جمعه 18 شعبان 1447
۱۶ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۱۳۰۴) حکم استفاده از آب متغیّر در مسجد متروکه

(۱۳۰۴) سوال: در روستای ما مسجدی وجود دارد که مدت زیادی‌ است که متروکه بوده و کسی در آن نماز نخوانده است؛ آب نیز فقط در روزهای بارانی در آن‌جا وجود دارد. اگر آن‌جا آب یافت شود، همه‌ی نمازگزاران، وضوی کامل می‌گیرند. آیا این کار جایز است؟ با توجه به این که این آب، مدت زیادی می‌ماند، بو می‌دهد و تغییر رنگ می‌دهد اما باز هم از آن وضو می‌گیرند. حکم آن چیست؟ آیا جایز است که مسجد دیگری نزدیک همین مسجد ساخته شود؟

جواب:

وضو با آن آبی که به خاطر ماندگاری تغییر کرده است، ایرادی ندارد. این آب، پاک است هر چند که تغییر کرده باشد؛ زیرا به خاطر درآمیختن با چیز خارج از خودش تغییر نکرده بلکه تغییرش به خاطر ماندگاری زیاد است و این اشکالی ندارد. بنابراین می‌توانند با آن وضو بگیرند و وضویشان درست است.

ساختن و برپا کردن مسجد دیگری نزدیک و در کنار آن مسجد، جایز نیست زیرا به مسجد قبلی، زیان و آسیب می‌رسد. علما این کار را حرام می‌دانند و واجب است مسجدی که جدید ساخته شده، تخریب شود زیرا این مسجد آخری موجب ضرر و آسیب شده است. این سخن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز بر کسی پوشیده نیست که فرموده است: {وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ} [التوبة: ۱۰۷] : (آنان که مسجدی برای زیان به مؤمنان برپا کردند و مقصودشان کفر و تفرقه‌افکنی میان مؤمنان و یاری رساندن به کسانی است که از قبل با الله و پیامبرش به جنگ برخاسته‌اند). این آیه بر هیچ کس پوشیده نیست. هر کسی که مسجدی را بسازد و سبب آسیب و زیان به مسجد دیگر و نیز سبب تفرقه ‌افکنی میان مسلمانان داشته باشدن، شامل این آیه بوده و سهمی از آن خواهد داشت.

سؤال: اگر ساختمان مسجد را بازسازی و اصلاح کنند، چه حکمی خواهد داشت؟

جواب: در صورتی که مسجد قدیمی قابل استفاده نباشد، بازسازی آن به گونه‌ای که موجب راحتی و آرامش نمازگزاران گردد ایرادی ندارد. در چنین مواردی شایسته است به مسئولین مراجعه شود تا مردم مساجد قدیمی را بازیچه‌‌ قرار ندهند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يوجد عندنا مسجد في القرية، وهو مهجور منذ فترة طويلة، ولا أحد يصلي فيه، وكذلك الماء لا يوجد فيه إلا أيام الأمطار، وإن وُجد هذا الماء فالمصلون يتوضئون بهذا الماء الوضوء الكامل، فهل يجوز ذلك؟ علما بأنه يبقى فترة طويلة، وتخرج منه رائحة، ويتغيَّر لونه، ولا يزالون يتوضئون منه، فما الحكم في ذلك؟ وهل يجوز بناء مسجد آخر قريب منه؟

فأجاب رحمه الله تعالى الحكم في ذلك أن وضوءهم من هذا الماء المتغير بمكثه لا بأس به، وهذا الماء طهور وإن تغيَّر؛ لأنه لم يتغيَّر بممازج خارج عنه، إنما تغيّر بطول مكثه في هذا المكان، وهذا لا بأس به؛ فيتوضئون منه و وضوؤهم صحيح. أما إقامة مسجد آخر بقرب هذا المسجد فإنه لا يجوز؛ لأن ذلك من الإضرار بالمسجد الأول، وقد ذكر أهل العلم أن ذلك مُحرَّم، وأنه يجب هدم المتأخر منها؛ لأنه هو الذي حصل به الإضرار. ولا يخفى على الجميع قول الله -عز وجل-: ﴿ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ ﴾ [التوبة: ١٠٧]. ولا يخفى على أحد هذه الآية، وأن كل مَن بَنى مسجدًا يحصل به الإضرار بالمسجد الآخر، وتفريق المسلمين، فإنه يكون له نصيب من هذه الآية.

يقول السائل: لكن ماذا لو عمل على إصلاح هذا المسجد وإعادة بنائه مرة أخرى وتحسينه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لكن هذا إذا كان هذا المسجد القديم لا يمكن الانتفاع به، فإنه لا بأس من تجديد بنائه، على وجه يكون به راحة المصلين، ومثل هذا ينبغي أن تراجع فيه الجهات المسئولة، حتى لا يتلاعب الناس بالمساجد القديمة.

مطالب مرتبط:

(۱۳۰۳) وضو گرفتن با آب حوضی که رنگش عوض شده

وضو و غسل با آبی که مدت زمانی طولانی باقی مانده و رنگش تغییر کرده، جایز است. زیرا پیامبر می‌فرماید: «آب، پاک است؛ چیزی آن‌ را ناپاک نمی‌کند»

ادامه مطلب …

(۱۳۰۹) زندگی با کافر و آب مشترک میان این دو

آب ذخیره شده‌ای که مسلمان و کافر از آن استفاده کنند، ناپاک نیست. زیرا نجاست کافر، معنوی است نه حسی. زندگی با شخص کافر نیز دارای تفصیل است

ادامه مطلب …

(۱۳۱۱) آب چاهی که به وسیله‌ی مردار تغییر کرده

در صورتی که آب چاه به وسیله‌ی لاشه‌ی حیوانی تغییر بو یا رنگ یا طعم داده باشد، آن آب نجس است و وضو گرفتن و نماز خواندن با آن صحیح نیست

ادامه مطلب …

(۱۳۱۳) حکم غسل کردن و غیره در آب حوض

در صورتی که آب راکد باشد، نباید در آن غسل کرد یا با آن وضو یا طهارت گرفت. باید با دست یا ظرف از آن آب بردارند و کارشان را انجام دهند و آب به حوض نریزد

ادامه مطلب …

(۱۳۱۰) آب موجود در حوضی که در بیابان است

آبی که در سوال ذکر شد، هر اندازه که باشد، پاک است مگر اینکه طعم یا رنگ یا بوی آن تغییر کند. در این صورت چه آب کم باشد و چه زیاد، نجس است

ادامه مطلب …

(۱۳۰۵) حکم آب فاضلاب تصفیه شده چیست؟

اگر آبی که تصفیه شده روی بدن یا لباس بریزد یا با آنها تماس داشته باشد، باعث نجاست نمی‌شود. زیرا آب تصفیه با تصفیه شدن، پاک شده است

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه