(۱۱۴۰) سوال: معنی این حدیث چیست و در چه درجه‌ای از صحت قرار دارد؟ پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «اسلام غریب آغاز شد و دوباره چنان که بود، غریب خواهد گشت. پس طوبی – یعنی بهشت و سعادت – برای غریبان»^[۱]؟

جواب:

یعنی اسلام در اوایل غریب بود. بیشتر از چند نفر آن را نپذیرفته بودند. یعنی مثل کسی که در دیاری غیر از دیار خودش باشد، غریب است. اما بعدا انتشار پیدا کرد و به همه‌ی نقاط دنیا رسید و مسلمانان تا وقتی که به آن تمسک داشتند، پیروز بودند. سپس فتنه‌هایی بین مسلمانان به وجود آمد که مسلمانان را بسیار عقب انداخت و اسلام را محصور کرد. در نتیجه بسیاری از کشورهایی که قبلا مسلمان بودند، از اسلام برگشتند و دشمن بر آنها مسلط شد. اسلام همچنان کم رنگ خواهد شد تا اینکه دوباره غریب گردد. آن اسلام صحیحی که بر منهج رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحاب ایشان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم است در بین مردم غریب می‌شود. غربتش نیز به خاطر اندک بودن کسانی است که به اسلام چنان عمل می‌کنند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحاب ایشان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم عمل می‌‌کردند.

***

^[۱] صحیح مسلم: کتاب الإیمان، باب بیان أن الإسلام بدأ غریبا و سیعود غریبا و إنه یأزر بین المسجدین، حدیث شماره (۱۴۵)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «بَدَأَ الإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا. فطوبى ‌للغرباء».