چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

۴۷۵ – آیا به کار بردن لفظ «شهید» برای شخص جایز است؟

۴۷۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا اطلاق لفظ «شهید» برای شخصی، به عینه، جایز است؟ مثلا گفته شود: فلانی شهید است؟

جواب دادند: جایز نیست که برای شخصی به عینه شهادت دهیم که شهید است. حتی اگر مظلومانه کشته شده باشد، و یا حتی در حال دفاع از حق کشته شده باشد. جایز نیست بگوییم فلانی شهید است. این بر خلاف آن چیزی است که مردم امروزه بر آن هستند. امروزه شهادت را آن قدر بی ارزش کرده‌اند که به هر کسی که کشته شود، شهید می‌گویند. حتی اگر به خاطر تعصب جاهلیت کشته شده باشد. این کار حرام است. زیرا وقتی به مقتول می‌گویی شهید؛ این به عنوان شهادت و گواهی به حساب می‌آید که روز قیامت از آن مورد بازخواست قرار خواهی گرفت. به تو گفته خواهد شد: آیا تو اطلاع داری که او شهید است؟ به همین خاطر، وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «هیچ کسی نیست که در راه الله زخمی شود، و الله بهتر می‌داند که چه کسی در راه او زخمی شده، روز قیامت در حالی آورده می‌شود که از زخمش خون می‌چکد؛ رنگ، رنگ خون است، اما بویش، بوی مسک است»؛ زیرا بعضی مردم ظاهرا دارد برای این می‌جنگد که کلمه‌ی الله، بالاتر از هر چیزی باشد. اما الله بهتر می‌داند که در قلبش چه می‌گذرد، و می‌داند که در قلبش، خلاف آنچه در ظاهر انجام می‌دهد، است. به همین خاطر بخاری در صحیح خود بابی دارد به نام «باب: لا یقل فلان شهید»، یعنی: «گفته نمی‌شود فلانی شهید است». زیرا مدار شهادت، بر قلب می‌چرخد، و جز الله، کسی از قلب‌ها خبر ندارد. مساله‌ی نیت، مساله‌ی عظیمی است. چه بسا که دو نفر یک عمل را انجام می‌دهند. اما فرق بین آنها، آسمان تا زمین است؛ این به خاطر نیت است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «همانا اعمال به نیت‌ها بستگی دارد، و بر هر شخصی، آن چیزی است که نیت کرده. پس کسی که هجرتش به سوی الله و رسولش باشد، هجرتش به سوی الله و رسول است، و کسی که هجرتش به سوی دنیا باشد یا به خاطر زنی باشد که با او ازدواج کند، هجرتش به سوی همان چیزی است که به خاطرش هجرت کرده». والله اعلم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(475) وسئل فضيلته: هل يجوز إطلاق “شهيد” على شخص بعينه فيقال: الشهيد فلان؟

فأجاب بقوله: لا يجوز لنا أن نشهد لشخص بعينه أنه شهيد، حتى لو قتل مظلوماً، أو قتل وهو يدافع عن الحق، فإنه لا يجوز أن نقول : فلان شهيد وهذا خلاف لما عليه الناس اليوم حيث رخصوا هذه الشهادة وجعلوا كل من قتل حتى ولو كان مقتولاً في عصبية جاهلية يسمونه شهيداً ، وهذا حرام لأن قولك عن شخص قتل:هو شهيد يعتبر شهادة سوف تسأل عنها يوم القيامة، سوف يقال لك : هل عندك علم أنه قتل شهيداً ؟ ولهذا لما قال النبي، ﷺ:”ما من مكلوم يكلم في سبيل الله والله أعلم بمن يكلم في سبيله إلا جاء يوم القيامة وكلمه يثعب دماً ، اللون لون الدم، والريح ريح المسك” فتأمل قول النبي، ﷺ: “والله أعلم بمن يكلم في سبيله” ـ يكلم: يعني يجرح ـ فإن بعض الناس قد يكون ظاهره أنه يقاتل لتكون كلمة الله هي العليا ولكن الله يعلم ما في قلبه، وأنه خلاف ما يظهر من فعله، ولهذا بوب البخاري رَحِمَهُ‌الله على هذه المسألة في صحيحه فقال: “باب لا يقال : فلان شهيد” لأن مدار الشهادة على القلب، ولا يعلم ما في القلب إلا الله – عَزَّوَجَلَّ – فأمر النية أمر عظيم، وكم من رجلين يقومان بأمر واحد يكون بينهما كما بين السماء والأرض وذلك من أجل النية فقد قال النبي، ﷺ: “إنما الأعمال بالنيات، وإنما لكل امرئ ما نوى، فمن كانت هجرته إلى الله ورسوله فهجرته إلى الله ورسوله، ومن كانت هجرته إلى دنيا يصيبها أو امرأة ينكحها فهجرته إلى ما هاجر إليه” والله أعلم.

مطالب مرتبط:

۴۱۵ – آیا درست است بگوییم: «دوست داشتنمان به خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است»؟

۴۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد این گفته سوال شد: «دوست داشتنمان به خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم»؟ جواب دادند: گوینده‌ی این سخن، گر چه در ظاهر و تا جایی که پیداست، منظورش معنایی صحیح است، یعنی: من و شما در محبت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با همیم، اما این تعبیر، خلاف آن چیزی است که […]

ادامه مطلب …

۴۶۹ – چه کسی شایسته است به سیادت توصیف شود؟

۴۶۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چه کسی شایسته است به سیادت توصیف شود؟ جواب دادند: هیچ کسی جز الله تعالی، شایستگی این را ندارد که به سیادت مطلق وصف شود. الله تعالی سیدی است که سیادتش در منتهای درجه است. اما غیر او، با سیادت مقید وصف می‌شوند. مثل: سید فرزندان آدم، که […]

ادامه مطلب …

۴۶۰ – آیا جایز است که انسان به مفتی بگوید: در مورد فلان مساله، حکم اسلام چیست؟

۴۶۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا جایز است که انسان به مفتی بگوید: در مورد فلان و بهمان مساله، حکم اسلام چیست؟ یا رای اسلام چیست؟ جواب دادند: شایسته نیست گفته شود: «حکم اسلام در فلان مساله چیست»، یا «رای اسلام در فلان مساله چیست». زیرا گاهی ممکن است مفتی اشتباه کند و […]

ادامه مطلب …

۴۴۲ – آیا نام‌گذاری با نام «ایمان» درست است؟

۴۴۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: کسی نام خود را ایمان بگذارد، چه حکمی دارد؟ جواب دادند: در اسم ایمان، نوعی تزکیه وجود دارد، و در حدیث صحیح آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اسم «برة»[۱] را از ترس تزکیه، تغییر دادند. در صحیح بخاری از ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که اسم زینب، قبلا […]

ادامه مطلب …

۴۹۰ – حکم گفتن عبارت «کلّ عام و أنتم بخیر» چیست؟

۴۹۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم عبارت «کلّ عام و أنتم بخیر» چیست؟ جواب دادند: اگر قصد از گفتنِ «کل عام و أنتم بخیر»، دعای خیر باشد، اشکالی ندارد. تعداد بازدید: ۳۷

ادامه مطلب …

۴۴۳ – حکم نامیدن به اسم ایمان چیست؟

۴۴۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد نامگذاری با اسم ایمان، سوال شد. جواب دادند: اسم ایمان حامل نوعی تزکیه است. به همین خاطر شایسته نیست کسی را به این اسم نامید. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اسم «برة» را تغییر داد. چون دال بر تزکیه بود. مخاطب ما در این مورد، والدین هستند که اسم […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه