شنبه 27 جمادی‌الاول 1448
۱۶ آبان ۱۴۰۵
7 نوامبر 2026

(۱۵۶۸) آیا غسل و شستن بدن، مسح سر و گفتن شهادت، بدون خیس کردن سر، پاک شدن از جنابت به شمار می‌آید؟

(۱۵۶۸) سوال: آیا غسل و شستن بدن، مسح سر و گفتن شهادت، بدون خیس کردن سر، پاک شدن از جنابت به شمار می‌آید؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در کتاب عزیز خود می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا} [المائدة: ۶] : (اگر جُنُب بودید، غسل نمایید). بنابراین باید تمام بدن، حتی سر و زیر موها نیز از جنابت پاک گردد لذا بر زن و مردی که موی پُر پشت دارد واجب است که سرشان را تا حدی بشویند که آب به ریشه‌ی مو برسد و بین موها داخل شود؛ به همین خاطر است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ غَسَلَ يَدَيْهِ، وتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ، ثُمَّ اغتَسَلَ، ثُمَّ یُخَلِّلُ بیَدِهِ شَعَرَهُ، حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّهُ قَدْ أروی بَشَرَتَهُ أَفَاضَ عَلَیه الماءَ ثَلَاثَ مَرَّات ثُمَّ غَسَلَ سَائِرِ جَسَدِهِ»[۱] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه غسل جنابت می‌نمود، ابتدا دو دستش را می‌شست همانند وضوی نماز، وضو می‌گرفت، سپس غسل می‌کرد سپس موهایش را با دست خلال می‌کرد. وقتی مطمئن می‌شد که آب به پوست سر رسیده است، سه مرتبه بر سرش آب می‌ریخت سپس سایر بدنش را می‌شست).

اهل علم گفته‌اند: فرد هنگام غسل، موهایش را خلال می‌کند تا مطمئن شود که آب به پوستش رسیده است اما مسح سر در غسل جنابت، کافی نیست زیرا مسح سر فقط در وضو انجام می‌شود همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ} [المائدة: ۶] : (سرهایتان را مسح کنید).


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل غُسل الجسم والمسح على الرأس والتشهد، دون بَل الرأس يعتبر تطهرا من الجنابة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: يقول الله -عز وجل- في كتابه العزيز: ﴿ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا ﴾ [المائدة: ٦] فلابد من تطهير جميع الجسد من الجنابة، حتى الرأس، وما تحت الشعر، فيجب على المرأة، وعلى الرجل ذي الرأس الكثيف الشعر، أن يغسلا رءوسهما غَسلا يصل إلى أصول الشعر، ويدخل فيما بين الشعر، ولهذا كان النبي صلى الله عليه وسلم «إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ غَسَلَ يَدَيْهِ، وَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاةِ، ثُمَّ اغْتَسَلَ، ثُمَّ يُخَلَّلُ بِيَدِهِ شَعَرَهُ، حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّهُ قَدْ أَرْوَى بَشَرَتَهُ، أَفَاضَ عَلَيْهِ اللَمَاءَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ غَسَلَ سَائِرَ جَسَدِهِ». قال أهل العلم : ويُخلَّل الشعر من أجل أن يتيقن دخول الماء إلى أصوله، وأما المسح على الرأس في غُسل الجنابة فإنه لا يُجزى؛ لأن المسح إنما يكون في الوضوء فقط، كما قال الله تعالى: ﴿ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ ﴾ [المائدة: ٦].

مطالب مرتبط:

(۱۵۷۸) حکم تیمم به‌ جای غسل جنابت در حالت بیماری

هرگاه مرد یا زنی دچار جنابت شود و به خاطر بیماری نتواند از آب استفاده کند، در این حالت تيمم می‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۶۰۳) آیا اگر شخص مسافر بخواهد نماز جمعه را همراه با مسلمانان ادا کند، باید غسل انجام دهد یا خیر؟

پاسخ به این سؤال بر این پایه استوار می‎‌شود که غسل جمعه، واجب است یا سنت مؤکده؟ علما در این زمینه سه دیدگاه دارند:...

ادامه مطلب …

(۱۶۰۶) آیا برای عید نیز غسلی همانند غسل جمعه، مشروع است؟

در این باره از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حدیثی سراغ ندارم که ایشان برای نماز عید، غسل کرده باشد اما از برخی از سلف صالح رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم روایت شده است که برای نماز عید، غسل انجام می‌داده‌اند...

ادامه مطلب …

(۱۵۹۹) حکم شرع در مورد کسی ‌که آیات قرآن را آهسته یا بلند می‌خواند در حالی که جُنُب می‌باشد چیست؟

دیدگاه راجح از اقوال علما این است که این کار، حرام می‌باشد و جایز نیست که شخص جُنُب، آیاتی از قرآن را به قصد تلاوت بخواند...

ادامه مطلب …

(۱۵۷۳) حکم تأخیر غسل جنابت در سرمای شدید

هر کس که آبگرمکن ندارد نیز می‌تواند آب را در دیگ و... گرم کرده و غسل نماید. همچنین شخص غسل را در جایی انجام می‌دهد که در معرض وزش باد و سرما نباشد. ...

ادامه مطلب …

(۱۵۶۰) روش غسل جنابت، چگونه است؟

غسل جنابت، دو روش واجب و مستحب دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه