(۷۵۶) سوال: بعضی از کسانی که خطشان خوب است، آیه‌ای از قرآن را به گونه‌ای می‌نویسند که انگار مردی دارد نماز می‌خواند. حکم این کار چیست؟

جواب:

به نظرم این کار جایز نیست و تکلّف به حساب می‌آید. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «تکلّف کنندگان هلاک شدند».[۱] نکته‌ی دیگر اینکه نوشتن به عربی با حروف عربی، برای در آوردن به صورت یک نمازگزار، نیاز به کج و معوج کردن حروف دارد. حال ممکن است این تصویر به صورتی باشد که در حال سجده است که در این صورت، بالا و پایینش با هم تفاوت دارد و قرآن به صورت کسی که سجده کرده، نشان داده شده است. باید توجه کرد که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «آگاه باشید که من نهی شده‌ام از اینکه در حالت رکوع یا سجده قرآن بخوانم».[۲] بنا بر این از هر چیزی که برداشت شود قرآن در منزلتی پایین‌تر قرار می‌گیرد، نهی شده است.

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از خواندن قرآن در حال رکوع و سجده نهی کرده، چون حالت شخص، حالت ذل وخضوع است و شایسته است که قرآن در حال قیام خوانده شود که نشانه‌ی قدرت و بلندی است. نتیجه اینکه به نظرم این گونه کتابت جایز نیست و اگر بخواهیم مردم را با چنین اموری به دین دعوت کنیم، غلوّ است.

به این مناسبت می‌خواهم این نکته را متذکر شوم که آویزان کردن آیات قرآن در اتاق، یکی از امور محدَث و بدعت است. گر چه قصد کسانی که این کار را انجام می‌دهند، تبرک یا تذکر است؛ ولی باز هم کار جالبی نیست؛ چون تبرک جستن از قرآن با چنین روشی، در شرع نیامده است. اگر هم برای تذکر و یاد آوری باشد، باز هم در غالب اوقات کارآمد نیست و به عنوان مثال می‌بینید که در همان مجلسی که این آیات آویزان هستند، فحش و حرف‌های بیهوده و زشت زده می‌شود. یا کارهای منکری مثل سیگار کشیدن یا گوش دادن به چیزهایی که جایز نیستند، صورت می‌گیرد. شکی نیست که این کار مثل استهزای قرآن است که آیات قرآن بالای سرشان آویزان است و آنها مشغول گناه و معاصی هستند.

به خاطر مسائلی که ذکر شد، می‌گوییم: مسلمانان نیازی به این امور که بدون اندیشه و بدون تأمل رواج یافته‌اند، ندارند، و بهترین راه و روش، راه و روش پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سلف صالح این امت می‌باشد. من مسلمانان را نصیحت می‌کنم که آیات قرآن را در خانه آویزان نکنند؛ زیرا مفاسدی که ذکر شد، در آن وجود دارد. الحمد لله وجود قرآن ما را از انجام این کارها بی نیاز می‌کند و هر کس که می‌خواهد از تلاوت قرآن لذت برده و در آن تدبر نماید، آن را در مصحف می‌یابد. والله الموفق.

***

^[۱] صحیح مسلم: کتاب العلم، باب هلک المتنطعون. حدیث شماره (۲۶۷۰)، از عبدالله بن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «هَلَکَ المُتَنَطّعِون».

^[۲] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب النهی عن قراءة القرآن فی الرکوع و السجود. حدیث شماره (۴۷۹)، از عبدالله بن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «أَلاَ وَإِنِّى نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا».