(۱۵۵۲) سوال: آیا لمس کردن مصحف (قرآن) در صورتی که دست در پارچه یا مانع دیگری قرار داده شود، بدون وضو جایز است؟

جواب:

بله؛ جایز است که انسان، پارچه‌ای قرار دهد که مانع تماس مستقیم دست با قرآن شود و سپس به تلاوت آن بپردازد حتی اگر وضو نیز نداشته باشد.

سؤال کننده می‌گوید: (آیا لمس کردن مصحف با قرار دادن پارچه، جایز است؟) این تعبیر صحیح نیست! زیرا اگر پارچه‌ قرار داده شود دیگر لمس صورت نمی‌گیرد چون فقط در صورتی لمس نامیده می‌شود که مستقیم و بدون وجود هیچ مانعی باشد.

صحیح این است که لمس کردن مصحف (قرآن) بدون وضو و بدون مانع، جایز نیست؛ به دلیل فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیثی که برای عمر بن حزم نوشت و فرمود: «أن لا يَمَسَّ القرآنَ إلا طَاهِرٌ»[۱] : (هیچ کس غیر از شخصی که طهارت و وضو دارد، نباید قرآن را لمس کند). این حدیث هر چند که مرسل می‌باشد اما علما آن را معتبر دانسته و به آن عمل کرده‌اند و مسائل متعدد فقهی را بر آن بنا نموده‌اند؛ بنابراین لمس قرآن فقط در صورتی جایز است که شخص، وضو داشته باشد اما اگر مانع قرار دهد لمس به شمار نمی‌رود و اشکالی ندارد.

شاید کسی بپرسد: نظر شما در مورد کودکانی که یک جزء از قرآن را حمل می‌کنند و وضو ندارند چیست؟

می‌گوییم: برخی علما گفته‌اند: کودکان از این حکم، مستثنا هستند زیرا کودکی که به بلوغ نرسیده است، مکلّف نیست لذا چیزی بر وی واجب نمی‌شود. برخی دیگر نیز گفته‌اند: هر چند که بر آن کودک واجب نیست اما بر ولیّ و سرپرست کودک، واجب است که او را از حمل قرآن بدون وضو، باز دارد؛ اما در این جا لمس قرآن بدون وضو، نیاز است زیرا کودک، گاهی وضو گرفتن را یاد نگرفته است و اگر وضو بگیرد، هیچ ضمانتی وجود ندارد که بتواند خودش را از حدث و بی‌وضویی حفظ کند لذا به خاطر مشقت و دشواری که در این مورد وجود دارد از آن چشم‌پوشی می‌شود، والله أعلم.

***

[۱] موطأ امام مالک (۲/۲۷۸، شماره ۶۸۰). مسند دارمی (۳/۱۴۵۵، شماره ۲۳۱۲).