(۵۵۴) حکم استفاده از “رَضِيَ اللهُ عَنهُم” برای تابعين و اتباع تابعين

(۵۵۴) سوال: برای صحابه، دعای “رَضِيَ اللهُ عَنهُم” را به کار می‌بریم؛ اما برای تابعين و اتباع تابعين کدام‌یک از “رَضِيَ اللهُ عَنهُم” یا “رَحِمَهُمُ اللهُ” را استفاده کنیم؟

جواب:

می‌گوییم: (الله از هر مؤمنی راضی باد) همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ} [التوبه: ۱۰]: (پیشتازان نخستین از مهاجران، انصار و کسانی که به خوبی از آنان پیروی کرده‌اند، الله از آنان راضی گشته و آنان نیز از او راضی گشته‌اند) اما نزد علما چنین رایج است که برای صحابه “رَضِيَ اللهُ عَنهُم” و برای بعد از آنان از تابعین تا امروز “رَحِمَهُمُ اللهُ” را استفاده می‌کنند؛ هر چند که برخی از علما برای ائمه‌ی بزرگ نیز (رَضِيَ اللهُ عَنهُ) را استفاده کرده و می‌گویند: امام احمد (رَضِيَ اللهُ عَنهُ)، امام شافعي (رَضِيَ اللهُ عَنهُ)، امام أبو حنيفه (رَضِيَ اللهُ عَنهُ) و امام مالك (رَضِيَ اللهُ عَنهُ) چنین و چنان گفته‌اند.

چون اصطلاح علما چنین است که برای صحابه “رَضِيَ اللهُ عَنهُم” و برای بعد از آنان “رَحِمَهُمُ اللهُ” را استفاده می‌کنند، اگر شخصی برای فردی غیر از صحابه “رَضِيَ اللهُ عَنهُم” را به کار ببرد شنوده تصور می‌کند این فرد از صحابه است لذا شایسته است از این کار، پرهیز کنیم یا بگوییم: فلانی رَضِيَ اللهُ عَنهُ که از تابعين یا اتباع تابعین است، چنین و چنان گفته است تا کسی گمان نکند این شخص از صحابه است.

تعداد بازدید: 68

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نحن نقول للصحابة رضي الله عنهم. لكن التابعين وتابعي التابعين ومن جاء بعدهم هل نقول: رضي الله عنهم، أو رحمهم الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نحن نقول: رضي الله عن كل مؤمن، كما قال الله تعالى: ﴿ وَالسَّبِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَنِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ﴾ [التوبة: ١٠٠]. لكن المعروف عند أهل العلم تخصيص الصحابة بقولهم فيهم رضي الله عنهم. وأما من بعد الصحابة من التابعين إلى زمننا هذا فيقولون فيهم رحمه الله. وإن كان بعض العلماء قد يقول: رضي الله عنه في الأئمة الكبار، كالإمام أحمد، فيقول: قال الإمام أحمد رحمه الله. وقال الإمام الشافعي رحمه الله. وقال الإمام أبوحنيفة رحمه الله. وقال الإمام مالك رضي الله عنه.

لكن عامة المعروف بين أهل العلم أن الترضي يكون للصحابة، والترحم يكون لمن بعدهم، وإذا كان هذا هو المعروف المصطلح عليه عند عامة العلماء، فإن الإنسان إذا ترضى عن شخص من غير الصحابة أوهم السامع بأن هذا الشخص من الصحابة، فينبغي أن نتجنب ذلك، أو أن يقول: قال فلان، وهو من التابعين رضي الله عنه،. قال فلان، وهو من التابعين رضي الله عنه. حتى لا يظن أحد أن هذا من الصحابة.