(۱۶۰۱) سوال: اگر دچار جنابت شدم آیا جایز است که الحمد لله بگویم و هنگام بیدار شدن، این دعا را بخوانم: «الحمد لله الذي أحيانا بعد ما أماتنا وإليه النشور»[۱] : (حمد و ستایش مطلق مخصوص الله است که ما را بعد از آن که میراند، زنده کرد و بازگشت به سوی او است)؟ آیا اگر در حالت جنابت، عطسه کردم جایز است که (الحمد لله) بگویم؟ همچنین آیا اگر خمیازه کشیدم، جایز است که از شیطان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرم؟ گاهی در حالت جنابت، برخی آیات به ذهنم خطور می‌کند، آیا جایز است که در این حالت، این آیات را در قلبم بدون تلفظ، تکرار کنم؟

جواب:

ذكر و یاد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در حالت جنابت، اشکالی ندارد زیرا: «کان النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يذكر الله علی كل أحيانه» : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در هر حال، الله را ذکر و یاد می‌نمود) چنان که در حديث عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا ثابت است لذا می‌توانی کلمات اذان را تکرار کنی، ذکر بیدار شدن از خواب را بگویی، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به وقت خوردن و نوشیدن یاد نمایی و هنگام عطسه (الحمد لله) بگویی.

گفتن «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم» به هنگام خمیازه کشیدن، سنت نیست و سنت دانستن یا عمل به آن نیز صحیح نمی‌باشد در حالی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت نشده است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کسی که خمیازه می‌کشد را به انجام یک سنت عملی که همان فرو بردن خمیازه در صورت توانایی می‌باشد، راهنمایی نموده است و اگر کسی نتوانست جلوی خمیازه‌اش را بگیرد باید دست بر دهان بگذارد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور نفرمود که هر کس خمیازه می‌کشد «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم» بگوید و این کار از عمل ایشان نیز (آن طور که می‌دانم) ثابت نیست.

بنابراین گفتن «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم» به هنگام خمیازه، شایسته‌ نیست و هر کس در این باره سنت و حدیث صحیحی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌داند از آن پیروی کند زیرا ما فقط چیزی را بیان می‌کنیم که علم آن به ما رسیده است و علم و آگاهی کامل نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد.

احتیاط اقتضا می‌کند که شخص جنب، قرآن را تلاوت نکند اما می‌تواند ذکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که مطابق با قرآن باشد را بگوید و این به شرطی است که قصد قرائت قرآن را نداشته باشد؛ مثلا بگوید: {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}[الفاتحة: ۲] : (حمد و ستایش مطلق فقط مخصوص پروردگار جهانیان است). این آیه‌ای از قرآن است اما با این وجود، اگر قصد شخص جنب از گفتن آن، قرائت قرآن نباشد، ایرادی ندارد.

[۱] صحیح بخاری: کتاب الدعوات، باب ما یقول إذا نام، شماره (۶۳۱۲). صحیح مسلم: کتاب الذکر والدعاء والتوبة والإستغفار، باب ما یقول عند النوم وأخذ المضجع، شماره (۲۷۱۱).