(۲۰۴) سوال: در حدیث صحیح آمده است که هرگاه شخصی را در قبرش می‌‌گذارند، از سه چیز از او سؤال می‌شود: پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟ همچنین از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که انسان بعد از دفن مرده، به اندازه‌ی ذبح یک شتر منتظر بماند.^۱ سؤالات سه‌گانه که ذکر شد فقط دو یا سه دقیقه طول می‌کشد، آیا سؤال‌های دیگری وجود دارد که به اندازه‌ی ذبح یک شتر زمان می‌برد؟ لطفا پاسخ دهید، با تشکر.

جواب:از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت نشده که مردم به اندازه‌ی ذبح یک شتر نزد قبر بمانند؛ بلکه فقط از عمرو بن العاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روايت شده است. آن چه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده چنین است که پس از دفن مرده، می‌ایستاد و می‌فرمود: «استَغفِرُوا لأخِيكُم وَاسأَلُوا لَهُ التَثبِيتَ»^۲ : «برای برادرتان درخواست مغفرت کنید و برایش ثابت ‌قدم بودن را بخواهید» بنابراین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ما را امر نمود که هرگاه از دفن مرده فارغ شدیم: بایستیم و بگوییم: ‌ای الله! وی را بیامرز، ‌ای الله! وی را ثابت ‌قدم بدار، ‌ای الله! وی را بیامرز، ‌ای الله! وی را ثابت ‌قدم بدار، ‌ای الله! وی را بیامرز، ‌ای الله! وی را ثابت‌ قدم بدار. سه بار تکرار می‌کنیم و سپس برمی‌گردیم‌‌. این چیزی است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده و مسلمان باید بدان اکتفا کند.

***

1. [تخریج أحمد (٤/١٩٩)] ↩︎
2. [تخریج ابوداود: كتاب الجنائز، باب الاستغفار عند القبر للميت] ↩︎