جمعه 4 محرم 1448
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
19 ژوئن 2026

۵۰۲ – حکم گفتن این عبارت چیست: «در آخرین منزلگاهش دفن شد»؟

۵۰۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این عبارت چیست: «در آخرین منزلگاهش دفن شد»؟

جواب دادند: اینکه کسی بگوید: «در آخرین منزلگاهش دفن شد»، حرام است و جایز نیست گفته شود. زیرا وقتی بگویی: آخرین منزلگاه، مقتضایش این است که قبر آخرین منزل اوست، و این متضمن انکار بعث بعد از مرگ است. برای همه‌ی مسلمانان واضح است که قبر آخرین چیز نیست. قبر فقط نزد کسانی که به قیامت ایمان ندارند، آخرین جایگاه است. وقتی یک اعرابی شنید که شخصی این فرموده‌ی الله را قرائت می‌کند: {أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ (۱) حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ}[۱]، یعنی: {افزون طلبی (و فخرفروشی به اموال و فرزندان) شما را به خود مشغول کرد. تا آنکه (بر همین حال مردید و) به قبرستان‌ها رفتید}، گفت: «والله کسی که زائر است، مقیم نیست». چون کسی که به زیارت می‌رود، آنجا باقی نمی‌ماند. بنا بر این حتما بر انگیختنی بعد از مرگ وجود دارد. همین صحیح است.

از این رو، واجب است از چنین عبارتی اجتناب کرد. پس در مورد قبر نباید گفت: «آخرین منزلگاه» است. زیرا آخرین منزلگاه، در روز قیامت، یا بهشت است و یا جهنم.


[۱] – سوره تکاثر، آیات «۱و۲».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(502) سئل فضيلة الشيخ: ما حكم قولهم : “دفن في مثواه الأخير”؟

فأجاب قائلاً: قول القائل : “دفن في مثواه الأخير” حرام ولا يجوز لأنك إذا قلت : في مثواه الأخير فمقتضاه أن القبر آخر شيء له ، وهذا يتضمن إنكار البعث ، ومن المعلوم لعامة المسلمين أن القبر ليس آخر شي ، إلا عند الذين لا يؤمنون باليوم الآخر، فالقبر آخر شيء عندهم ، أما المسلم فليس آخر شيء عنده القبر وقد سمع أعرابي رجلاً يقرأ قوله تعالى : (ألهاكم التكاثر. حتى زرتم المقابر) (سورة التكاثر، الآيتان “1-2”) فقال: “والله ما الزائر بمقيم” لأن الذي يزور يمشي فلابد من بعث وهذا صحيح.

لهذا يجب تجنب هذه العبارة فلا يقال عن القبر: إنه المثوى الأخير، لأن المثوى الأخير إما الجنة، وإما النار في يوم القيامة.

مطالب مرتبط:

۵۰۳ – حکم گفتن: «مُسَیجید: مسجد کوچک»، و «مُصَیحیف: مصحف کوچک» چیست؟

۵۰۳ – ازشیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن: «مُسَیجید: مسجد کوچک»، و «مُصَیحیف: مصحف کوچک» چیست؟ جواب دادند: بهتر این است که با لفظ تکبیر، گفته شود: مسجد و مصحف، نه با لفظ تصغیر. چون حس استهانت به این دو، به ذهن خطور می‌کند. تعداد بازدید: ۴۰

ادامه مطلب …

۴۶۱ – وصف انسان به حیوان ناطق چه حکمی دارد؟

۴۶۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: وصف انسان به حیوان ناطق چه حکمی دارد؟ جواب دادند: حیوان ناطق، چنان که اهل منطق ذکر می‌کنند، به انسان اطلاق می‌شود، و نزد آنها هیچ عیبی هم ندارد. زیرا تعریفی برای حقیقت انسان است. اما در عرف، عیب به شمار می‌آید. به همین خاطر وقتی انسان به […]

ادامه مطلب …

۴۶۷ – منظور از روح و نفْس چیست؟ و فرق بین روح و نفس چیست؟

۴۶۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: منظور از روح و نفس چیست؟ همچنین، فرق بین این دو در چیست؟ جواب دادند: غالبا روح به آن چیزی اطلاق می‌شود که دارای حیات است. چه این حیات، حسّی باشد یا معنوی. قرآن، روح نامیده شده. الله تعالی می‌فرماید: {وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا}[۱]، یعنی: {و […]

ادامه مطلب …

۵۰۷ – حکم خطاب کردن اشخاصی مثل حاکم با عبارت «ای مولای من»

۵۰۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن که وقتی انسان حاکمی را مورد خطاب قرار می‌دهد، بگوید: «ای مولای من»، چیست؟ جواب دادند: ولایت دو نوع است: اول: ولایت مطلق، که این ولایت، مثل سیادت مطلق، متعلق به الله عز و جل است. ولایت الله به معنای عام خود، شامل همه کس […]

ادامه مطلب …

۵۱۶ – حکم این سخن که عده‌ای می‌گویند: «الله می‌داند که چنین و چنان است» چیست؟

۵۱۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن که عده‌ای از مردم می‌گویند: «الله می‌داند که چنین و چنان است»، چیست؟ جواب دادند: گفتن این سخن، بسیار خطرناک است. تا جایی که حتی در کتاب‌های احناف دیده‌ام که اگر کسی در مورد چیزی بگوید: الله می‌داند، و قضیه بر خلاف آن باشد، کافر […]

ادامه مطلب …

۴۹۱ – حکم لعنت کردن شیطان چیست؟

۴۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم لعنت کردن شیطان چیست؟ جواب دادند: به انسان دستور داده نشده که شیطان را لعنت کند. بلکه دستور دارد که از او پناه برد؛ چنان که الله تعالی می‌فرماید: {وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}[۱]، یعنی: {و اگر وسوسه‌ای از سوی شیطان به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه