جمعه 4 محرم 1448
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
19 ژوئن 2026

(۶۶۶) نظر شیخ ابن عثیمین در مورد چند کتاب مفید

(۶۶۶) سوال: نظر جناب شیخ در مورد کتاب (مختصر تفسیر ابن کثیر) و (فقه السنة) و (ریاض الصالحین) و  (الکبائر) و (قصص الانبیاء) چیست؟

جواب:

در ابتدا باید بگویم که رجوع کردن به اصل، بهتر و برتر است. اما اگر حاجت – مثل ضیق وقت یا دیگر اسباب – اقتضا کند که انسان به کتاب‌های مختصر رجوع کند، اشکالی ندارد.

اما در مورد کتاب‌هایی که برشمرد: هیچ کتابی نیست که در آن لغزش قلم یا فهم وجود نداشته باشد. بشر معصوم نیست. چه زیباست سخنی که عبدالرحمن بن رجب، از شاگردان ابن قیم در کتاب (القواعد الفقهیة) گفته: «و الله، عصمت را فقط برای کتاب خود خواسته و منصف کسی است که از خطای کمِ شخص در مقابل صحت و درستی زیادی که از او موجود است، چشم پوشی نماید».[۱] این سخنی نیک است. من غالب کتاب‌هایی را که سائل نام برد، مطالعه نکرده‌ام. پس نمی‌توانم در مورد هر کدام از آنها نظر بدهم. اما هر کسی که این کتاب‌ها یا دیگر کتب را خوانده و در جایی دچار اشکال شده، باید از اهل علم در مورد آن بپرسد.

***

[۱] (ص۳) با این لفظ: «‌ويأبى ‌الله ‌العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم يا فضيلة الشيخ في تفسير مختصر ابن كثير، وفقه السنة، ورياض الصالحين، والكبائر، وقصص الأنبياء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أقول أولا: إن الرجوع إلى الأصول أفضل وأحسن، لكن إذا دعت الحاجة إلى الرجوع إلى المختصرات – لضيق الوقت، أو لغير ذلك من الأسباب – فلا بأس.

وأما ما عَدَّدَهُ من الكتب بعد ذلك فإنه من المعلوم أنه لا يكاد كتاب يسلم من شيء يَطْغَى به القلم، أو يزل به الفهم، والإنسان غير معصوم، وما أحسن كلمة قالها عبد الرحمن ابن رجب رحمه الله في كتابه القواعد الفقهية، وهو أحد أحفاد شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله في العلم، وهو تلميذ ابن القيم، وابن القيم تلميذ شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله: «ويأبى الله العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه»، فإنها كلمة جيدة، وغالب هذه الكتب التي ذكرها السائل لم أستوعبها قراءة أو مطالعة، فلا يمكنني أن أحكم على كل واحد منها بعينه، ولكن من طالع هذه الكتب أو غيرها، وأشكل عليه مسألة من المسائل، فعليه أن يراجع أهل العلم في ذلك.

مطالب مرتبط:

(۷۰۳) مشخص کردن محدوده امتحان توسط معلم

(۷۰۳) سوال: خانم معلمی پرسیده: بعضی از خانم معلم‌ها، جایی که از آن امتحان می‌گیرند را مشخص می‌کنند. مثلا اگر درس املا و انشا، ده درس بوده، سه درس از میان آنها انتخاب کرده و به دانش آموزان می‌گویند که امتحان از این سه درس می‌آید. آیا این کار جایز است؟ جواب: جواب این سوال […]

ادامه مطلب …

(۶۹۱) حکم ابلاغ تنها یک حدیث به مردم

(۶۹۱) سوال: آیا کسی که حدیثی از احادیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را حفظ نمود، بر او واجب است که آن را به مردم برساند؟ حتی اگر مردم چیزی از او نپرسیده باشند؟ جواب: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «از من به مردم برسانید حتی اگر یک آیه باشد».[۱] با توجه به این حدیث، وقتی مردم نیاز […]

ادامه مطلب …

(۶۸۵) کتاب ابولیث سمرقندی به نام تنبه الغافلین

(۶۸۵) سوال: کتابی از ابو لیث سمرقندی در مورد عقوبت کسانی که مرتکب گناهان کبیره می‌شوند را مطالعه کردم. چهار صفحه‌ی آخر کتاب را خواندم که در وصف اهل بهشت و هولناکی روز قیامت بود و باعث شد به شدت از چیزی که خواندم، گریه کنم. نمی‌توانم آنچه را که خواندم شرح دهم، چون طولانی […]

ادامه مطلب …

(۶۱۱) نیت دو خانم که معلم قرآن هستند

(۶۱۱) سوال: زنی معلم قرآن است وسبب معلم شدنش هم به خاطر نیاز شدید مدرسه به معلمان زن بوده است. زن دیگری نیز به خاطر پول معلم قرآن شده و هر دو، نیتشان برای خواندن و شنیدن قرآن، رضایت الله تعالی نیست. آیا با توجه به این نیتشان ثوابی به آنها تعلق می‌گیرد یا خیر؟ […]

ادامه مطلب …

(۶۲۱) آموزش توحید توسط پدر به فرزندان.

(۶۲۱) سوال: چگونه یک پدر، توحید را به فرزندانش بیاموزد؟ جواب: همانگونه که دیگر مسائل دینی را به آنها می‌آموزد، توحید را نیز به آنها بیاموزد. یکی از بهترین کتاب‌ها در این زمینه کتاب (ثلاثة الأصول) تألیف شیخ الإسلام محمد بن عبد الوهاب است. اگر آن را کامل حفظ کنند و به اندازه‌ی عقل و […]

ادامه مطلب …

(۶۶۵) کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه

(۶۶۵) سوال: نظرتان در مورد کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه چیست؟ جواب: بدون شک این کتاب یکی از بهترین کتاب‌هاست. چون سخنان شخصی عالم و فقیه است. من به برادری که سوال کرده و همچنین شنوندگان توصیه می‌کنم که حتما کتاب‌های شیخ الاسلام ابن تیمیه و شاگرد ایشان، ابن قیم را بخرند. چون […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه