جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۶۳۸) سوال: روش درست حفظ قرآن چگونه است؟

(۶۳۸) سوال: می‌خواهم هر چقدر از قرآن را که بتوانم، حفظ کنم. از شما تقاضا دارم به من طریقه‌ی صحیح حفظ را نشان دهید تا حفظم قوی شده و آن را فراموش نکنم.

جواب:

بهترین راه برای بقای حفظ قرآن، همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن راهنمایی کرده‌اند:

یک: مواظبت ورزیدن بر تلاوت قرآن. انسان باید هر روز صبح و بعد از ظهر و شب آن را تلاوت نماید. دلیل آن، حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است: «همواره بر قرائت قرآن مواظبت ورزید. سوگند به ذاتی كه جانم در دست اوست، قرآن سريع‌تر از شتری كه زانويش بسته باشد، می‌گريزد».[۱]

دو: از الله عزوجل بخواهد آن مقداری را که حفظ کرده برایش نگهدارد تا فراموش نکند. زیرا الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ} [بقره: ۱۸۶]: (و هنگامی كه بندگانم از تو درباره‌ی من بپرسند، من نزديكم و دعای دعا كننده را هنگامی كه مرا بخواند، پاسخ می‌گويم. پس آنان هم دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان بياورند تا راه يابند).

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب المساجد و مواضع الصلاة، باب الأمر بتعهد القرآن، حدیث شماره (۷۹۱). سنن دارمی: کتاب فضائل القرآن، باب فی تعاهد القرآن، حدیث شماره (۳۳۹۱). مسند احمد: مسند عقبة بن عامر الجهنی (۱۷۳۱۷) و مسند ابوموسی الأشعری (۱۹۶۸۵)، از ابوموسی اشعری و عقبة بن عامر جهنی با این لفظ: «تَعَاهَدُوا الْقُرْآنَ، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَلُّتًا مِنَ الإِبِلِ فی عُقُلِهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أريد أن أحفظ من كتاب الله ما يتيسر، وأريد منكم توجيهي إلى الطريقة الصحيحة حتى يكون حفظي كاملًا لا أنساه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: من أفضل الطرق لبقاء حفظ الإنسان للقرآن ما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم:

أولها: تعاهد القرآن تعاهد قراءته، يقرؤه الإنسان كل يوم في الصباح والمساء وفي الليل، لقول النبي عليه الصلاة والسلام: «تعاهدوا القرآن فوالذي نفسي بيده لهو أشد تفلنا من الإبل في عُقُلِها».

ثانيها: أن يدعو الله سبحانه وتعالى بإمساك القرآن عليه حتى لا يتفلت منه، فإن الله سبحانه وتعالى يقول: ﴿ وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يرْشُدُونَ ﴾ [البقرة: ١٨٦].

مطالب مرتبط:

(۶۲۳) یادگیری کدام علوم شرعی واجب است؟

(۶۲۳) سوال: یادگیری کدام یک از علوم شرعی برای مؤمن واجب است؟ جواب: یادگیریِ آن عده از مسائل دینی که الله تعالی بر انسان واجب فرموده، مثل طهارت و نماز و زکات و روزه و حج و نیکی به والدین و صله‌ی رحم و غیره، واجب است. هر مسلمانی باید قبل از هر چیز، مسائل […]

ادامه مطلب …

(۶۲۲) آموزش چه مقدار از دین واجب است

(۶۲۲) سوال: آیا واجب است کلّ دین را یاد بگیریم؟ آموختن چه مقداری از دین، واجب است؟ آیا واجب است که نماز کسوف و خسوف و عید و غیره را یاد بگیریم؟ جواب: بر انسان واجب است هر مقداری از علم را که به آن احتیاج دارد، بیاموزد. وقتی می‌خواهد نماز بخواند، باید کیفیت نماز […]

ادامه مطلب …

(۶۶۹) دو کتاب (حادی الأرواح) و (الروح) ابن قیم

(۶۶۹) سوال: نظر شما در مورد دو کتاب (حادی الارواح) و (الروح) تالیف ابن قیم چیست؟ جواب: هر دو کتاب ابن قیم، یعنی (حادی الأرواح) و (الروح) کتاب‌های سودمندی هستند و خیر زیادی در آنها نهفته است. گر چه هر دو کتاب خالی از اشکالاتی که ما را در صحتشان متردد می‌کنند، نیستند، اما بدون […]

ادامه مطلب …

(۶۷۶) سوالی در مورد کتاب ماثورات حسن البنا

(۶۷۶) سوال: در کتاب مأثورات چیزی خواندم که در بقیه‌ی کتاب‌های دعا به آن برخورد نکرده‌ام. چیزی که خواندم معروف به وِرد رابطه بوده و چنین است: شخص اول این آیه را بخواند: {قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ} تا آنجا که فرموده: {وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ} […]

ادامه مطلب …

(۷۱۰) اطاعت از مادر برای دختر

(۷۱۰) سوال: دختری می‌خواهد به کلاس حفظ قرآن برود. اما مادرش به او اجازه نمی‌دهد. آیا باید از مادرش اطاعت کند یا به کلاس حفظ برود؟ کدام بهتر است؟ جواب: اطاعت از مادر بهتر است. خصوصا که وقتی دختر از خانه خارج شود، باید مسیری را بپیماید و از آنجا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در […]

ادامه مطلب …

(۶۶۱) سوال: بهترین کتاب‌های فقهی

(۶۶۱) خانمی پرسیده: من در حال مطالعه‌ی فقه هستم. چه کتاب‌هایی را برای مطالعه به من توصیه می‌کنید؟ جواب: بهترین کتابی که در فقه حنبلی دیده‌ام، کتاب (الروض المربع شرح زاد المستقنع) است که خیر زیاد و علم فراوانی در آن وجود دارد. ولی من به این خانم دانشجو و دیگر دانشجویان توصیه می‌کنم که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه