(۸۹۹) سوال: معنای این آیه که در مورد قتل خطاست، چیست؟ {فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ} [نساء: ٩٢]: (هر کس آن را نیافت، پس دو ماه پیاپی روزه بگیرد)؟ لطفا بفرمایید که یک زن باید این روزه را چگونه بگیرد؟
جواب:
اول: ای کاش این زن برای مثالِ قتل خطا، ذکر نمیشد. چون روزه گرفتن دو ماه پیاپی توسط زن برای چیزی غیر از قتل عمد نیز امکان پذیر است. اما ممکن است زن نیز مرتکب قتل خطا شود. به عنوان مثال ممکن است نوزادش در رختخواب پیش او خوابیده باشد و او در حال خواب، روی بچه غلت بزند. در نتیجه باعث مرگ بچه شود. در این حالت بر زن واجب است که کفاره بدهد و بر طایفهاش واجب است به ورثهی این کودک دیه بدهند؛
به دلیل این آیه: {وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا} [نساء: ٩٢]: (و کسیکه مؤمنی را از روی خطا به قتل رساند، باید یک بردهی مؤمن را آزاد کند و خونبهایی به خانوادهی او بپردازد، مگر اینکه آنها ببخشند). تا آنجا که میفرماید: {فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا} [نساء: ٩٢]: (و هر کس که (بردهای) نیافت، پس دو ماه پی در پی روزه بگیرد، این توبهای از جانب الله است و الله دانای حکیم است).
زن هنگامی که ملزم به گرفتن دو ماه روزهی پی در پی شد و عادت ماهانهاش رسید، در آن حالت نباید روزه بگیرد. بلکه هر گاه که پاک شد، روزهاش را ادامه میدهد و روزههای قبلش به خاطر حیض، باطل نمیشود. به عنوان مثال: اگر در ماه اول و دوم هرکدام هفت روز حیض شود. در این صورت لازم است به ازای این چهارده روز، روزه بگیرد تا روزهی دوماهش تکمیل شود.
همچنین در کفارهی قسم: اگر بر زنی لازم شود کفارهی قسم بدهد، اما توان غذا دادن به ده مسکین را نداشته باشد. همچنین توان لباس دادن به آنها و توانایی آزاد کردن برده را هم ندارد. در این صورت بر او واجب است سه روز پی در پی روزه بگیرد. حال اگر روز اول را روزه گرفت سپس حیض شد روزه نمیگیرد و هرگاه که پاک شد فقط دور روز را روزه میگیرد.
مثل همین در مورد کسی صدق میکند که پیاپی روزه گرفتنش به خاطر عذری دیگر مثل مریضی یا سفر، قطع شده باشد. چنین کسی، هر وقت که عذرش از بین رفت، ادامهی روزههایش را میگیرد.
***