پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۱۳۰۴) حکم استفاده از آب متغیّر در مسجد متروکه

(۱۳۰۴) سوال: در روستای ما مسجدی وجود دارد که مدت زیادی‌ است که متروکه بوده و کسی در آن نماز نخوانده است؛ آب نیز فقط در روزهای بارانی در آن‌جا وجود دارد. اگر آن‌جا آب یافت شود، همه‌ی نمازگزاران، وضوی کامل می‌گیرند. آیا این کار جایز است؟ با توجه به این که این آب، مدت زیادی می‌ماند، بو می‌دهد و تغییر رنگ می‌دهد اما باز هم از آن وضو می‌گیرند. حکم آن چیست؟ آیا جایز است که مسجد دیگری نزدیک همین مسجد ساخته شود؟

جواب:

وضو با آن آبی که به خاطر ماندگاری تغییر کرده است، ایرادی ندارد. این آب، پاک است هر چند که تغییر کرده باشد؛ زیرا به خاطر درآمیختن با چیز خارج از خودش تغییر نکرده بلکه تغییرش به خاطر ماندگاری زیاد است و این اشکالی ندارد. بنابراین می‌توانند با آن وضو بگیرند و وضویشان درست است.

ساختن و برپا کردن مسجد دیگری نزدیک و در کنار آن مسجد، جایز نیست زیرا به مسجد قبلی، زیان و آسیب می‌رسد. علما این کار را حرام می‌دانند و واجب است مسجدی که جدید ساخته شده، تخریب شود زیرا این مسجد آخری موجب ضرر و آسیب شده است. این سخن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز بر کسی پوشیده نیست که فرموده است: {وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ} [التوبة: ۱۰۷] : (آنان که مسجدی برای زیان به مؤمنان برپا کردند و مقصودشان کفر و تفرقه‌افکنی میان مؤمنان و یاری رساندن به کسانی است که از قبل با الله و پیامبرش به جنگ برخاسته‌اند). این آیه بر هیچ کس پوشیده نیست. هر کسی که مسجدی را بسازد و سبب آسیب و زیان به مسجد دیگر و نیز سبب تفرقه ‌افکنی میان مسلمانان داشته باشدن، شامل این آیه بوده و سهمی از آن خواهد داشت.

سؤال: اگر ساختمان مسجد را بازسازی و اصلاح کنند، چه حکمی خواهد داشت؟

جواب: در صورتی که مسجد قدیمی قابل استفاده نباشد، بازسازی آن به گونه‌ای که موجب راحتی و آرامش نمازگزاران گردد ایرادی ندارد. در چنین مواردی شایسته است به مسئولین مراجعه شود تا مردم مساجد قدیمی را بازیچه‌‌ قرار ندهند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يوجد عندنا مسجد في القرية، وهو مهجور منذ فترة طويلة، ولا أحد يصلي فيه، وكذلك الماء لا يوجد فيه إلا أيام الأمطار، وإن وُجد هذا الماء فالمصلون يتوضئون بهذا الماء الوضوء الكامل، فهل يجوز ذلك؟ علما بأنه يبقى فترة طويلة، وتخرج منه رائحة، ويتغيَّر لونه، ولا يزالون يتوضئون منه، فما الحكم في ذلك؟ وهل يجوز بناء مسجد آخر قريب منه؟

فأجاب رحمه الله تعالى الحكم في ذلك أن وضوءهم من هذا الماء المتغير بمكثه لا بأس به، وهذا الماء طهور وإن تغيَّر؛ لأنه لم يتغيَّر بممازج خارج عنه، إنما تغيّر بطول مكثه في هذا المكان، وهذا لا بأس به؛ فيتوضئون منه و وضوؤهم صحيح. أما إقامة مسجد آخر بقرب هذا المسجد فإنه لا يجوز؛ لأن ذلك من الإضرار بالمسجد الأول، وقد ذكر أهل العلم أن ذلك مُحرَّم، وأنه يجب هدم المتأخر منها؛ لأنه هو الذي حصل به الإضرار. ولا يخفى على الجميع قول الله -عز وجل-: ﴿ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ ﴾ [التوبة: ١٠٧]. ولا يخفى على أحد هذه الآية، وأن كل مَن بَنى مسجدًا يحصل به الإضرار بالمسجد الآخر، وتفريق المسلمين، فإنه يكون له نصيب من هذه الآية.

يقول السائل: لكن ماذا لو عمل على إصلاح هذا المسجد وإعادة بنائه مرة أخرى وتحسينه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لكن هذا إذا كان هذا المسجد القديم لا يمكن الانتفاع به، فإنه لا بأس من تجديد بنائه، على وجه يكون به راحة المصلين، ومثل هذا ينبغي أن تراجع فيه الجهات المسئولة، حتى لا يتلاعب الناس بالمساجد القديمة.

مطالب مرتبط:

(۱۳۰۱) حکم غسل کردن در آب راکد چیست؟

غسل کردن با آب راکد، جایز است اما بهتر است که فرد در آن فرو نرود؛ بلکه آب را با دستانش بردارد و خارج از آب (خارج از محل جمع شدن آب) غسل را انجام دهد...

ادامه مطلب …

(۱۳۱۳) حکم استفاده هم‌زمان از آب حوض مسجد برای غسل، وضو و قضای حاجت

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مسلمانان را از غسل کردن در آب راکد یا دائم که جریان ندارد، نهی و منع نموده است. بنابراین به این افراد می‌گوییم: در این آب، غسل نکنید و برای غسل کردن، با ظرف یا با دستانتان از آن آب بردارید...

ادامه مطلب …

(۱۳۱۰) آب موجود در حوضی که در بیابان است

آبی که در سوال ذکر شد، هر اندازه که باشد، پاک است مگر اینکه طعم یا رنگ یا بوی آن تغییر کند. در این صورت چه آب کم باشد و چه زیاد، نجس است

ادامه مطلب …

(۱۳۰۹) حکم وضو و هم‌زیستی با غیرمسلمان در شرایط اقامت کاری در مناطق دورافتاده

حکم استفاده از آب ذخیره شده و مشترک میان شما و آن زن غیرمسلمان؛ این آبی که ذخیره کرده‌اید، پاک و پاک‌کننده است زیرا بدن شخص کافر، نجاست حسی ندارد بلکه ناپاکی غیر مسلمان از نوع معنوی است...

ادامه مطلب …

(۱۳۱۴) غسل کردن در آب حوض و وضو گرفتن با آن

در صورتی که آب حوض یا استخر، دائمی باشد و جریان نداشته باشد، نباید در آن غسل کنند یا وضو بگیرند. بلکه باید از آب آن بردارند و با آن غسل کنند یا وضو بگیرند

ادامه مطلب …

(۱۳۰۷) حکم وضو با آب زمزم

واجب است که از این آب (آب زمزم) برای وضو گرفتن استفاده کند و تا وقتی که این آب وجود دارد، جایز نیست که تیمم کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه