(۱۵۹۶) سوال: آیا جایز است که فرد جُنُب، پیش از خواب، قرآن تلاوت کند یا معوذات و آيت الكرسي و برخی اذکار که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده را بخواند؟

جواب:

بنا بر دیدگاه راجح که دیدگاه جمهور علما نیز هست، تلاوت قرآن در حال جنابت، جایز نیست؛ زیرا فرد جنب می‌تواند جنابتش را برطرف نموده و این مانع را از میان بردارد بر خلاف زن حائض که بنا بر دیدگاه بیشتر علما جایز است که زن حائض، قرآن را در صورت وجود مصلحت یا نیاز، تلاوت نماید؛ قرائت برای مصلحت مانند خواندن دعاهای قرآنی، آيت الكرسي، دو آیه‌ی پایانی سوره‌ی بقره، «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» و معوذتين (سوره‌های فلق و ناس) است و قرائت به خاطر نیاز برای زن مانند قرائت به خاطر ترس از فراموش کردن آن چه از قرآن حفظ کرده است، آماده شدن برای امتحان مدرسه، آموزش به فرزندان و غیره است.

تفاوت میان حائض و جُنُب، این است که زن حائض بر خلاف شخص جنب، نمی‌تواند مانع تلاوت قرآن (حیض) را بردارد؛ بنابراین به شخص جُنُب می‌گوییم: اگر خواستی اذکار قرآنی را تلاوت بخوانی، ابتدا غسل کن سپس آن را بخوان. این کار بهتر و پاک‌تر است. اشکالی ندارد که شخص، اذکار غیر قرآنی را در حالت جنابت بخواند؛ به دلیل سخن عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا که می‌گفت: «کان النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يذكر الله علی كل أحيانه»[۱] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در هر حال، الله را ذکر و یاد می‌نمود)؛ اما ذكر و یاد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در حالت طهارت و پاکی بهتر از حالتی است که انسان پاک نباشد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز فرمود: «إني کرهت أن أذكر الله إلا على طُهرٍ» یا فرمود: «علی طهارة»[۲] : (من دوست دارم که الله را فقط در حالت طهارت و پاکی ذکر نمایم) یا چنین عبارتی فرمود؛ اما مانعی ندارد که انسان جنب، پروردگارش را با عباراتی غیر از قرآن ذکر کند. همچنین شخص جنب می‌تواند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با الفاظ قرآنی یاد کند اما نیتش قرائت قرآن نباشد لذا مثلا می‌تواند بگوید: {بسم الله الرحمن الرحيم}[الفاتحة: ۱] : (به نام الله که بسیار بخشنده و بسیار مهربان)؛ یا اگر دچار مصیبتی شد، می‌تواند بگوید: {إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}[البقرة: ۱۵۶] : (برای الله هستیم و به سوی او باز می‌گردیم)؛ یا دعا کند و بگوید: {لا إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنْ الظَّالِمِينَ}[الأنبیاء: ۸۷] : (هیچ معبود به حق جز تو وجود ندارد، پاک و منزه هستی و من از ظالمان و ستمکاران هستم). همچنین می‌تواند بگوید: {رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}[البقرة: ۲۰۱] : (ای پروردگار ما! نیکی دنیا و نیکی آخرت را به ما عطا کن و ما را از عذاب آتش نجات بده). این در صورتی است که قصد و نیتش قرائت قرآن نباشد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] مسند احمد: (۳۱/۳۸۱، شماره ۱۹۰۳۴). سنن ابو داود: کتاب الطهارة، باب أیرد السلام وهو یبول، شماره (۱۷).