جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۷۶۲) استشهاد به قرآن در امور دنیوی

(۷۶۲) سوال: عده‌ای در امور دنیوی خود به برخی آیات و احادیث استشهاد می‌کنند. مثلا: {اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ} [یوسف:۴۲]، یعنی: {مرا نزد پروردگارت – به معنی رییس و اربابت – یاد کن)، یا {وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا} [مریم:۴]، یعنی: {و موی سرم از پیری سفید شده) و غیره. از شما درخواست فتوا در چنین اموری داریم.

جواب:

برای انسان جایز است که به قرآن در مورد اتفاقات مربوط، استشهاد کند، نه اینکه قرآن را کلا جایگزین سخن کند. مثلا: وقتی با فرزندانش بازی می‌کند یا با مال خود تجارت می‌کند، بگوید: {وَاعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ} [انفال:۲۸]: (همانا اموال و فرزندانتان، وسیله‌ی ابتلا و آزمایشتان هستند). این اشکالی ندارد؛ چرا که استشهادش به آیه، با آنچه که آیه به خاطر آن نازل شده، به یکدیگر ربط دارند. اما اگر قرآن را جایگزین کلام کند؛ طوری که هر چیزی که می‌خواهد بگوید را با قرآن بگوید، جایز نیست. مثل همین شخصی که گفته: مرا نزد پروردگارت یاد کن. چون آیه برای این موضوع نازل نشده و برای شخص جایز نیست که از آیه به جای کلام استفاده کند. بلکه باید بگوید: پیش فلانی مرا هم یاد کن، یا فلانی را یاد آوری کن، یا سخنانی از این قبیل. تفصیل در این مساله، همین چیزی است که ذکر شد: قرار دادن قرآن به جای سخن گفتن – یعنی نیت می‌کند در مورد چیزی سخن بگوید و به جای آن از آیات قرآن استفاده می‌کند – حرام است. اما اگر در مورد موضوعی به قرآن استناد کند که به هم ربط دارند، چنان که در قرآن آمده، اشکالی ندارد.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يستشهد بعض الناس ببعض الآيات والأحاديث في أمورهم الدنيوية، مثلا: اذكرني عِندَ رَبِّكَ ﴾ [يوسف: ٤٢]، وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا ﴾ [مريم: ٤] ، وما أشبه ذلك. نرجو الفتوى في مثل هذه الأمور.

فأجاب رحمه الله تعالى: يجوز للإنسان أن يستشهد بالقرآن على الحادثة، لا أن يجعل القرآن بدلا من الكلام، فمثلا: إذا قام يلاعب أولاده أو صار يتاجر في ماله فقال: ﴿ أَنَّمَا أَمْوَلُكُمْ وَأَوَلَدُكُمْ فِتْنَةٌ ﴾ [الأنفال: ۲۸] فلا بأس بذلك؛ لأنه يستشهد بالآية على ما نزلت فيه. وأما إذا جعلها بدلًا من الكلام، بحيث يُعبر بالقرآن عن المعنى الذي يريده، فإن هذا لا يجوز، كهذا الرجل الذي قال: اذكرني عند ربك، فإن الآية لم تنزل بهذا، ولا يحل له أن يجعلها بدلًا . عن كلامه، بل يقول له: اذكرني عند فلان، أو نبه على فلان، أو ما أشبه ذلك. فهذا هو التفصيل في هذه المسألة: إن جعل القرآن بدلا عن الكلام – يعني: أنه نوى شيئًا يتكلم فيه فجعل القرآن بدلاً عنه- فهذا حرام، وأما إن استشهد بالقرآن على حادثة وقعت كما جاء في القرآن فلا بأس به.

مطالب مرتبط:

(۷۵۸) حمل قرآن برای تلاوت به جاهای دور

(۷۵۸) سوال: آیا بردن قرآن به مکانی دور برای تلاوت آن جایز است؟ حکم آن چیست؟ جواب: شاید منظورش از مکان دور، سرزمین کفر باشد که می‌گوییم: اشکالی ندارد انسان قرآن را به سرزمین‌های غیر اسلامی ببرد. زیرا برخی از اهل علم، بردن قرآن به دار الحرب را حرام دانسته‌اند که علت آن نیز ترس […]

ادامه مطلب …

(۷۵۹) اتکا بر مصحف هنگام نوشتن

(۷۵۹) سوال: حکم اتکا بر مصحف به هنگام نوشتن چیست؟ جواب: اتکا بر قرآن به هنگام نوشتن اگر به قصد توهین نباشد، اشکالی ندارد و غالبا کسی که دارد می‌نویسد، قصدش اهانت نیست. ولی بهتر این است که اگر قصد نوشتن چیزی از قرآن را دارد، قرآن را جلوی خود قرار داده و بنویسد. اما […]

ادامه مطلب …

(۷۵۵) نوشتن بسم الله الرحمن الرحیم روی تخته

(۷۵۵) سوال: حکم نوشتن (بسم الله الرحمن الرحیم) روی تخته سیاه چیست؟ جواب: اگر قرار است چیزی روی تخته سیاه نوشته شود، خوب است. ولی اگر چیزی روی آن نوشته نمی‌شود، دیگر فایده‌ای در نوشتن آن نیست. همچنین در غالب اوقات، وقتی معلم برای تدریس به کلاس می‌آید، تخته سیاه پشت سر او قرار می‌گیرد. […]

ادامه مطلب …

(۷۵۶) حکم طراحی آیات قرآن چیست؟

(۷۵۶) سوال: بعضی از کسانی که خطشان خوب است، آیه‌ای از قرآن را به گونه‌ای می‌نویسند که انگار مردی دارد نماز می‌خواند. حکم این کار چیست؟ جواب: به نظرم این کار جایز نیست و تکلّف به حساب می‌آید. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «تکلّف کنندگان هلاک شدند».[۱] نکته‌ی دیگر اینکه نوشتن به عربی با حروف عربی، […]

ادامه مطلب …

(۷۶۱) آویختن آیات قرآن بر سر در مغازه‌ها

(۷۶۱) سوال: گاها می‌بینیم که برخی از تجار و صاحبان مشاغل، قسمتی از آیات را بر سردر مغازه‌هایشان نصب می‌کنند. مثلا: رستوران‌دار می‌نویسد: {لَئِنْ شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ} [ابراهیم: ۷]: (اگر شکر کنید، شما را زیادتر می‌دهم). نوشیدنی فروش می‌نویسد: {وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا} [انسان: ۲۱]: (و پروردگارشان آنها را نوشیدنی‌ای گوارا می‌چشاند). یا کتاب فروش می‌نویسد: […]

ادامه مطلب …

(۷۵۴) نوشتن و آویزان کردن قرآن بر دیوار

(۷۵۴) سوال: حکم نوشتن قرآن بر دیوار یا آویزان کردن آیاتی از قرآن کریم چیست؟ جواب: آویزان کردن قرآن یا نوشتن آن بر روی دیوار جزء سیرت سلف رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم نبوده است. از کسی که نوشته سؤال می‌شود: علت قرآن نوشتنت روی دیوار چه بوده؟ آیا می‌خواهی که مردم آن را بخوانند؟ همه می‌دانند شخصی که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه