(۱۴۷۱) سوال: برخی مسح بر هر خُفّی را جایز می‌دانند و نزد آنان تفاوتی ندارد که سوراخ و پاره باشد یا خیر و امکان راه رفتن با آن وجود داشته باشد یا خیر؛ بلکه می‌گویند: حتی اگر شخص پارچه‌ای را دور پاهایش پیچیده باشد نیز می‌تواند بر آن مسح نماید. استدلالشان نیز این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در احادیث بسیاری، اجازه‌ی مسح بر خُفّ را به مسمانان داده است و در هیچ یک از این احادیث، شرط سالم بودن خف از پارگی و سوراخ بودن بیان نشده است و قاعده چنین است که: «تأخیر البیان عن وقت الحاجة لا یجوز» : (تأخیر بیان و توضیح حکم شرعی از وقت نیاز به آن، جایز نیست). از شیخ بزرگوار خواستاریم که در مورد صحت این قول توضیح دهند.

جواب:

دیدگاه جایز بودن مسح بر هر چیزی که بر پا پوشیده شود که سؤال کننده بدان اشاره نمود، قول و دیدگاه صحیح است؛ زیرا احادیث مربوط به مسح بر خف، مطلق است و مقید به شروط نیست و هر حکمی که از سوی شارع، مطلق و بدون قید و شرط وارد شود، مشروط و مقید نمودن آن، جایز نیست زیرا قرار دادن شروط برای آن، سخت‌ کردن چیزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آسان نموده‌اند. اصل بر این است که حکم مطلق، بر اطلاق خود بماند و حکم عام بر عموم خود بماند تا این ‌که دلیلی برای تقیید مطلق یا تخصیص عام وارد شود.

برخی از یاران امام شافعي رَحِمَهُ‌الله جواز مسح بر خف و جوراب نازک را از عمر و علي بن ابي طالب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا نقل کرده‌اند که البته این، دیدگاه مطرح شده در سؤال (جواز مسح بر جوراب نازک و خف و جوراب سوراخ و پاره) را تأیید می‌کند؛ بلکه جایز بودن مسح بر پارچه‌ای که دور پا پیچیده شده باشد، اولویت دارد و حتمی است زیرا باز کردن و پیچیدن دوباره‌ی آن سخت  و دشوار است. این دیدگاه با فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آیه‌ی طهارت که درباره‌ی وضو، غسل و تیمم است هم‌خوانی دارد؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: {مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (الله نمی‌خواهد که برای شما سختی و دشواری شدید قرار دهد؛ اما می‌خواهد شما را پاک نماید و نعمتش را بر شما کامل گرداند تا شکرگزاری کنید).