یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۶۴۲) سوال: حفظ قرآن و حضور در درس‌های روزانه

(۶۴۲) سوال: چگونه شخص می‌تواند هم قرآن را حفظ کند و هم در درس‌های علمی که روزانه برگزار می‌شوند، حضور یابد؟ چون انجام دادن هر دو به اضافه‌ی اینکه باید به کارهای شخصی و کارهای خانواده هم برسد، برای شخص مشکل است.

جواب:

این به توانایی انسان بر می‌گردد و مردم در این زمینه با هم متفاوتند؛ برخی می‌توانند همه‌ی این کارها را با هم انجام دهند و عده‌ای هم نمی‌توانند بیشتر از یک کار انجام دهند. عده‌ی دیگری می‌توانند دو یا سه کار را با هم انجام دهند. به هر حال هر کس باید نگاه کند و ببیند که اگر انجام چند کار، برایش مشکل است، اولویت را در حفظ قرآن قرار داده و حضور در دروس روزانه را در اولویت بعدی قرار دهد. ولی اگر درسی مهم بود و باید به آن عنایت ویژه می‌داشت، تلاش کند تا در آن درس حضور یابد و آن را از دست ندهد.

اما در مورد نیازهای خانواده؛ اگر کسی نباشد که آن را انجام دهد، انجام آن از جمله اعمال صالحی است که موجب تقرب به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌شود. زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به سعد بن ابی وقاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ فرمودند: یعنی: «بدان که هر چه را تنها در راه رضای الله انفاق کنی، در برابر آن پاداش خواهی گرفت، حتی در برابر غذایی که در دهان همسرت می‌گذاری».[۱] گر چه غذایی را که برای همسر و فرزندانش مهیا می‌کند، مهیا کردنش او واجب است؛ زیرا نفقه‌ی همسر واجب است. اما با این حال، برای شخص اجر و پاداش نوشته می‌شود. پس اگر انسان در برآوردن نیازهای خانواده‌اش تلاش کند، به این نیت که اجر وثوابش نزد الله تعالی محفوظ است، الله تعالی نیز به او اجر و ثواب می‌دهد.

***

[۱] روایت بخاری در صحیح، کتاب الإیمان، باب ما جاء أن الأعمال بالنیة، حدیث شماره (۵۶)، و روایت مسلم، کتاب الوصیة، باب الوصیة بالثلث، حدیث شماره (۱۶۲۸)، از سعد بن ابی وقاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «وَاعلم أنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجهَ اللَّه إلاَّ أُجِرْتَ بها حَتَّى ما تَجْعلُ في في امرأَتِكَ».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ كيف يستطيع الشخص أن يُوَفِّقَ بين حفظ كتاب الله وبين حضور الدروس العلمية اليومية؟ لأنه يصعب عليه أن يوازن بينها وأن يوفق بينها، إلى جانب أعماله وأعمال الأهل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذا يعود إلى قدرة الإنسان الذاتية، والناس يختلفون: فمن الناس من يستطيع أن يقوم بهذه الأعمال، ومنهم من لا يستطيع أن يقوم إلا بعمل واحد، ومنهم من يستطيع أن يقوم بعملين أو ثلاثة.
على كل حال ينظر الإنسان إلى نفسه، فإذا تزاحمت عليه فإن القيام بحفظ كتاب الله -عز وجل- أولى من حضور الدروس، ولكن إذا كان أحد الدروس مهما وجديرًا بالعناية به فليحاول أن يحضره حتى لا يفوته.
أما حاجة الأهل: إذا لم يكن أحد يقضيها فإن قضاءها من الأعمال الصالحة المقربة إلى الله عز وجل، فإن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قال السعد بن أبي وقاص رضي الله عنه: «واعلم أنك لن تُنفق نفقةً تبتغي بها وجه الله إلا أجرت عليها، حتى ما تجعله في في امرأتك»، أي: في فمها، مع أن ما يجعله في فم امرأته من الواجب عليه، إذ إن نفقة الزوجة واجبة، ومع ذلك كان له بها أجر، فإذا قام الإنسان على أهل بيته محتسبا أجره عند الله -عز وجل- آجره الله على ذلك.

مطالب مرتبط:

(۷۱۷) حکم سخنی که در پایان سخنرانی گفته می‌شود

(۷۱۷) سوال: بعضی سخنرانان وقتی در مسجد برای جماعت سخنرانی می‌کنند، یا از روی کتاب می‌خوانند، در پایان قرائت می‌گویند: والله أعلم، و صلی الله علی نبینا محمد و علی آله و صحبه و سلم، یا می‌گویند: و بالله التوفیق، یا می‌گویند: صدق الرسول الکریم. حکم این سخن چیست؟ همچنین حکم گفتن صدق الله العظیم […]

ادامه مطلب …

(۶۶۲) سوال: معرفی کتاب‌های دینی

(۶۶۲) سوال: می‌خواهم علوم شرعی را فرا گرفته و در دین آگاه باشم. لطفا مرا راهنمایی کنید که چه کتاب‌هایی در این زمینه، بهترین هستند؟ جواب: بهترین کتاب، قرآن است. هدایت و نور و شفای امراض قلبی در قرآن است. پس از قرآن، احادیث صحیحی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما رسیده‌اند و سپس […]

ادامه مطلب …

(۶۲۳) یادگیری کدام علوم شرعی واجب است؟

(۶۲۳) سوال: یادگیری کدام یک از علوم شرعی برای مؤمن واجب است؟ جواب: یادگیریِ آن عده از مسائل دینی که الله تعالی بر انسان واجب فرموده، مثل طهارت و نماز و زکات و روزه و حج و نیکی به والدین و صله‌ی رحم و غیره، واجب است. هر مسلمانی باید قبل از هر چیز، مسائل […]

ادامه مطلب …

(۶۷۵) نظر شریعت در مورد کتاب‌های صوفیه

(۶۷۵) سوال: نزد ما بسیاری از کتاب‌های تصوف وجود دارد. نظر شرع در مورد این کتاب‌ها و در مورد تصوف چیست؟ جواب: نظرم در مورد تصوف و دیگر فرقه‌هایی که در اسلام بدعت وارد کرده‌اند، همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به امتشان فرمودند: «بر شما لازم است که روش من و روش خلفای برحق […]

ادامه مطلب …

(۶۳۱) سوال: دانشجو نزد شیخ معین درس بیاموزد؟

(۶۳۱) سوال: آیا طالب علم باید تنها یک شیخ معین را انتخاب کرده و نزد او کسب علم نماید، یا می‌تواند بیشتر از یک شیخ را انتخاب کند؟ جواب: اگر در بدایت طلب علم باشد، نظرم این است که یک شیخ را انتخاب کند. چون ممکن است مشایخ در یک مسأله اختلاف نظر داشته باشند […]

ادامه مطلب …

(۶۶۳) کتاب‌هایی در زمینه‌ی فقه و عبادات

(۶۶۳) سوال: از مهم‌ترین کتاب‌هایی که در زمینه‌ی فقه و عبادات نوتشه شده را ذکر بفرمایید. جواب: بهتر این است کتاب‌های حدیثی که توسط علما در این زمینه نوشته شده را مطالعه کنید. کتاب‌هایی مثل (بلوغ المرام) و ( منتقی الأخبار) و امثال اینها. سپس کتاب‌هایی را مطالعه کنید که هم شامل فقه هستند و […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه