۳۳۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصاویر کارتونی که در تلویزیون نشان داده می‌شود، چیست؟ نظرتان در مورد حضور برخی مشایخ در تلویزیون چیست؟ نیز، حکم همراه داشتن اسکناس‌هایی که در آنها تصویر وجود دارد، چیست؟

جواب دادند: در مورد تصاویر کارتونی که گفتید در تلویزیون پخش می‌شود؛ اگر به شکل آدمی هستند، نگاه کردن به آنها جای تردید دارد، که آیا به تصاویر حقیقی ملحق می‌شود یا خیر؟

اقرب این است که ملحق به تصاویر حقیقی نمی‌شود. اگر هم به شکل غیر آدمی است، تا زمانی که مورد منکری مثل موسیقی و امثال آن، با آن همراه نیست، و شخص را از واجبش باز نمی‌دارد، مشاهده‌اش اشکالی ندارد.

اما ظهور برخی مشایخ در تلویزیون، محلّ اجتهاد است. اگر انسان در مورد آن به صواب رفته باشد، دو اجر، و اگر به خطا رفته باشد، یک اجر دارد. همچنین، شکی نیست آن مشایخی که دوست دار خیر هستند، قصد منتشر کردن علم و احکام شریعت را دارد؛ زیرا تلویزیون بهترین وسیله‌ی تبلیغاتی و فراگیرترین آنها است و مردم بیشتر از همه به آن نگاه می‌کنند. این مشایخ می‌گویند: اگر ما در تلویزیون حرف نزنیم، کسی دیگر حرف می‌زند که ممکن است سخنش دور از صواب باشد. این گونه مردم را نصیحت می‌کنیم و در را در مقابل کسی که بدون علم سخن می‌گوید محکم گرفته و راهش را می‌بندیم که نه خود گمراه شود و نه دیگران را گمراه کند.

اما همراه داشتن اسکناس‌هایی که در آن عکس ملوک و رؤسا وجود دارد، از اموری است که مسلمانان در عصر حاضر به آن مبتلا شده‌اند. البته این مساله، قدیمی است و اهل علم در مورد آن سخن گفته‌اند. قبلا مردم در همین جا پول فرنگی داشتند که روی آن عکس اسب و سوارکارش وجود داشت، و پول فرانسه داشتند که در آن عکس سر و گردن و پرنده بود. نظر ما در این مورد، این است که همراه داشتن این نوع اسکناس‌ها اشکالی ندارد. چون حاجت به آن وجود دارد و انسان همیشه باید حتما مقداری پول در جیبش داشته باشد، و در منع کردن مردم از همراه داشتن پول، حرج و سختی وجود دارد، و الله تعالی فرموده: {يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ}[۱]، یعنی: {الله برای شما آسانی می‌خواهد و سختی برایتان نمی‌خواهد}، و می‌فرماید: {وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ}[۲]، یعنی: {و در دین بر شما حرجی قرار نداده است}. همچنین از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت است که فرمود: «همانا دین آسان است و کسی خود را در دین به تکلّف نمی‌اندازد مگر اینکه دین او را به راه آسانی و میانه باز می‌گرداند؛ پس در اعمالتان میانه رو باشید، و اگر نمی‌توانید فعلی را به طرز اکمل انجام دهید، تا آنجا که توان دارید سعی کنید کامل انجام دهید، و بشارت دهید»، روایت بخاری. همچنین به معاذ بن جبل و ابوموسی اشعری رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا وقتی آنها را به یمن می‌فرستاد، فرمود: «آسان بگیرید و سخت نگیرید، و بشارت دهید و متنفر نکنید»، و به مردم، آن هنگام که اعرابی‌ای را که در گوشه‌ای از مسجد ادرار می‌کرد، نهیب دادند، فرمود: «او را رها کنید، زیرا شما آسان‌گیر فرستاده شده‌اید و سخت‌گیر برانگیخته نشده‌اید»، که این دو نیز روایت بخاری هستند.

پس وقتی شخص اسکناس‌هایی که تصویر در آن وجود دارد، یا کارت شناسایی و یا گواهینامه را با خود حمل می‌کرد و به آنها احتیاج هم داشت، و می‌ترسد که به آنها احتیاج پیدا کند، اشکالی ندارد و ان شاءالله گناهی ندارد. خصوصا وقتی الله بداند که او از این تصاویر بدش می‌آید و جز به حاجت و نیاز، آنها را با خود همراه نمی‌برد.

از الله خواهانم که همه‌ی ما و مسلمانان را از اینکه گناهانمان ما را در بر گیرند، مصون دارد، و به ما ثبات و استقامت بر دینش عطا فرماید.

[۱] – سوره بقره، آیه «۱۸۵».

[۲] – سوره حج، آیه «۷۸».