به نظر شما حکم شرع در مورد کاری که ما انجام می‌دهیم چیست؟

جواب:

اگر به آب دسترسی ندارید، این کار شما درست است؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (‌ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید! هرگاه خواستید به نماز بایستید، صورت‌ها و دستانتان را تا آرنج‌ بشویید، سرهایتان را مسح نمایید و پاهایتان را تا مچ بشویید. اگر جنب بودید، غسل نمایید. اگر بيمار يا در سفر بوديد يا قضاى حاجت نمودید يا با زنان همبستر شديد سپس آبى نيافتيد، با زمین پاك تيمم كنيد و با آن صورت‌ها و دستانتان را مسح نمایید. الله نمى‏خواهد شما را به سخت گرفتار کند بلکه مى‏خواهد شما را پاك نماید و نعمتش را بر شما تمام گرداند تا این كه شکرگزاری نمایید).

بنابراین اگر آب نداشتید یا آب در فاصله‌ای از شما قرار داشت که رفتن به سویش سخت و دشوار بود، تیمم کنید حتی اگر یک سال کامل طول بکشد؛ اما اگر به آب دسترسی داشتید یا در وسایل شما آب وجود داشت، تیمم کردن برایتان جایز نیست و اگر در چنین حالتی تیمم انجام کنید و نماز را با آن ادا کتید، این تیمم و نماز شما درست نیست. بنابراین واجب است که از تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه سازید و فقط در صورت داشتن عذر شرعی، تیمم کنید که همان وجود نداشتن آب یا آسیب دیدن در صورت استفاده از آن می‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شخص أعمل في رعي الإبل، ومشكلتي أننا نصلي جماعة -والحمد لله -، لكننا نتيمم طوال أيام السنة صيفًا وشتاء، والجدير بالذكر أن ماء الوايت في الصيف يمكث معنا ثلاثة أيام، وفي الشتاء أكثر من أسبوع، و أحيانًا يبعد الماء عنا عشرين كيلو مترا، أو أربعين كيلو مترا، فما حكم الشرع في نظركم في عملنا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: عملكم هذا صحيح إذا كنتم لا تجدون الماء؛ لقوله تعالى: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴾ [المائدة: ٦].

فإذا لم تجدوا الماء، أو كان بعيدا عنكم بُعدًا يَشقُ عليكم في الذهاب إليه، فتيمموا ولو طوال السنة، أما إذا كان الماء قريباً منكم، أو في رحالكم، فإنه لا يحل لكم أن تتيمموا، ولو تيممتم في هذه الحال فإن تيممكم غير صحيح، وصلاتكم التي صليتموها به غير صحيحة أيضًا. فالواجب عليكم تقوى الله عز وجل، وألا تتيمموا إلا عند وجود العذر الشرعي؛ وهو عدم الماء، أو التضرر باستعماله.

مطالب مرتبط:

(۱۶۲۷) اگر شخصی کسالت داشته باشد یا دیر از خواب بیدار شود و ترس آن داشته باشد که وقت نماز خارج شود، باید آب را گرم کند یا تیمم انجام دهد؟

واجب است که آب را گرم کند حتی اگر ترس از آن داشته باشد که وقت نماز خارج شود؛ زیرا کسی‌ که از خواب بر می‌خیزد، وقت نماز برای او از همان زمان بیدار شدن شروع می‌شود، نه از وقت دخول وقت نماز...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۲) آیا تیمم بر سنگ یا زمینی که بر اثر باران رطوبت دارد، جایز است؟

بله، تیمم کردن بر زمین جایز است و تفاوتی ندارد که زمین: شنی، خاک خشک، مرطوب و نمناک یا سنگ باشد...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۱) حکم تیمم در زمین شوره‌زار هنگام فقدان آب

تیمم بر هر نوع از انواع زمین‌ها، جایز است...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۵) حکم تیمم با زدنِ دست بر فرشی که غبار دارد چیست؟

تيمم بر فرشی که غبار دارد، جایز است اما تیمم بر فرشی که غبار نداشته باشد، جایز نیست زیرا از جنس زمین نمی‌باشد و متصل به آن نیست ...

ادامه مطلب …

(۱۶۳۳) حکم نمازهای ادا شده با تیمم در صورت وجود آب برای غير طهارت

حال که از روی جهل و نادانی چنین کرده است، امیدوارم که نیاز نباشد نمازهای گذشته را دوباره بخواند اما در آینده هرگاه آب کافی وجود داشت، واجب است که با آب، طهارت نموده و وضو بگیرد....

ادامه مطلب …

(۱۶۲۹) حکم تیمم در سرمای شدید زمستان به جای وضوی صبحگاهی

واجب است که آب را گرم کنی زیرا در شهر هستی و می‌توانی آب را گرم کنی و در چنین حالتی، تیمم کردن جایز نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه