دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۶۶۶) نظر شیخ ابن عثیمین در مورد چند کتاب مفید

(۶۶۶) سوال: نظر جناب شیخ در مورد کتاب (مختصر تفسیر ابن کثیر) و (فقه السنة) و (ریاض الصالحین) و  (الکبائر) و (قصص الانبیاء) چیست؟

جواب:

در ابتدا باید بگویم که رجوع کردن به اصل، بهتر و برتر است. اما اگر حاجت – مثل ضیق وقت یا دیگر اسباب – اقتضا کند که انسان به کتاب‌های مختصر رجوع کند، اشکالی ندارد.

اما در مورد کتاب‌هایی که برشمرد: هیچ کتابی نیست که در آن لغزش قلم یا فهم وجود نداشته باشد. بشر معصوم نیست. چه زیباست سخنی که عبدالرحمن بن رجب، از شاگردان ابن قیم در کتاب (القواعد الفقهیة) گفته: «و الله، عصمت را فقط برای کتاب خود خواسته و منصف کسی است که از خطای کمِ شخص در مقابل صحت و درستی زیادی که از او موجود است، چشم پوشی نماید».[۱] این سخنی نیک است. من غالب کتاب‌هایی را که سائل نام برد، مطالعه نکرده‌ام. پس نمی‌توانم در مورد هر کدام از آنها نظر بدهم. اما هر کسی که این کتاب‌ها یا دیگر کتب را خوانده و در جایی دچار اشکال شده، باید از اهل علم در مورد آن بپرسد.

***

[۱] (ص۳) با این لفظ: «‌ويأبى ‌الله ‌العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم يا فضيلة الشيخ في تفسير مختصر ابن كثير، وفقه السنة، ورياض الصالحين، والكبائر، وقصص الأنبياء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أقول أولا: إن الرجوع إلى الأصول أفضل وأحسن، لكن إذا دعت الحاجة إلى الرجوع إلى المختصرات – لضيق الوقت، أو لغير ذلك من الأسباب – فلا بأس.

وأما ما عَدَّدَهُ من الكتب بعد ذلك فإنه من المعلوم أنه لا يكاد كتاب يسلم من شيء يَطْغَى به القلم، أو يزل به الفهم، والإنسان غير معصوم، وما أحسن كلمة قالها عبد الرحمن ابن رجب رحمه الله في كتابه القواعد الفقهية، وهو أحد أحفاد شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله في العلم، وهو تلميذ ابن القيم، وابن القيم تلميذ شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله: «ويأبى الله العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه»، فإنها كلمة جيدة، وغالب هذه الكتب التي ذكرها السائل لم أستوعبها قراءة أو مطالعة، فلا يمكنني أن أحكم على كل واحد منها بعينه، ولكن من طالع هذه الكتب أو غيرها، وأشكل عليه مسألة من المسائل، فعليه أن يراجع أهل العلم في ذلك.

مطالب مرتبط:

(۶۶۹) دو کتاب (حادی الأرواح) و (الروح) ابن قیم

(۶۶۹) سوال: نظر شما در مورد دو کتاب (حادی الارواح) و (الروح) تالیف ابن قیم چیست؟ جواب: هر دو کتاب ابن قیم، یعنی (حادی الأرواح) و (الروح) کتاب‌های سودمندی هستند و خیر زیادی در آنها نهفته است. گر چه هر دو کتاب خالی از اشکالاتی که ما را در صحتشان متردد می‌کنند، نیستند، اما بدون […]

ادامه مطلب …

(۶۹۲) چه وقت مردم را به دین دعوت کنم؟

(۶۹۲) سوال: احساس می‌کنم به چنان درجه‌ای از علم نرسیده‌ام که مردم را به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت کنم و این به خاطر حیایی است که دارم. آیا تبلیغ مقدار کمی از دین، کفایت می‌کند؟ جواب: کسی که الله تعالی به او علمی عطا فرموده، بر او واجب است که هر جا اقتضا کند، آن […]

ادامه مطلب …

(۶۳۸) سوال: روش درست حفظ قرآن چگونه است؟

(۶۳۸) سوال: می‌خواهم هر چقدر از قرآن را که بتوانم، حفظ کنم. از شما تقاضا دارم به من طریقه‌ی صحیح حفظ را نشان دهید تا حفظم قوی شده و آن را فراموش نکنم. جواب: بهترین راه برای بقای حفظ قرآن، همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن راهنمایی کرده‌اند: یک: مواظبت ورزیدن بر تلاوت […]

ادامه مطلب …

(۶۱۵) مراحل طلب علم توسط دانشجو

(۶۱۵) سوال: مراحلی که یک طالب علم باید بر مبنای آنها حرکت کند چیستند؟ جواب: مراحلی که یک طالب علم در مسیر طلب علم باید بر طبق آن حرکت کند چنین است: ابتدا باید از قرآن شروع کند. چون صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه را فرا می‌گرفتند و تنها زمانی به سراغ ده آیه‌ی دیگر می‌رفتند […]

ادامه مطلب …

(۶۸۸) برخی بدعتهای دفن و تعزیه

(۶۸۸) سوال: اینجا رسم است که وقتی یکی از اعضای خانواده وفات کرد، مردم سه روز اول برای عزا جمع می‎‌شوند و قرآن می‌خوانند و هر چقدر بتوانند، ختم می‌کنند. بعد یک جا جمع می‌شوند و یک شیخ یا یکی از زنان دعای ختم قرآن را که از روی کتاب (دعاء ختم القرآن) تالیف احمد […]

ادامه مطلب …

(۶۴۲) سوال: حفظ قرآن و حضور در درس‌های روزانه

(۶۴۲) سوال: چگونه شخص می‌تواند هم قرآن را حفظ کند و هم در درس‌های علمی که روزانه برگزار می‌شوند، حضور یابد؟ چون انجام دادن هر دو به اضافه‌ی اینکه باید به کارهای شخصی و کارهای خانواده هم برسد، برای شخص مشکل است. جواب: این به توانایی انسان بر می‌گردد و مردم در این زمینه با […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه