(۱۶۲۲) سوال: آیا تیمم بر سنگ یا زمینی که بر اثر باران رطوبت دارد، جایز است؟

جواب:

بله، تیمم کردن بر زمین جایز است و تفاوتی ندارد که زمین: شنی، خاک خشک، مرطوب و نمناک یا سنگ باشد زیرا فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عام است که فرمود: {فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً} [المائدة: ۶] : (با زمین پاك، تيمم كنيد)؛ سخن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز در این زمینه، عام می‌باشد که فرمود: «وجُعِلَتْ لي الأرْضُ مَسْجِدًا وطَهُورًا، فأَيُّما رَجُلٍ مِن أُمَّتي أدْرَكَتْهُ الصَّلَاةُ فَلْيُصَلِّ»[۱] : (زمین برایم محل نماز و پاک قرار داده شده است لذا هر کس از امتم که وقت نمازش فرا رسید، باید نماز بخواند).  الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌داند که بندگانش وقت نمازشان فرا می‌رسد در حالی که در صحرای باران دیده، سنگی یا غیره خواهند بود و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز این را می‌دانست اما با این وجود، هیچ چیزی از زمین را استثنا نکرد. این مسئله دلالت بر عموم دارد و این که هرگاه وقت نماز شد، فرد می‌تواند بر هر زمینی تیمم نماید مگر زمینی که نجس باشد زیرا نمی‌توان بر زمین نجس، تیمم نمود چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: {فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً} [المائدة: ۶] : (با زمین پاك تيمم كنيد). بر زمین نجس، نماز نیز نمی‌توان خواند زیرا: «فَقَد جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي طَائِفَةِ الْمَسْجِدِ، فَزَجَرَهُ النَّاسُ، فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، فَلَمَّا قَضَى بَوْلَهُ أَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بِذَنُوبِ مِنْ مَاءٍ، فَأُهْرِيقَ عَلَيْهِ»[۲] : (روزی یک بادیه‌نشین وارد مسجد شد و در گوشه‌ای از مسجد ادرار ‌نمود. مردم او را سرزنش کرده و بر وی فریاد زدند؛ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنان را از این ‌کار نهی نمود. وقتی که آن مرد، ادرارش را تمام کرد، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور داد تا یک دلو بزرگ آب بیاورند سپس بر آن ادرار ریخته شد). بنابراین زمینی که بر آن نماز خوانده می‌شود، باید پاک باشد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.