چهارشنبه 26 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
13 می 2026

(۱۵۰۰) آیا خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند؟

(۱۵۰۰) سوال: آیا خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند؟ آیا صرفا وضو گرفتن کافی است یا خیر؟

جواب:

خروج باد از شرمگاه پشت، وضو را باطل می‌کند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: (إذا وجد أحدكم في بطنه شيئاً، فأشكل عليه أَخَرَج منه شيء أم لا، فلا يخرجنَّ من المسجد حتى يسمع صوتاً، أو يجد ريحاً)[۱] : اگر کسی از شما در شکمش چیزی احساس کرد و دچار تردید شد که آیا چیزی از او خارج شده است یا خیر، نباید از مسجد خارج شود مگر این ‌که صدایی بشنود یا بویی احساس کند). این حدیث، دلیلی بر این است که خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند و این صحیح است؛ لذا هر کس یقین داشت و مطمئن شد که باد از شکمش خارج شده است، بر وی واجب می‌باشد که وضو بگیرد اما استنجا (شستن شرمگاه) بر وی واجب نیست زیرا چیزی وجود ندارد که شرمگاه را آلوده کند و وضو گرفتن و شستن صورت و دست‌ها، مسح سر و شستن پاها کافی است.

به همین ‌مناسبت یادآور می‌شوم که استنجا ربطی به وضو ندارد؛ منظور از استنجا، پاک کردن محل خروج نجاست از ناپاکی و نجاستی می‌باشد که به آن آلوده شده است و تفاوتی ندارد که انسان وضو بگیرد یا خیر؛ بنابراین اگر کسی در اول روز ادرار کرد و استنجا نمود، سپس اذان ظهر گفته شد و خواست وضو بگیرد، نیازی به استنجا کردن دوباره نیست بلکه فقط شستن صورت و دست‌ها، مسح سر و شستن پاها (وضو گرفتن) کفایت می‌کند. واضح است که شستن دهان و بینی نیز جزو شستن صورت است و مسح سر، شامل مسح گوش‌ها نیز می‌شود. برخی از مردم عوام گمان می‌کنند که استنجا به وضو ربط دارد؛ تا جایی ‌که اگر کسی در اول روز ادرار کند و استنجا نماید سپس بخواهد برای نماز ظهر وضو بگیرد، باید دوباره استنجا ‌کند حتی اگر چیزی از او خارج نشده باشد! اما این گمان هیچ اصل و اساسی ندارد و جهل می‌باشد لذا شایسته است که مسلمان احکام دینش را بیاموزد و فرا بگیرد تا بتواند شعائر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را برپا کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل خروج الريح يُبطل الوضوء، وهل يكفي وضوء الأطراف فقط أم لا؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: خروج الريح من الدبر يَنقُض الوضوء؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «إِذَا وَجَد أَحدُكم في بَطْنِهِ شَيْئًا، فَأَشْكَلَ عَليه أَخَرَجَ منه شيء أم لا؟ فلا يَخْرُجَنَّ من المسجدِ حَتى يَسمَعَ صَوْتًا، أَوْ يَجِدَ رِيحًا». وهذا دليل على أن الريح تنقض الوضوء، وهو كذلك، فإذا تيقن الإنسان خروج الريح من دبره وجب عليه الوضوء، ولكنه لا يجب عليه الاستنجاء الذي هو غسل الفرج؛ لأنه لم يحصل شيء يُلوّث ،الفرج، ويكفيه أن يغسل وجهه ويديه، ويمسح رأسه، ويغسل رجليه.

وبهذه المناسبة أود أن أبين بأن الاستنجاء لا علاقة له بالوضوء، فإن الاستنجاء يُراد به تطهير المحل من النجاسة التي تلوث بها، سواء توضأ الإنسان أم لم يتوضأ، وبناءً على ذلك: لو أن أحدا بال في أول النهار واستنجى ثم أُذن بالظهر، وأراد أن يتوضأ للصلاة، فإنه لا يحتاج إلى الاستنجاء مرة ثانية، وإنما يكفيه أن يغسل وجهه ويديه ويمسح رأسه، ويغسل رجليه، ومن المعلوم أن غسل الوجه يدخل فيه المضمضة والاستنشاق، وأن مسح الرأس يدخل فيه الأذنان، وقد كان بعض العامة يظن أن الاستنجاء مرتبط بالوضوء، حتى أنه إذا بال مثلا في أول النهار ثم أراد أن يتوضأ لصلاة الظهر أعاد الاستنجاء، وإن كان لم يخرج منه شيء، وهذا لا أصل له، وهذا جهل، فينبغي للإنسان أن يتعلم من أحكام دينه ما تقوم به شعائر الله.

مطالب مرتبط:

(۱۵۳۷) آیا وضو گرفتن بعد از خوردن گوشت شتر، شامل خوردن جگر، روده و دیگر اعضای شتر نیز می‌شود؟

دیدگاه راجح و برگزیده از اقوال اهل علم، این است که خوردن هر یک اعضای شتر از جمله گوشت قرمز و راسته، روده، جگر، معده و... وضو را باطل می‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۵۲۱) آیا نگاه کردن به عورت مرد یا یک زن وضو را باطل می‌کند؟

خیر، وضو را باطل نمی‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۴۹۱) حکم شک در خروج قطرات بول پس از استنجا و تأثیر آن بر طهارت و نماز

(احساس کردن) اعتباری ندارد و شایسته نیست به آن توجه شود بلکه فرد باید خود را از آن مشغول نماید و به آن بی‌توجه باشد. بله، اگر نسبت به خروج قطره‌ها یقین داشت، باید قسمت‌هایی از لباس و بدنش که آلوده به ادرار شده را با آب بشوید و دوباره وضو بگیرد...

ادامه مطلب …

(۱۵۴۶) حکم زیاده‌روی در اعمال وضو و نماز بر اثر وسواس

باید از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و در وضو و نمازش بر چیزی که شریعت اسلام دستور داده و حکم نموده است، نیافزاید.....

ادامه مطلب …

(۱۵۵۵) حکم آموزش قرآن بدون وضو در صورت نبود آب برای طهارت در مدارس روستایی

اگر در مدرسه یا نزدیکی آن، آب وجود نداشت، باید به دانش‌آموزان اعلام شود که حتما در خانه وضو بگیرند و با وضو حاضر شوند زیرا فقط شخصی که طهارت و وضو دارد می‌تواند به قرآن دست بزند...

ادامه مطلب …

(۱۵۳۸) حکم وجوب وضو پس از خوردن گوشت شتر

صحیح از اقوال اهل علم، این است که وضو گرفتن بعد از خوردن گوشت شتر، واجب می‌شود و خوردن گوشت شتر به صورت خام یا پخته، کم یا زیاد و از هر کدام از اجزا و اعضای بدن آن، تفاوتی ندارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه