دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۷۴۲) حکم کسی که قرآن را فراموش کند

(۷۴۲) سوال: حکم شرع در مورد دانش آموزی که قرآن را خوانده و حفظ می‌کند، اما حفظش را فراموش می‌کند، چیست؟

جواب:

انسانی که قران را حفظ نموده، سپس فراموش کند، اگر این فراموشی از روی ترک کردن و روی‌گردانی از قرآن باشد، خودش را در معرض گناه بزرگی قرار داده است. اما اگر به اقتضای ذات و طبیعت بشری باشد، یا اینکه مشکلی یا کاری برایش پیش بیاید که او را از خواندن قرآن مشغول کند؛ گنهکار نمی‌شود. زیرا فراموشی، جزئی از سرشت بشر است؛ چنان که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «من بشری مثل شما هستم. همانطور كه شما دچار فراموشی می‌شويد، من نيز دچار فراموش می‌شوم».[۱]

پس اگر به مقتضای طبیعت بشری، قرآن از یادش برود، یا فراموشی به خاطر مشغول شدن به امور واجب باشد، انسان گنهکار نمی‌شود.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب المساجد، باب السهو فی الصلاة و السجود له. حدیث شماره (۵۷۲)، از عبدالله بن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ ‌أَنْسَى ‌كَمَا ‌تَنْسَوْنَ».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في نظركم في الطالب الذي يقرأ القرآن ثم يحفظه ثم ينساه؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا حفظ الإنسان القرآن ثم نسيه: فإن كان عن هجر للقرآن ورغبةً عنه، فإنه قد عَرَّض نفسه لإثم عظيم، وإن كان بمقتضى السَّجِيَّة والطبيعة البشرية، أو أتاه ما يشغله عن تعهده، فإنه لا يأثم بذلك؛ لأن النسيان من طبيعة ،الإنسان كما قال النبي -عليه الصلاة والسلام-: «إنما أنا بشر مثلكم أنسى كما تنسون». فإذا كان النسيان بمقتضى الطبيعة البشرية، أو من أجل أنه تَشَاغَل بأمور واجبة أوجبت نسيان شيء من القرآن، فإن ذلك لا يكون سببا لإثمه.

مطالب مرتبط:

(۷۴۸) ترک قرائت قرآن به خاطر مشغولیت

(۷۴۸) سوال: خانمی پرسیده: قرائت قرآن را به خاطر مشغولیت، رها کرده‌ام. گر چه در ماه رمضان به صورت مستمر قرآن می‌خوانم. حکم این کار چیست؟ جواب: اگر به خاطر این مشغولیت نتوانی قرآن بخوانی، گناهی بر تو نیست. گر چه معلوم است که مؤمن نمی‌تواند قرائت قرآن را رها کند؛ چون قرآن را در […]

ادامه مطلب …

(۷۴۷) کسی که قرآن را فراموش می‌کند چه کند؟

(۷۴۷) سوال: حدیثی خواندم بدین معنا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «کسی که قرآن را بخواند و سپس فراموش کند، روز قیامت در حالی خواهد آمد که جذام دارد».[۱] حقیقتا من کسی هستم که خیلی زود فراموش می‌کنم و چیزی را به یاد نمی‌آورم مگر بعد از اینکه خیلی به خود فشار بیاورم. این چیزی […]

ادامه مطلب …

(۷۳۹) بهترین دعا و بهترین روش برای حفظ قرآن

(۷۳۹) سوال: بهترین دعا برای حفظ قرآن کریم چیست؟ سوال دیگر اینکه شما چه روشی را برای حفظ قرآن پیشنهاد می‌کنید؟ جواب: دعایی نمی‌شناسم که بتوان به وسیله‌ی آن قرآن را حفظ نمود. اما روش حفظ قرآن این است که انسان بر حفظ آن استقامت ورزد. مردم برای حفظ قرآن دو روش دارند: اول: آن […]

ادامه مطلب …

(۷۴۵) فراموشی در حفظ قرآن و احادیث نبوی

(۷۴۵) سوال: من همیشه قرآن و احادیث نبوی را می‌خوانم. اما بسیار فراموش‌کارم و نمی‌توانم آنها را حفظ نمایم. آیا به این خاطر، گناهی دارم؟ جواب: بدون شک یکی از نعمت‌های الله تعالی بر بنده‌اش این است که به او توفیق دهد تا قرآن را حفظ نماید. این به خاطر مصلحت‌های بزرگی است که در […]

ادامه مطلب …

(۷۴۰) بهترین سن کودک برای حفظ قرآن

(۷۴۰) سوال: سن مناسب برای واداشتن کودکان به حفظ قرآن، چه سنی است؟ همچنین نظر شما در مورد حفظ اناشید اسلامی برای کودکان و عادت دادنشان به آنها چیست؟ جواب: قسمت اول سؤال در مورد سن مناسب برای واداشتن کودکان به حفظ قرآن: غالبا در سن هفت سالگی، می‌توان کودک را تشویق به حفظ قرآن […]

ادامه مطلب …

(۷۴۶) آیا از یاد بردن قرآن گناه دارد؟

(۷۴۶) سوال: حدیثی از رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شنیدم بدین معنا که هر کس سوره یا آیه‌ای از قرآن را حفظ کرده، سپس آن را فراموش نمود، مرتکب گناه شده است. جناب شیخ! صحت این حدیث تا چه اندازه است؟ جواب: این حدیث پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تهدید شدیدی است برای کسی که آیه‌ای از قرآن را حفظ نموده […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه