(۵۲۰) سوال: من در کشور اردن در خانه‌ای زندگی می‌کنم که بیشتر ساکنان آن خانه از برادران مسیحی هستند که آب و غذای ما مشترک است؛ آیا نماز و زندگی من همراه آنان، باطل است؟

جواب:

دوست دارم قبل از پاسخ به سؤال، به نکته‌ای اشاره کنم که امیدوارم بدون قصد بر زبانش جاری گشته باشد که گفت: (همراه برادران مسیحی زندگی می‌کنم)؛ هرگز میان مسلمانان و نصاری، هیچ برادری و اخوّتی وجود ندارد. برادری، فقط برادری ایمانی است چنان که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ} [الحجرات: ۱۰]: (قطعا مؤمنان برادران یکدیگر  هستند) وقتی قرابت نَسَبی و خویشاوندی در حالت اختلاف دین، رد می‌شود، چگونه می‌توان در حالت عدم قرابت و اختلاف دین، برادری را اثبات نمود؟ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درباره‌ی نوح عَلَيْهِ‌السَّلَام و پسرش می‌فرماید: {رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنْتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ} [هود: ۵۶-۴۶]: (پروردگارا! همانا پسرم از خانواده‌ی من است و قطعا وعده‌ی تو حق است و تو بهترین حکم کنندگان هستی؛ (پروردگار) فرمود: ‌ای نوح! قطعا او از خانواده‌ات نیست؛ این دعا و درخواست تو، عمل نیک و شایسته‌ای نیست).

بنابراین هرگز میان مؤمن و كافر، هیچ برادری وجود ندارد بلکه بر مؤمن واجب است كافر را به عنوان دوست انتخاب نکند؛ همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدۡ كَفَرُوا۟ بِمَا جَاۤءَكُم مِّنَ ٱلۡحَقِّ} [الممتحنه: ۱]: (ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! دشمن من و دشمنتان را به عنوان دوست نگیرید که به آن‌ها ابراز محبت کنید در حالی که آنان به آن‌چه از حق به سوی شما آمده است کفر ورزیده‌اند) دشمنان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چه کسانی هستند؟ دشمنان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ كافران هستند؛  الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {مَنْ كَانَ عَدُوّاً لِلَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَالَ فَإِنَّ الله عَدُوٌّ لِلْكَافِرِينَ} [البقره: ۹۸]: (هر کس دشمن الله و فرشتگانش و پیامبرانش و کتاب‌هایش و جبرئیل و میکائیل باشد، پس الله دشمن کافران است) همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ الله لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ} [المائده: ۵۱]: (ای کسانی که ایمان آورده‌اید! یهود و نصاری را به دوستی نگیرید؛ آنان دوست‌دار یکدیگر هستند و هر کس از شما که با آن‌ها دوستی کند، قطعا از آنان است. همانا الله ستم‌کاران را هدایت نمی‌کند).

بنابراین هرگز حلال و جایز نیست که مسلمان، فرد كافر را برادر خطاب کند و تفاوتی ندارد که هر نوع کافری باشد؛ اعم از: نصراني، يهودي، مجوسي یا ملحد. بنابراین‌ای برادرم! از این عبارت خودداری کن. البته بدین معنا نیست که اگر آن کافر، برادر حقیقی و نَسَبی وی باشد، برادری نسَبی وی رد و نفی می‌شود بلکه برادری نسَبی وی ثابت و باقی است چنان که اگر از فرزندان مادر یا پدرت باشد؛ اما برادری که برادری با علاقه و وابستگی بین تو و او باشد، هرگز جایز نیست.  

اما جواب سؤال: شایسته است مسلمان از معاشرت و نشست و برخاست با غیر مسلمانان دوری کند؛ زیرا معاشرت با آنان، غیرت دینی در قلب مسلمان را از بین می‌برد و چه بسا گاهی به ابراز علاقه و محبت به آنان منجر شود؛ در حالی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ۚ أُولَٰئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ ۖ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ۚ أُولَٰئِكَ حِزْبُ اللَّهِ ۚ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ} [المجادله: ۲۲]: (هرگز نمی‌بینی مردمی را که به الله و روز آخرت ایمان آورده‌اند که با دشمنان الله و پیامبرش دوستی کنند؛ هر چند که آن دشمنان: پدران، فرزندان، برادران یا خویشان آن‌ها باشند. اینان هستند که الله بر دلهایشان ایمان نگاشته است، با روح خود آنان را تأیید نموده است و آن‌ها را وارد بهشتی می‌نماید که نهرها زیر درختانش جاری است و جاودان در آن‌جا هستند؛ الله از آنها خشنود شده و آنان نیز از الله خرسند گشته‌اند؛ اینان همان حزب و گروه الله هستند؛ بدانید که حزب و گروه الله، همان رستگاران هستند).

***