سه‌شنبه 7 جمادی‌الثانی 1448
۲۶ آبان ۱۴۰۵
17 نوامبر 2026

(۲۰۴) پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟

(۲۰۴) سوال: در حدیث صحیح آمده است که هرگاه شخصی را در قبرش می‌‌گذارند، از سه چیز از او سؤال می‌شود: پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟ همچنین از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که انسان بعد از دفن مرده، به اندازه‌ی ذبح یک شتر منتظر بماند.۱ سؤالات سه‌گانه که ذکر شد فقط دو یا سه دقیقه طول می‌کشد، آیا سؤال‌های دیگری وجود دارد که به اندازه‌ی ذبح یک شتر زمان می‌برد؟ لطفا پاسخ دهید، با تشکر.

جواب:از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت نشده که مردم به اندازه‌ی ذبح یک شتر نزد قبر بمانند؛ بلکه فقط از عمرو بن العاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روايت شده است. آن چه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده چنین است که پس از دفن مرده، می‌ایستاد و می‌فرمود: «استَغفِرُوا لأخِيكُم وَاسأَلُوا لَهُ التَثبِيتَ»۲ : «برای برادرتان درخواست مغفرت کنید و برایش ثابت ‌قدم بودن را بخواهید» بنابراین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ما را امر نمود که هرگاه از دفن مرده فارغ شدیم: بایستیم و بگوییم: ‌ای الله! وی را بیامرز، ‌ای الله! وی را ثابت ‌قدم بدار، ‌ای الله! وی را بیامرز، ‌ای الله! وی را ثابت ‌قدم بدار، ‌ای الله! وی را بیامرز، ‌ای الله! وی را ثابت‌ قدم بدار. سه بار تکرار می‌کنیم و سپس برمی‌گردیم‌‌. این چیزی است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده و مسلمان باید بدان اکتفا کند.

***


  1. [تخریج أحمد (٤/١٩٩)] ↩︎
  2. [تخریج ابوداود: كتاب الجنائز، باب الاستغفار عند القبر للميت] ↩︎

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ورد في الحديث الصحيح أن الميت عندما يوضع في قبره يسأل عن ثلاث: من ربك؟ وما دينك؟ ومن نبيك؟ بينما ورد عن الرسول بأن ينتظر عند الميت بعد دفنه مقدار ما تنحر الجزور. السؤال الأسئلة المذكورة أعلاه الثلاثة لا تستغرق سوى دقيقتين أو ثلاث دقائق، فهل هناك أسئلة أخرى تستغرق مقدار نحر الجزور؟ آمل إفادتي مشكورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم أن الناس يمكثون عند القبر بمقدار ما تنحر الجزور، وإنما جاء ذلك عن عمرو بن العاص رضي الله عنه، أما الوارد عن النبي صلى الله عليه وسلم فإنه كان إذا فرغ من دفن الميت وقف عليه وقال: «استغفروا لأخيكم، واسألوا له التثبيت»، فالذي أمر به النبي -عليه الصلاة والسلام- أن نقف بعد دفن الميت إذا فرغنا من دفنه، أن نقف عليه وأن نقول: اللهم اغفر له، اللهم ثبته، اللهم اغفر له، اللهم ثبته، اللهم اغفر له، اللهم ثبته، ثلاث مرات ثم ننصرف هذا هو الوارد فليقتصر عليه.

مطالب مرتبط:

(۲۲۵) عاقبت کودکان مشرکان در آخرت

حکمش در دنیا همان حکم کافران است؛ یعنی غسل و کفن نمی‌شود، نماز بر او خوانده نمی‌شود و در قبرستان مسلمانان دفن نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۲۳۹) زنان دنیوی و حور عین

چنان برایم ظاهر است که زنان دنیا حتی در صفات ظاهری نیز از حور عین بهتر هستند، و الله اعلم....

ادامه مطلب …

(۲۲۶) قرآن برای بنده شفاعت می‌کند

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌تواند اجر و پاداش تلاوت قرآن را به شکل چیزی‌ در آورد که سخن بگوید...

ادامه مطلب …

(۲۶۶) حکم این که انسان استفاده از اسباب و کار و تلاش را کنار بگذارد چیست؟

رها کردن کار و تلاش و استفاده از اسباب، نادانی است زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همه چیز را با اسبابش مقدر می‌نماید لذا از حکمت او است که هر چیزی سببی دارد...

ادامه مطلب …

(۲۲۷) حال انسان پس از مرگ

مردم در آخرت یا در سجین هستند یا در علیین، یا در بهشت یا در دوزخ هستند....

ادامه مطلب …

(۲۰۶) نجات از فتنه‌ی قبر چگونه است؟

برای نجات از فتنه‌ی قبر، انسان باید مسلمان بمیرد زیرا در این صورت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وی را نجات می‌دهد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه