جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۱۵۴۶) حکم زیاده‌روی در اعمال وضو و نماز بر اثر وسواس

(۱۵۴۶) سوال: من به خاطر وسواسی که دارم، اعضای وضو را بیش از مقدار مطلوب می‌شویم. قرائت سوره‌ی فاتحه در نماز را بیش از یک بار تکرار می‌کنم و سلام نماز را نیز چند بار تکرار می‌کنم. روزی در این باره با همسرم دچار اختلاف شدم و وی گفت: این کار، حرام است. نظر شما چیست؟

جواب:

نظر من این است که شستن اعضای وضو بیش از سه مرتبه، تجاوز از حد و مرزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تعیین نموده است؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  فرمود: {وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ} [الطلاق: ۱] : (هر کسی که از حدود الله تجاوز کند، به خود ظلم و ستم روا داشته است). در حدیث نیز آمده است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با شستن یک مرتبه یک مرتبه[۱]، دو مرتبه دو مرتبه[۲] و سه مرتبه سه مرتبه[۳] اعضای وضو، وضو گرفته و فرموده است: «من زاد على هذا فقد أساء وَتَعَدَّى وَظَلَمَ»[۴] : (هر کس بر این مقدار بیافزاید، بدی، تجاوز و ظلم کرده‌ است).

درباره‌ی نماز هم همین طور است: نمازگزار نباید ، اذکار نماز را بیش از یک مرتبه تکرار کند مگر این ‌که در سنت وارد شده باشد. بنابراین شخص نباید سوره‌ی فاتحه، تکبیر و قرائت سوره را تکرار کند اما مواردی که تکرار آن مشروع است مانند تسبیح در ركوع و سجود، ایرادی ندارد و شخص هر مقدار که بخواهد می‌تواند آن را تکرار کند.

به این سؤال کننده توصیه می‌کنم که وسواس را کنار بگذارد زیرا در غیر این صورت، این وسواس پیشرفت کرده و شدت خواهد یافت؛ چون شیطان (پناه بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ) به تدریج انسان را از چیزهای کوچک به چیزهای بزرگ می‌کشاند لذا وی باید از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و در وضو و نمازش بر چیزی که شریعت اسلام دستور داده و حکم نموده است، نیافزاید.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

[۴] مسند احمد (۱۱/۲۷۷، شماره ۶۶۸۴). سنن ابوداود: کتاب الطهارة، باب الوضوء ثلاثا ثلاثا، شماره (۱۳۵). سنن نسائی: کتاب الطهارة، باب الاعتداء فی الوضوء، شماره (۱۴۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إني أغسل العضو المراد غسله في الوضوء أكثر من المطلوب بسبب الوسواس، وأيضًا في الصلاة أعيد قراءة الفاتحة أكثر من مرة، قـ وأكرر أيضًا التسليم عدة مرات. وفي إحدى المرات دار خلاف بيني وبين زوجي حول هذا الموضوع، فقال بأن هذا محرم. فما رأيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: رَأْينا أن الزيادة في الوضوء على ثلاث من تعدي حدود الله، وقد قال الله تبارك وتعالى-: ﴿ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَم نَفْسَهُ ﴾ [الطلاق: ١]. وفي الحديث عن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه «تَوضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً»، و«مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ»، و«ثَلاثًا ثلاثا»، وقال: «مَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ».

وكذلك يقال في الصلاة: لا يُكرّر المصلي أذكار الصلاة أكثر من مرة، إلا ما وردت به السُّنة، فلا يُكرّر الفاتحة ولا التكبيرة، ولا قراءة سورة مع الفاتحة، وأما ما ورد فيه التكرار ، كالتسبيح في الركوع وفي السجود فلا بأس به؛ يُكرّر ما شاء.

وإني أنصح هذه المرأة من التمادي في الوسواس، وأقول: إنه ربما تصل إلى حال شديدة؛ لأن الشيطان يستدرج بني آدم من الأصغر إلى الأكبر، والعياذ بالله، فعليها أن تستعيذ بالله من الشيطان الرجيم، وألا تزيد على ما جاءت به الشريعة؛ لا في وضوئها، ولا في صلاتها.

مطالب مرتبط:

(۱۵۳۵) حکم لمس غیرعمدی زن در روند درمان و تأثیر آن بر وضو عنوان احساسی و دغدغه‌محور:

لمس کردن زن، وضو را باطل نمی‌کند حتی اگر مردی همسرش را از روی شهوت لمس کند یا ببوسد و مذی یا منی از او خارج نشود، وضویش باقی است و باطل نیست...

ادامه مطلب …

(۱۵۰۰) آیا خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند؟

خروج باد از شرمگاه پشت، وضو را باطل می‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۵۳۲) اگر مردی وضو داشته باشد و همسرش را ببوسد، آیا وضویش باطل می‌شود؟

اگر مردی همسرش را از روی شهوت ببوسد و چیزی از او خارج نشود، بنا بر دیدگاه راجح و برگزیده، وضویش باطل نمی‌شود اما اگر وضو بگیرد، بهتر است...

ادامه مطلب …

(۱۴۸۵) باطل‌کننده‌های وضو کدام است؟

(۱۴۸۵) سوال: باطل‌کننده‌های وضو که اگر یکی از آن‌ها برای شخصی رخ دهد وضویش باطل می‌شود، کدام است؟ جواب: این سؤال در واقع حاوی سه پرسش است که به جواب هر کدام می‌پردازیم:سؤال اول: آیا استحمام، جایگزین وضو می‌شود؟ می‌گوییم: اگر استحمام به خاطر جنابت باشد، جایگزین وضو می‌شود زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ […]

ادامه مطلب …

(۱۵۲۵) آیا لمس کردن زن بر اساس مذهب امام شافعی وضو را باطل می‌کند یا خیر؟

بنا بر دلایل شرعی لمس کردن زن، هرگز وضو را باطل نمی‌کند و تفاوتی ندارد که لمس از روی شهوت یا بدون شهوت باشد مگر این ‌که انزال منی، خروج مذی یا دیگر باطل کننده‌های وضو رخ دهد که در این صورت به خاطر انزال یا خروج مذی، وضویش باطل می‌گردد، نه صرفا به خاطر لمس کردن زن....

ادامه مطلب …

(۱۴۸۶) حکم استنجا پس از حدث اصغر و وضعیت مبتلایان به نفخ شکم در نماز

اگر حدث با ادرار یا مدفوع رخ دهد، واجب است که شخص، استنجا و وضو انجام دهد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه