(۱۰۸۱) سوال: در رابطه با حدیث انس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که می‌گوید: «مردی گفت: یا رسول الله، شخصی از ما با برادر یا دوستش ملاقات می‌کند. آیا در مقابل او خم شود؟ فرمودند: خیر. گفت: آیا او را در آغوش بگیرد و ببوسد؟ فرمودند: خیر، گفت: آیا دستش را بگیرد و با او مصافحه کند؟ فرمودند: بله».[۱] آیا این نهی که در حدیث آمده، دلالت بر کراهت دارد یا تحریم؟

جواب:

بله ظاهر حدیث دلالت بر کراهت دارد، مگر اینکه بدانیم شخص مقابل از این کار خوشش نمی‌آید که در این صورت حرام می‌شود. اما کاری که امروزه بعضی از مردم انجام می‌دهند که هر وقت با کسی ملاقات می‌کنند، او را می‌بوسند، چنان که در این حدیث هم به آن اشاره شد، هیچ اصلی در سنت ندارد. بلکه فقط دست دادن مشروع است. اما اگر کسی بخواهد سر کس دیگری مثل پدر و مادر و برادر بزرگ‌تر یا استادش را از روی احترام و تعظیم ببوسد، اشکالی ندارد. اما اینکه هر وقت او را ببیند، با او دست بدهد و سرش را ببوسد، سنت نیست. بله اگر یکی از آنها از سفر آمده باشد و دیگری با او ملاقات کند، اشکالی ندارد.

نکته‌ی دیگری که وجود دارد این است که امروزه بسیاری از مردم عادت دارند هر وقت با کسی ملاقات کردند، سر او را می‌گیرند و قبل از اینکه با او دست بدهند، می‌بوسند. شکی نیست که این کار، خلاف سنت است. بعضی می‌گویند: می‌‌خواهم سرت را ببوسم. می‌گوییم: در بوسیدن سر اشکالی وجود ندارد. اما قبل از اینکه سر شخص را ببوسی، با او دست بده تا سنت را به جای آوری، سپس سر را ببوس. اما اینکه مستقیما اول سر را ببوسی، سنت نیست.

***

[۱] جامع ترمذی: کتاب الإستئذان، باب المصافحة. حدیث شماره: (۲۷۲۸)، و حدیث حسن است. ابن ماجه: کتاب الأدب، باب المصافحة. حدیث شماره: (۳۷۰۲). از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «قال رجلٌ: يا رسول الله، الرجلُ مِنّا يَلقى أخاه، أو صديقَه، أَيَنْحَني له؟ قال: لا. قال: أَفَيَلْتَزِمُهُ ويُقبِّلُهُ؟ فقال: لا. قال: فيأخذ بيده ويصافحُهُ؟ قال: نعم».