شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۸۳۵) قرائت قرآن بدون فهمیدن معنای آن

(۸۳۵) سوال: آیا کسی که قرآن می‌خواند، حتی اگر معنی آن را نفهمد نیز ثواب دارد؟

جواب:

قرآن کریم، مبارک است. چنان که الله تعالی می‌فرماید: {كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ} [ص:۲۹]: (کتابی مبارک است که آن را بر تو نازل کردیم تا در آیاتش تدبر ورزیده، و اهل خرد، پند گیرند).

بنا بر این انسان به خاطر قرائت قرآن، اجر و ثواب می‌برد؛ چه معنی آن را بفهمد و چه نفهمد. اما شایسته نیست انسان مومن، قرآن را که مکلف است به آن عمل نماید، بدون اینکه معنایش را بفهمد، تلاوت کند. اگر کسی بخواهد پزشکی یاد بگیرد، می‌رود کتاب‌های طب را می‌خواند. اما تا زمانی که معنای آن را نفهمد و برایش شرح ندهند، نمی‌تواند آن را یاد بگیرد. گر چه خودش نیز حریص است که معنای آن را یاد بگیرد تا بتواند آن را انجام دهد.

حال در مورد قرآن که شفای امراض قلب و موعظه برای مردم است، چه باید گفت؟ در صورتی که انسان بدون تدبر و بدون اینکه معنایش را بفهمد، تلاوتش کند؟ به همین خاطر نیز صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را یاد می‌گرفتند. اما تا وقتی که آن را کامل یاد نمی‌گرفتند و به آن عمل نمی‌کردند، به سراغ آیات دیگر نمی‌رفتند. با این کار، هم قرآن و هم علم و هم عمل به آن را یاد می‌گرفتند.

پس انسان با خواندن قرآن، اجر و پاداش می‌برد؛ چه معنایش را بفهمد و چه نفهمد. اما شایسته است تمام حرصش بر این باشد که معنایش را نیز بفهمد. او باید این معنا را از علمای مورد اعتماد در علم و امانتشان دریافت نماید. اگر عالمی را نیافت که معنای قرآن را از او یاد بگیرد، به کتاب‌های تفسیر مورد اعتماد مراجعه کند. تفاسیری مثل تفسیر طبری، تفسیر ابن کثیر و دیگر تفاسیری که از صحابه و تابعین رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم روایت کرده‌اند، مراجعه نماید.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يثاب الإنسان الذي يقرأ القرآن ولو لم يفهم معانيه؟

فأجاب رحمه الله تعالى: القرآن الكريم مبارك، كما قال الله تعالى: ﴿كتَب أَنزَلْتَهُ إِلَيْكَ مُبَرَكُ لِيَدَّبَّرُوا ءَايَتِهِ، وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبَبِ ﴾ [ ص: ۲۹] فالإنسان مأجور على قراءته، سواء فهم معناه أم لم يفهم، ولكن لا ينبغي للمؤمن أن يقرأ قرآنًا مكلفا بالعمل به دون أن يفهم معناه، فالإنسان لو أراد أن يتعلم الطب مثلا ودرس كتب الطب فإنه لا يمكن أن يستفيد منها حتى يعرف معناها وتشرح له، بل هو يحرص كل الحرص على أن يفهم معناها من أجل أن يُطَبَقَهَا، فما بالك بكتاب الله – سبحانه وتعالى- الذي هو شفاء لما في الصدور، وموعظة للناس أن يقرأه الإنسان بدون تدبر، وبدون فهم لمعناه؟ ولهذا كان الصحابة رضي الله عنهم لا يتجاوزن عشر آيات حتى يتعلموها وما فيها من العلم والعمل، فتعلموا القرآن والعلم والعمل جميعا.

فالإنسان مثاب ومأجور على قراءة القرآن، سواء فهم معناه أم لم يفهم، ولكن ينبغي له أن يحرص كل الحرص على فهم معناه، وأن يتلقى هذا المعنى من العلماء الموثوقين في علمهم وأمانتهم، فإن لم يتيسر له عالم يفهمه المعنى فليرجع إلى كتب التفسير الموثوقة، مثل: تفسير ابن جرير، وتفسير ابن كثير، وغيرهما من التفاسير التي تعتني بالتفسير الأثري المروي عن الصحابة والتابعين رضي الله عنهم.

مطالب مرتبط:

(۸۴۳) خواندن قرآن از رو بهتر است یا از حفظ؟

خارج از نماز بهتر است قرآن را از روی مصحف بخواند. اما در نماز بهتر است آن را از حفظ بخواند تا بتواند نماز را به وجه اکمل به جای آورد.

ادامه مطلب …

(۸۴۰) حکم کلماتی که هنگام قرائت گفته می‌شود

تلاوت قرآن، بازی نیست که تا قاری خوش صدا از قرائت آیه‌ای فارغ شد، مردم الله الله بگویند. این یکی از بدعت‌هایی است که مردم به وجود آورده‌اند.

ادامه مطلب …

(۸۳۷) قرائت قرآن در حالت خوابیده

اشکالی ندارد.  چرا که «رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حالی که به عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاکه قاعده بود، تکیه کرده و قرآن می‌خواند». این حکم عام است.

ادامه مطلب …

(۸۴۴) در مسجد قرآن با صدای بلند باشد یا در دل؟

بهتر است در مسجد قرآن را در دل و با صدای آرام خواند. این در صورتی است که مردم در مسجد مشغول نماز و قرائت باشند. اگر کسی نبود می‌تواند بلند بخواند.

ادامه مطلب …

(۸۴۱) سجده‌ی تلاوت در قرآن و سجده‌ی بدون وضو

سجده‌هایی که در قرآن وجود دارند، همه محل سجده هستند و شخص هر گاه آنها را تلاوت کرد، باید سجده نماید. فرقی ندارد که قرائتش در نماز باشد یا خارج از نماز.

ادامه مطلب …

(۸۳۸) آداب قرائت آیات عذاب و آیات رحمت

سنت است که در نماز و خصوصا نمازهای نافله و سنت، انسان هنگام قرائت آیات رحمت، آن را از الله بخواهد و هنگام رسیدن به آیات عذاب، از آنها به الله پناه برد.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه