(۱۳۷۹) آیا گفتن (بسم الله) هنگام وضو گرفتن در سرویس بهداشتی جایز است؟

(۱۳۷۹) سوال: روشن است که گفتن (بسم الله) در ابتدای وضو در صورتی که شخص آن را به یاد داشته باشد، از واجبات وضو می‌باشد. آیا گفتن (بسم الله) هنگام وضو گرفتن در سرویس بهداشتی جایز است؟

جواب:

این ‌که سؤال کننده گفت: (روشن است که گفتن (بسم الله) هنگام وضو گرفتن واجب است)، این سخن نسبت به دیدگاه مشهور در مذهب امام احمد رَحِمَهُ‌الله صحیح می‌باشد اما در مورد این مسئله بین اهل علم، اختلاف ‌نظر وجود دارد؛ برخی بنا بر صحیح دانستن این حدیث: «لا وُضوءَ لِمَن لَم یَذکُرِ اسمَ اللهِ عَلَیه»[۱] : (کسی که هنگام وضو، نام الله را نگوید، وضو ندارد). آن را واجب می‌دانند. برخی دیگر از علما نیز چون این حدیث را صحیح و ثابت نمی‌دانند، گفتن (بسم الله) را واجب نمی‌شمارند همان طور که امام احمد رَحِمَهُ‌الله می‌گوید: (در این زمینه، هیچ حدیثی ثابت نیست).

بنابراین در مورد وجوب گفتن (بسم الله) در ابتدای وضو، بین اهل علم اختلاف ‌نظر وجود دارد. بر اساس نظر کسانی ‌که آن را واجب می‌دانند، حتی اگر شخص در جایی باشد که گفتن نام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آن شایسته نیست، باز هم (بسم الله) را می‌گوید و این کار برای او اشکال و گناهی ندارد زیرا واجب به خاطر وجود چیز مکروه، لغو و ساقط نمی‌شود. بنابراین اگر گفتن نام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در جایی مانند سرویس بهداشتی مکروه بدانیم، این مسئله وجوب گفتن (بسم الله) در ابتدای وضو را ساقط و لغو نمی‌کند؛ زیرا انجام دادن واجب، مهم‌تر از ترک مکروه است لذا (بسم الله) را می‌گوید و در این باره گناه و ایرادی بر وی نیست.

[۱] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 140

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل ر ض من المعلوم أن من واجبات الوضوء التسمية مع الذكر عند بدء الوضوء، هل تجوز التسمية إذا كان الوضوء داخل دورة المياه؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قول السائل من المعلوم وجوب التسمية في الوضوء. هذا صحيح بالنسبة للمشهور من مذهب الإمام أحمد رحمه الله، ولكن المسألة فيها خلاف بين أهل العلم، فمنهم من يرى الوجوب بناءً على صحة الحديث عنده، وهو قول النبي صلى الله عليه وسلم: «لَا وُضُوءَ لَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهُ عَلَيْهِ». ومنهم من يرى أن التسمية لا تجب؛ لأن هذا الحديث لم يثبت عنده، كما قال الإمام أحمد رحمه الله: «لا يثبت في هذا الباب شيء».

فوجوب التسمية على الوضوء محل خلاف بين أهل العلم. لكن من قال بالوجوب فإنه إذا توضأ الإنسان في مكان لا ينبغي فيه ذكر الله، فإنه يسمي، ولا حرج عليه في ذلك؛ لأن الواجب لا يسقطه الشيء المكروه، فإذا قلنا بكراهة الذكر في الحمام مثلا فإن ذلك لا يُسقط وجوب التسمية في الوضوء؛ لأن الواجب أَوْكَدُ من ترك المكروه، فيُسَمِّي، ولا حرج عليه في ذلك.