(۹۱۳) حرمت پیه و چربی حیوانات بر یهود

(۹۱۳) سوال: معنای این آیه چیست؟ {وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا إِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُورُهُمَا أَوِ الْحَوَايَا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذَلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصَادِقُونَ} [انعام: ١٤٦]: (و بر یهودیان، هر حیوان ناخن دار را حرام کردیم، و از گاو و گوسفند، پیه آن دو را بر آنها حرام ساختیم، مگر آنچه که بر پشت آنها قرار دارد و یا در لا به لای روده‌ها یا آنچه به استخوان آمیخته است، این را به سبب سرکشی و ستمی که می‌کردند؛ به آنها کیفر دادیم و حقاً ما راستگوییم).

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در این آیه خبر می‌دهد که هر حیوان ناخن‌داری را بر یهود حرام نمود. اهل علم در مورد حیوان ناخن‌دار می‌گویند: حیوانی است که در دستان و پاهایش شکافی وجود ندارد و دست و پاهایش یک دست هستند. یعنی مانند سم شتر که شکاف ندارد. چون پای برخی حیوانات مانند میش و گاو دارای شکاف است و پای برخی دیگر مانند شتر شکاف ندارد. به همین خاطر هر حیوان ناخن‌داری را برای آنها حرام کرد. همچنین چربی گاو و گوسفند را بر آنها حرام کرد. البته به جز چربی پشت آنها یا چربی لا به لای روده‌ها و یا چربی‌ای که با استخوان آمیخته است. این چربی‌ها را بر آنها حرام نکرده است.

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده که این تحریم به سبب سرکشی و عداوت آنها بود و آنها زمانی که سرکشی و دشمنی کردند، برخی از پاکی‌ها بر آنها حرام گشت. چنان که در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: {فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا} [نساء: ١٦٠]: (پس به (کیفر) ستمی که قوم یهود مرتکب شدند، و به خاطر مانع شدن از راه خدا، چیزی‌های پاکیزه‌ای را که برایشان حلال بود؛ بر آنها حرام کردیم). این نوعی مجازات برای آنها بود: {ذَلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِبَغْيِهِمْ} [انعام:١٤٦]: (این را به سبب سرکشی (و ستمی) که می‌کردند؛ به آنها کیفر دادیم). در این‌جا ضمیر به الله بر می‌گردد و آنچه که در نکوهش آمده برای تعظیم است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از هر کسی صادق‌تر و عادل‌تر است.

از این آیات برداشت می‌شود که انسان به خاطر معصیت پروردگار و سرکشی در مقابل او، از برخی پاکی‌ها محروم می‌شود؛ حال چه از لحاظ شرعی و چه از لحاظ قدری باشد. انسان برخی اوقات دچار آفاتی می‌شود که مانع از رسیدن او به برخی پاکی‌ها می‌شود که سبب آن هم دشمنی و سرکشی اوست. همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برخی اوقات خشکسالی و قحطی و کم‌بودن محصولات را به سبب گناهان و معاصی ایجاد می‌کند. بنا بر این اگر بندگان سرکشی و دشمنی کنند، از روزی و پاکی‌هایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آنها را برای بندگانش حلال کرده، محروم می‌شوند.

اما اگر مردم هرآنچه را که الله و رسولش دستور داده باشند، انجام دهند و طاعت الله را به جای آورند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ} [اعراف: ٩٦]: (و اگر مردمان شهرها (و آبادی‌ها) ایمان می‌آوردند و تقوا پیشه می‌کردند، قطعا در برکت را از آسمان و زمین بر آنها می‌گشودیم). از الله خواهانیم که برای مسلمانان ایمان و تقوا را محقق سازد.

سائل: جناب شیخ! آیا این تحریم فقط خاص یهود است؟

جواب: بله خاص یهود است. به دلیل اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده: {فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا} [نساء: ١٦٠]: (پس به (کیفر) ستمی که قوم یهود مرتکب شدند). این تا روز قیامت نسخ نمی‌شود. اما تمام دین‌ها، چه یهود و چه نصرانیت و هر شریعت دیگری، با آمدن شریعت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نسخ شده‌اند. اما تا زمانی که آنها پایبند دین خود باشند و باور داشته باشند که بر دینشان هستند، این چیزها بر آنها حرام است.

***

تعداد بازدید: 26

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما معنى قوله تعالى: ﴿ وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا إِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُورُهُمَا أَوِ الْحَوَايَا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذَلِكَ جَزَيْنَهُم بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصَدِقُونَ ﴾ [الأنعام: ١٤٦]؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: معنى هذه الآية أن الله يخبر بأنه حرم على الذين هادوا – وهم اليهود – كل ذي ظُفُر من البهائم، وذو الظفر قال أهل العلم: هو الذي ليس فيه شق في يديه ولا في رجليه، يكون يداه ورجلاه طبقة واحدة، بمعنى: أنه يكون كخف بعير مثلا غير مشقوق، لأن الأرجل في البهائم منها ما هو مشقوق كالماعز والبقر، ومنها ما هو غير مشقوق كالإبل، فحرم عليهم كل ذي ظفر، وحرم عليهم من البقر والغنم شحومها إلا ما حملت ظهورهما أو الحوايا أو ما اختلط بعظم فإنه حلال لهم، وبين الله – سبحانه وتعالى أن هذا التحريم إنما هو ببغيهم وعدوانهم، وأنهم لما بغوا واعتدوا حرم عليهم بعض الطيبات، كما قال تعالى في آية أخرى: ﴿ فَبِظُلْمِ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِهِمْ عَن سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا ﴾ [النساء: ١٦٠]، وهو نوع من العقاب، ﴿ ذَلِكَ جَزَيْنَهُم بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصَدِقُونَ ﴾ [الأنعام: ١٤٦]، وهنا الضمير يعود إلى الله عز وجل، وأن ما جاء في الذم للتعظيم وهو – سبحانه وتعالى – أصدق القائلين وأعدل الحاكمين.

ويؤخذ من هذه الآيات الكريمة أن الإنسان بمعصيته لربه ويبغيه قد يُحْرَمُ بعض الطيبات، إما شرعًا كما حصل لليهود، وإما قدرًا، فإن الإنسان قد يصاب بآفات تمنعه من تناول بعض الطيبات بسبب عدوانه وبغيه، وكذلك أيضًا قد يحدث الله تعالى الْجَدْبَ والقَحْطَ وقلة الثمار بسبب المعاصي والذنوب، فرزق الله عز وجل والطيبات التي أحلها للعباد إذا بغوا واعتدوا فقد يُحْرَمُونَها ، إما شرعًا وإما كونًا ،وقدرًا، لكن لو أن الناس فعلوا ما أمر به الله ورسوله وقاموا بطاعة ربهم فإن الله يقول: ﴿ وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَةٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ﴾ [الأعراف: ٩٦]، نسأل الله تعالى أن يحقق للمسلمين الإيمان والتقوى.

يقول السائل: فضيلة الشيخ: هذا التحريم هل هو خاص باليهود فقط؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم خاص باليهود، لقوله تعالى: ﴿ فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا ﴾ [النساء: ١٦٠] لم ينسخ هذا إلى يوم القيامة، لكن الشريعة كلها، شريعة اليهود وشريعة ،النصارى، وكل الشرائع نسخت بشريعة النبي ، ولكن ما داموا متمسكين بدينهم وهم معتقدون أنهم على دينهم فإن هذا مُحرَّم عليهم.