چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

(۱۶۳۰) حکم تکرار تیمم ساربانان در فصول مختلف به‌علت کمبود آب و بُعد مسافت

(۱۶۳۰) سوال: ما چند نفر ساربان شتر هستیم و الحمد لله نماز را به صورت جماعت ادا می‌کنیم اما مشکلمان این است که طول سال در فصل تابستان و زمستان، تیمم می‌کنیم. شایان ذکر است که آب تانکر در تابستان فقط برای سه روز و در زمستان برای بیش از یک هفته کفایت می‌کند و گاهی نیز بیست یا چهل کیلومتر با آب فاصله داریم. به نظر شما حکم شرع در مورد کاری که ما انجام می‌دهیم چیست؟

جواب:

اگر به آب دسترسی ندارید، این کار شما درست است؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (‌ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید! هرگاه خواستید به نماز بایستید، صورت‌ها و دستانتان را تا آرنج‌ بشویید، سرهایتان را مسح نمایید و پاهایتان را تا مچ بشویید. اگر جنب بودید، غسل نمایید. اگر بيمار يا در سفر بوديد يا قضاى حاجت نمودید يا با زنان همبستر شديد سپس آبى نيافتيد، با زمین پاك تيمم كنيد و با آن صورت‌ها و دستانتان را مسح نمایید. الله نمى‏خواهد شما را به سخت گرفتار کند بلکه مى‏خواهد شما را پاك نماید و نعمتش را بر شما تمام گرداند تا این كه شکرگزاری نمایید).

بنابراین اگر آب نداشتید یا آب در فاصله‌ای از شما قرار داشت که رفتن به سویش سخت و دشوار بود، تیمم کنید حتی اگر یک سال کامل طول بکشد؛ اما اگر به آب دسترسی داشتید یا در وسایل شما آب وجود داشت، تیمم کردن برایتان جایز نیست و اگر در چنین حالتی تیمم انجام کنید و نماز را با آن ادا کتید، این تیمم و نماز شما درست نیست. بنابراین واجب است که از تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه سازید و فقط در صورت داشتن عذر شرعی، تیمم کنید که همان وجود نداشتن آب یا آسیب دیدن در صورت استفاده از آن می‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شخص أعمل في رعي الإبل، ومشكلتي أننا نصلي جماعة -والحمد لله -، لكننا نتيمم طوال أيام السنة صيفًا وشتاء، والجدير بالذكر أن ماء الوايت في الصيف يمكث معنا ثلاثة أيام، وفي الشتاء أكثر من أسبوع، و أحيانًا يبعد الماء عنا عشرين كيلو مترا، أو أربعين كيلو مترا، فما حكم الشرع في نظركم في عملنا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: عملكم هذا صحيح إذا كنتم لا تجدون الماء؛ لقوله تعالى: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴾ [المائدة: ٦].

فإذا لم تجدوا الماء، أو كان بعيدا عنكم بُعدًا يَشقُ عليكم في الذهاب إليه، فتيمموا ولو طوال السنة، أما إذا كان الماء قريباً منكم، أو في رحالكم، فإنه لا يحل لكم أن تتيمموا، ولو تيممتم في هذه الحال فإن تيممكم غير صحيح، وصلاتكم التي صليتموها به غير صحيحة أيضًا. فالواجب عليكم تقوى الله عز وجل، وألا تتيمموا إلا عند وجود العذر الشرعي؛ وهو عدم الماء، أو التضرر باستعماله.

مطالب مرتبط:

(۱۶۱۰) تیمم با چه چیزهایی باطل می‌شود؟

چیزهایی که تیمم با آن باطل می‌شود: اگر تیمم برای رفع جنابت باشد، با هر چیزی که غسل را واجب می‌کند، باطل می‌شود و اگر به جای وضو باشد، با هر چیزی که وضو را واجب می‌کند، باطل می‌شود..

ادامه مطلب …

(۱۶۴۷) آیا درست است که نماز فرض را با تیمم خواند و با همین تیمم، چند نماز نفل و سنت مؤکده خواند؟

بله، هرگاه فردی برای ادای نمازی تيمم کرد، جایز است که با همان تیمم، نمازهای فرض و نفل دیگری را نیز ادا نماید و تفاوتی ندارد که این نمازها را در همان وقت بخواند یا در وقت نماز دیگر ادا کند...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۳) آیا جایز است که امروزه نمازگزار بر فرش مسجد یا سرامیک، تیمم کند؟

تيمم بر زمین و دیوارهایی که بدان متصل است، جایز می‌باشد..

ادامه مطلب …

(۱۶۱۴) اگر بیمار بودم و توانایی تیمم کردن را نداشتم، چگونه تیمم کنم؟

اگر برای این زن دشوار است که هر نماز را در وقت خودش ادا کند، می‌تواند نمازهای ظهر و عصر و نیز نمازهای مغرب و عشا را به صورت جمع بخواند اما قصر نکند زیرا مسافر نیست....

ادامه مطلب …

(۱۶۳۲) حکم تیمم در سفرهای تفریحی به بیابان با وجود امکان تهیه آب

اگر آب نداشته باشند، جایز است که به جای غسل جنابت یا وضو، تیمم کنند. در صورتی که از سرما هراس داشتند و می‌توانستند آب را گرم کنند، واجب است که این کار را انجام دهند و با آن آب گرم، وضو یا غسل نمایند اما اگر تهیه‌ی آب گرم برایشان امکان پذیر نبود، تیمم کردن برایشان جایز است...

ادامه مطلب …

(۱۶۴۲) حکم استمرار تیمم برای بیمار با منع پزشکی از استعمال آب

اگر امکان‌پذیر نباشد و شستن و مسح کردن برای چشمش ضرر داشته باشد: هر مقدار از صورتش که به او زیان نمی‌رساند را می‌شوید و به جای بقیه تیمم می‌کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه