(۱۴۸۶) حکم استنجا پس از حدث اصغر و وضعیت مبتلایان به نفخ شکم در نماز

(۱۴۸۶) سوال: واضح است که از جمله باطل‌کننده‌های وضو، حدث اصغر می‌باشد. هرگاه شخص دچار حدث اصغر شد و وضویش باطل گشت، آیا وضو گرفتن کافی است یا این که باید به همراه وضو، استنجا نیز انجام دهد؟ اگر فرد بخواهد در این حالت که وضویش باطل شده است نماز یا قرآن بخواند، چه حکمی دارد؟ حکم کسی ‌که دچار نفخ معده است و از باد شکم، رنج می‌برد چیست؟ زیرا در اثنای هر نماز دچار مشکل می‌شود.

جواب:

حدث اصغر شامل هر چیزی می‌شود که وضو گرفتن را واجب می‌کند و به دو قسمت تقسیم می‌شود:

۱) اگر حدث با ادرار یا مدفوع رخ دهد، واجب است که شخص، استنجا و وضو انجام دهد.

۲) اگر حدث با چیزی غیر از ادرار و مدفوع رخ دهد، استنجا کردن در این حالت، واجب نیست؛ زیرا استنجا فقط برای از بین بردن نجاست است و نجاست فقط در ادرار و مدفوع وجود دارد.

بنابراین اگر از کسی باد شکم خارج شد و وضو داشت، فقط باید وضو بگیرد؛ یعنی دست‌ها و صورتش را بشوید، سرش را مسح کند و پاهایش را بشوید و نیازی به استنجا نیست؛ زیرا سببی برای انجام آن وجود ندارد. این که برخی از مردم عوام گمان می‌کنند که واجب است قبل از هر وضو، استنجا شود، هیچ اصل و اساسی ندارد.

سؤال کننده بیان کرد که از نفخ معده رنج می‌برد و در اثنای نماز برایش رخ می‌دهد؛ این بادها و گازهایی که در میان نماز، در روده و معده ایجاد می‌شود، تا زمانی که از انسان خارج نشود، تأثیری ندارد؛ زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درباره‌ی مردی که در نمازش احساس خروج باد می‌کند، پرسیده شد؛ ایشان فرمود: «لا يَنصَرِف حتى يَسمَعَ صوتاً أو يَجِدَ رِيحاً»[۱] : (نباید نمازش را رها کند تا این‌ که صدایی بشنود یا بویی استشمام کند)؛ یعنی تا زمانی که به طور محسوس با شنیدن صدا یا استشمام بو مطمئن شود و یقین حاصل کند که بادی از او خارج شده است اما صرفا گازهایی که در شکم ایجاد می‌شود و انسان دچار توهم می‌شود هیچ تأثیری ندارد. این حکم بیانگر رحمت و مهربانی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به بندگان است که يقين فقط با یقین از بین می‌رود؛ لذا طهارت و وضویی که شخص از وجود آن یقین دارد، فقط زمانی از بین می‌رود که از باطل شدن وضو یقین حاصل کند زیرا وجود وضو به همراه یقین به وجود آن فقط با یقین به باطل شدن آن از بین می‌رود. اگر انسان در مورد رخداد یکی از باطل کننده‌هایی که بر اساس نصوص شرعی ثابت شده است شک داشت و یقین حاصل نکرد که از او رخ داده است یا خیر، بر او واجب نیست که وضو بگیرد.

خلاصه‌ی جواب این است ‌که می‌گوییم: هر کس وضویش به سبب ادرار یا مدفوع باطل شود، واجب است که ابتدا استنجا نماید و سپس وضو بگیرد اما اگر وضوی شخص با باطل‌کننده‌ای غیر از ادرار و مدفوع باطل شد، نیازی به استنجا نیست و فقط باید وضو بگیرد. هر کس در داخل یا خارج از نماز به سبب وجود گاز در شکمش دچار شک شد که وضویش باطل شده است یا خیر، تا زمانی که یقین حاصل نکند، چیزی بر وی واجب نیست و نیازی به وضو گرفتن ندارد.

[۱] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 130

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من المعروف أن من نواقض الوضوء الحدث الأصغر، فإذا أحدث رجل هل عليه الوضوء فقط، أم الوضوء والاستنجاء معا؟ وإذا أراد الصلاة، أو قراءة القرآن، فما الحكم في ذلك؟ وما الحكم فيمن يعاني من هذه الغازات؛ إذ إنها تُشكل عليه أثناء كل صلاة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الحدث الأصغر هو كل ما يُوجب وضوءا، وينقسم إلى أقسام:

1 – إن كان الحدث ببول أو غائط وجب فيه الاستنجاء والوضوء.

2 – وإن كان بغيرهما لم يجب فيه الاستنجاء؛ لأن الاستنجاء إنما يجب لإزالة النجاسة، ولا نجاسة إلا في البول والغائط.

فعلى هذا إذا خَرجتِ الريح من شخص، وهو متوضئ، فما عليه إلا الوضوء، وهو: غسل الوجه واليدين، ومسح الرأس، وغسل الرجلين، وليس عليه استنجاء؛ لأنه لم يوجد سبب يقتضيه، وأما ما يظنه بعض العامة من وجوب الاستنجاء قبل كل وضوء فهذا لا أصل له.

وأما ما ذكر السائل من الغازات التي تحدث له أثناء صلاته فإن هذه الغازات لا تؤثر شيئًا إذا لم تخرج ؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم سُئل عن الرجل يجد الشيء في الصلاة؟ فقال عليه الصلاة والسلام: «لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ ريحا»، يعني: حتى يتيقن ذلك تيقنا محسوسا؛ إما بسماع الصوت، أو بشم الرائحة، وأما مجرد الوهم الذي يحصل من الغازات في البطن فإن ذلك لا يؤثر، وهذا من رحمة الله سبحانه وتعالى بعباده؛ أنه لا يرتفع اليقين إلا بيقين، فالطهارة المتيقنة لا ترتفع إلا بحدث متيقن؛ وذلك لأن وجود الوضوء بيقين لا يرفعه إلا يقين، وكذلك لو شكٍّ الإنسان في حدوث حدث دلت عليه النصوص، ولم يتيقن أنه حدث معه، فإنه لا وضوء عليه.

وخلاصة الجواب أن نقول: مَن انتقض وضوؤه ببول أو غائط وجب عليه الاستنجاء والوضوء، ومن انتقض وضوؤه بحدث غير البول أو الغائط فليس عليه إلا الوضوء فقط، وأن مَن شكٍّ وهو في الصلاة، أو خارج الصلاة، بانتقاض وضوئه لوجود غازات في بطنه، فإنه لا شيء عليه، ولا يلزمه الوضوء حتى يتيقن.