شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۱۵۴۶) حکم زیاده‌روی در اعمال وضو و نماز بر اثر وسواس

(۱۵۴۶) سوال: من به خاطر وسواسی که دارم، اعضای وضو را بیش از مقدار مطلوب می‌شویم. قرائت سوره‌ی فاتحه در نماز را بیش از یک بار تکرار می‌کنم و سلام نماز را نیز چند بار تکرار می‌کنم. روزی در این باره با همسرم دچار اختلاف شدم و وی گفت: این کار، حرام است. نظر شما چیست؟

جواب:

نظر من این است که شستن اعضای وضو بیش از سه مرتبه، تجاوز از حد و مرزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تعیین نموده است؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  فرمود: {وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ} [الطلاق: ۱] : (هر کسی که از حدود الله تجاوز کند، به خود ظلم و ستم روا داشته است). در حدیث نیز آمده است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با شستن یک مرتبه یک مرتبه[۱]، دو مرتبه دو مرتبه[۲] و سه مرتبه سه مرتبه[۳] اعضای وضو، وضو گرفته و فرموده است: «من زاد على هذا فقد أساء وَتَعَدَّى وَظَلَمَ»[۴] : (هر کس بر این مقدار بیافزاید، بدی، تجاوز و ظلم کرده‌ است).

درباره‌ی نماز هم همین طور است: نمازگزار نباید ، اذکار نماز را بیش از یک مرتبه تکرار کند مگر این ‌که در سنت وارد شده باشد. بنابراین شخص نباید سوره‌ی فاتحه، تکبیر و قرائت سوره را تکرار کند اما مواردی که تکرار آن مشروع است مانند تسبیح در ركوع و سجود، ایرادی ندارد و شخص هر مقدار که بخواهد می‌تواند آن را تکرار کند.

به این سؤال کننده توصیه می‌کنم که وسواس را کنار بگذارد زیرا در غیر این صورت، این وسواس پیشرفت کرده و شدت خواهد یافت؛ چون شیطان (پناه بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ) به تدریج انسان را از چیزهای کوچک به چیزهای بزرگ می‌کشاند لذا وی باید از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و در وضو و نمازش بر چیزی که شریعت اسلام دستور داده و حکم نموده است، نیافزاید.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

[۴] مسند احمد (۱۱/۲۷۷، شماره ۶۶۸۴). سنن ابوداود: کتاب الطهارة، باب الوضوء ثلاثا ثلاثا، شماره (۱۳۵). سنن نسائی: کتاب الطهارة، باب الاعتداء فی الوضوء، شماره (۱۴۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إني أغسل العضو المراد غسله في الوضوء أكثر من المطلوب بسبب الوسواس، وأيضًا في الصلاة أعيد قراءة الفاتحة أكثر من مرة، قـ وأكرر أيضًا التسليم عدة مرات. وفي إحدى المرات دار خلاف بيني وبين زوجي حول هذا الموضوع، فقال بأن هذا محرم. فما رأيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: رَأْينا أن الزيادة في الوضوء على ثلاث من تعدي حدود الله، وقد قال الله تبارك وتعالى-: ﴿ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَم نَفْسَهُ ﴾ [الطلاق: ١]. وفي الحديث عن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه «تَوضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً»، و«مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ»، و«ثَلاثًا ثلاثا»، وقال: «مَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ».

وكذلك يقال في الصلاة: لا يُكرّر المصلي أذكار الصلاة أكثر من مرة، إلا ما وردت به السُّنة، فلا يُكرّر الفاتحة ولا التكبيرة، ولا قراءة سورة مع الفاتحة، وأما ما ورد فيه التكرار ، كالتسبيح في الركوع وفي السجود فلا بأس به؛ يُكرّر ما شاء.

وإني أنصح هذه المرأة من التمادي في الوسواس، وأقول: إنه ربما تصل إلى حال شديدة؛ لأن الشيطان يستدرج بني آدم من الأصغر إلى الأكبر، والعياذ بالله، فعليها أن تستعيذ بالله من الشيطان الرجيم، وألا تزيد على ما جاءت به الشريعة؛ لا في وضوئها، ولا في صلاتها.

مطالب مرتبط:

(۱۵۰۰) آیا خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند؟

خروج باد از شرمگاه پشت، وضو را باطل می‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۵۰۷) اگر از شخصی که در حال نماز خواندن است خون خارج شود، باید نمازش را قطع کند یا خیر؟

اگر خون از غیر محل خروج ادرار و مدفوع یعنی از اعضای دیگری مانند بینی، دندان یا زخم دیگری جاری شد: اگر توانست که بدون توجه به این خون، نماز را ادامه دهد و کامل نماید، چنین می‌کند زیرا خون هر چند که زیاد باشد بنا بر دیدگاه راجح، وضو را باطل نمی‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۵۲۱) آیا نگاه کردن به عورت مرد یا یک زن وضو را باطل می‌کند؟

خیر، وضو را باطل نمی‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۵۲۹) آیا لمس کردن همسر، وضو را باطل می‌کند؟

لمس کردن همسر، وضو را باطل نمی‌کند مگر این‌ که چیزی از فرد لمس کننده خارج شود؛ اگر مذی بود، واجب است که آلت تناسلی و بیضه‌هایش را بشوید و وضو بگیرد اما اگر منی بود، واجب است که غسل نماید....

ادامه مطلب …

(۱۴۹۰) بعد از وضو گرفتن و تکمیل وضو، قطرات ادرار از بدن شخص خارج می‌شود؛ حکم این مسئله چیست؟

حکمش بدین صورت است: اگر به طور قطعی یقین داشته باشد که ادرار از وی خارج شده است، باید قسمت‌هایی از بدن و لباسش که ادرار به آن رسیده را بشوید، به روش شرعی استنجا کند (خودش را بشوید) و دوباره وضو بگیرد....

ادامه مطلب …

(۱۴۹۳) حکم نماز در صورت خروج غیرارادی قطرات ادرار

اگر این چیزی که از آلت تناسلی شما خارج می‌شود همیشگی و ادامه‌دار است، حکم سلس البول را دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه