جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۱۶۳۰) حکم تکرار تیمم ساربانان در فصول مختلف به‌علت کمبود آب و بُعد مسافت

(۱۶۳۰) سوال: ما چند نفر ساربان شتر هستیم و الحمد لله نماز را به صورت جماعت ادا می‌کنیم اما مشکلمان این است که طول سال در فصل تابستان و زمستان، تیمم می‌کنیم. شایان ذکر است که آب تانکر در تابستان فقط برای سه روز و در زمستان برای بیش از یک هفته کفایت می‌کند و گاهی نیز بیست یا چهل کیلومتر با آب فاصله داریم. به نظر شما حکم شرع در مورد کاری که ما انجام می‌دهیم چیست؟

جواب:

اگر به آب دسترسی ندارید، این کار شما درست است؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (‌ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید! هرگاه خواستید به نماز بایستید، صورت‌ها و دستانتان را تا آرنج‌ بشویید، سرهایتان را مسح نمایید و پاهایتان را تا مچ بشویید. اگر جنب بودید، غسل نمایید. اگر بيمار يا در سفر بوديد يا قضاى حاجت نمودید يا با زنان همبستر شديد سپس آبى نيافتيد، با زمین پاك تيمم كنيد و با آن صورت‌ها و دستانتان را مسح نمایید. الله نمى‏خواهد شما را به سخت گرفتار کند بلکه مى‏خواهد شما را پاك نماید و نعمتش را بر شما تمام گرداند تا این كه شکرگزاری نمایید).

بنابراین اگر آب نداشتید یا آب در فاصله‌ای از شما قرار داشت که رفتن به سویش سخت و دشوار بود، تیمم کنید حتی اگر یک سال کامل طول بکشد؛ اما اگر به آب دسترسی داشتید یا در وسایل شما آب وجود داشت، تیمم کردن برایتان جایز نیست و اگر در چنین حالتی تیمم انجام کنید و نماز را با آن ادا کتید، این تیمم و نماز شما درست نیست. بنابراین واجب است که از تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه سازید و فقط در صورت داشتن عذر شرعی، تیمم کنید که همان وجود نداشتن آب یا آسیب دیدن در صورت استفاده از آن می‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شخص أعمل في رعي الإبل، ومشكلتي أننا نصلي جماعة -والحمد لله -، لكننا نتيمم طوال أيام السنة صيفًا وشتاء، والجدير بالذكر أن ماء الوايت في الصيف يمكث معنا ثلاثة أيام، وفي الشتاء أكثر من أسبوع، و أحيانًا يبعد الماء عنا عشرين كيلو مترا، أو أربعين كيلو مترا، فما حكم الشرع في نظركم في عملنا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: عملكم هذا صحيح إذا كنتم لا تجدون الماء؛ لقوله تعالى: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴾ [المائدة: ٦].

فإذا لم تجدوا الماء، أو كان بعيدا عنكم بُعدًا يَشقُ عليكم في الذهاب إليه، فتيمموا ولو طوال السنة، أما إذا كان الماء قريباً منكم، أو في رحالكم، فإنه لا يحل لكم أن تتيمموا، ولو تيممتم في هذه الحال فإن تيممكم غير صحيح، وصلاتكم التي صليتموها به غير صحيحة أيضًا. فالواجب عليكم تقوى الله عز وجل، وألا تتيمموا إلا عند وجود العذر الشرعي؛ وهو عدم الماء، أو التضرر باستعماله.

مطالب مرتبط:

(۱۶۱۲) اختلاف در صیغۀ تیمم و حد مشروع آن

درست‌ترین روش همان است که برادر سؤال کننده انجام داده است؛ وی دو دستش را یک بار بر زمین زده و صورت و دو دستش تا مچ را مسح نموده است....

ادامه مطلب …

(۱۶۱۷) آیا تیمم کردن به نیت رفع جنابت یا به جای غسل از عادت ماهیانه همانند تیممی است که به جای وضو انجام می‌شود؟

حدث اصغر و حدث اکبر در تیمم فرقی ندارد لذا تيمم به جای غسل حيض یا برای رفع جنابت همانند تيمم به جای وضو است که بعد از ادرار، مدفوع و باد شکم انجام می‌شود...

ادامه مطلب …

(۱۶۱۵) حکم تیمم به جای غسل جنابت در حالت بیماری

هرگاه مرد یا زنی دچار جنابت شد اما بیمار بود و استفاده از آب برایش امکان‌پذیر نبود، در این حالت می‌تواند تیمم کند ....

ادامه مطلب …

(۱۶۳۱) حکم تیمم در صورت وجود آب برای غیر نیازهای انسانی

در صورت وجود آب و کافی بودن آن، تیمم باطل است و نماز خواندن با آن، جایز نیست. بنابراین این افرادی که تیمم می‌کنند و تانکر آب به همراه دارند، جایز نیست که با این تیمم، نماز بخوانند...

ادامه مطلب …

(۱۶۴۹) آیا برای شخصی که تیمم نموده، جایز است که دو رکعت نمازِ سنتِ وضو بخواند؟

هرگاه انسان تيمم شرعی که دارای سبب تیمم باشد را انجام ‌دهد، می‌تواند هر قدر که بخواهد نمازهای فرض و نفل را با این تيمم ادا کند و حتی اگر وقت نماز خارج شود نیز وی با طهارت است و می‌تواند نماز دیگر را نیز با همان تیمم ادا نماید تا این که یکی از باطل‌کننده‌های وضو از وی واقع شود....

ادامه مطلب …

(۱۶۱۴) اگر بیمار بودم و توانایی تیمم کردن را نداشتم، چگونه تیمم کنم؟

اگر برای این زن دشوار است که هر نماز را در وقت خودش ادا کند، می‌تواند نمازهای ظهر و عصر و نیز نمازهای مغرب و عشا را به صورت جمع بخواند اما قصر نکند زیرا مسافر نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه