چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

۳۱۱ – جکم مساجدی که به نام پیامبران نامیده می‌شوند یا می‌گویند قبر پیامبری در آن است

۳۱۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: نزد ما مساجدی هستند که با اسم پیامبران نامیده شده‌اند. مثل: مسجد جامع حضرت یونس، و دیگر مساجد مثل این. همچنین در داخل مسجد، مرقد آن پیامبر وجود دارد، و مردم رفته و در داخل این مساجد نماز می‌خوانند. در حدیث آمده که «الله، یهود و نصاری را لعنت کند، که قبرهای پیامبرانشان را مسجد نمودند». حکم این کارشان چیست؟

جواب دادند: نامگذاری مساجد به اسم پیامبران، شایسته نیست. زیرا این کار یا برای تقرب به الله تعالی صورت می‌گیرد و یا برای تبرک به اسم‌های پیامبران؛ و تقرب جستن به الله به وسیله‌ی چیزی که تشریع نکرده، و تبرک جستن به وسیله‌ی چیزی که الله تعالی آن را سبب برکت قرار نداده، شایسته نیست. بلکه نوعی بدعت است.

اما وجود قبور انبیاء در این مساجد، دروغ است و هیچ اصلی ندارد. زیرا قبر هیچ پیامبری جز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم معلوم نیست، و قبر بقیه‌ی پیامبران مجهول است. کسی که گمان برد مسجد یونس، مرقد یونس یا قبر یونس است، سخنی از روی بی علمی گفته، و همین طور در مورد دیگر مساجد یا اماکنی که در موردشان گفته می‌شود قبر فلان پیامبر داخل آن است، همه‌اش سخن بدون علم است. اما صحت نماز در مساجدی که قبر در آنها وجود دارد؛ اگر قبر، قبل از مسجد وجود داشته، نماز خواندن در آن جایز نیست و خراب کردن مسجد نیز جایز است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «الله یهود و نصاری را لعنت کند. قبرهای پیامبرانشان را مسجد قرار دادند. از آنچه آنها انجام داده‌اند، بر حذر می‌داشت». اما اگر مسجد قبل از قبر وجود داشته؛ یعنی اول مسجد بنا شده است، سپس کسی در آن دفن شده، واجب است آن قبر نبش شده و میت به قبرستان مسلمانان منتقل شود.

نماز خواندن در این مسجد که قبل از قبر وجود داشته، درست است، مگر وقتی که قبر رو به روی نمازگزاران باشد. زیرا نماز خواندن به سمت قبر، درست نیست. چنان که در صحیح مسلم از ابومرثد غنوی رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «روی قبرها ننشینید و به سوی آنها نماز نگذارید».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(311) سئل فضيلة الشيخ – حَفِظَهُ‌الله – : عندنا عدد من المساجد بأسماء الأنبياء مثل جامع النبي يونس وغيره من الجوامع ويوجد داخل المسجد مرقد ذلك النبي ويذهب الناس ويصلون في داخل هذه المساجد وفي الحديث الذي ما معناه “لعن الله اليهود اتخذوا قبور أنبيائهم مساجد” ما حكم عملهم هذا؟

فأجاب – حَفِظَهُ‌الله – بقوله : تسمية المساجد بأسماء الأنبياء لا ينبغي لأن هذا إنما يتخذ على سبيل التقرب إلى الله-عَزَّوَجَلَّ- أو التبرك بأسماء الأنبياء ،والتقرب إلى الله بما لم يشرعه ، والتبرك بما لم يجعله الله سبباً للبركة لا ينبغي ، بل هو نوع من البدع .

وأما كون قبور الأنبياء في هذه المساجد فإنه كذب لا أصل له فلا يعلم قبر أحد من الأنبياء سوى قبر النبي، ﷺ ،وقبور الأنبياء كلها مجهولة فمن زعم أن مسجد النبي يونس كان مرقد يونس أو كان قبر يونس فإنه قد قال قولاً بلا علم ، وكذلك بقية المساجد أو الأماكن التي يقال عنها : إن فيها شيئاً من قبور الأنبياء فإن هذا قول بلا علم وأما صحة الصلاة في المساجد التي بنيت على القبور فإن كان القبر سابقاً على المسجد بأن بني المسجد على القبر فإن الصلاة فيه لا تصح ويجوز هدم المسجد لأن النبي ، ﷺ ،قال: ” قاتل الله اليهود والنصارى ، اتخذوا قبور أنبيائهم مساجد ، يحذر ما صنعوا” وأما إذا كان المسجد سابقاً على القبر بأن كان المسجد قائماً مبنياً ثم دفن فيه أحد فإنه يجب أن ينبش القبر وأن يدفن فيما يدفن فيه الناس.

والصلاة في هذا المسجد السابق على القبر صحيحة إلا إذا كان القبر تجاه المصلين فإن الصلاة إلى القبور لا تصح – كما في صحيح مسلم من حديث أبي مرثد الغنوي – أن النبي ، ﷺ ، قال : “لا تجلسوا على القبور ولا تصلوا إليها” .

مطالب مرتبط:

۲۹۸ – حکم چراغانی کردن مقابر چیست؟

۲۹۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم چراغانی کردن مقابر چیست؟ جواب دادند: چراغ قرار دادن در قبرستان، چیزی نیست که مردم به آن احتیاج داشته باشند. چنان که اگر قبرستان، وسیع باشد و در قسمتی از آن، مردم از دفن میتی فارغ شده باشند، نیازی به چراغ نیست. اما روشن کردن چراغ در […]

ادامه مطلب …

۳۰۵ – استخوان‌هایی که هنگام حفاری زمین پیدا می‌شوند را چه کنیم؟

۳۰۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مردی برای ساختن خانه‌اش، زمین را حفر می‌کند. در هنگام حفاری، به استخوان‌های برخورد می‌کند و آنها را بیرون می‌آورد. حکم این کارش چیست؟ جواب دادند: اگر یقین کند یا ظن غالبش بر این باشد که این استخوان‌ها، استخوان‌های اموات مسلمان است، برایش جایز نیست آنها را بیرون […]

ادامه مطلب …

۲۹۱ – چگونگی پاسخ به قبر پرستانی که به دفن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد نبوی استدلال می‌کنند

۲۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه جواب قبر پرستانی را بدهیم که به دفن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد نبوی استدلال می‌کنند؟ جواب دادند: از چند جهت: یک: مسجد بر قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بنا نشده، بلکه در زمان حیات ایشان ساخته شد. دو: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد دفن نشده، که گفته شود: […]

ادامه مطلب …

۳۰۳ – قبرستان قدیمی که تبدیل به راه مردم و حیوانات شده است را چه باید کرد؟

۳۰۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مقبره‌ای قدیم وجود دارد که تبدیل به راه مردم و حیوانات شده است. با آن چه باید کرد؟ جواب دادند: دوست دارم به این مناسب بگویم: اصحاب قبور دارای حقوقی هستند. زیرا مسلمانند، و به همین خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از راه رفتن روی قبر یا نشستن بر […]

ادامه مطلب …

۳۰۶ – آیا روح مردگان در روزهای دوشنبه و پنج شنبه به آنها باز می‌گردد تا سلام زائرانشان را جواب دهند؟

۳۰۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا روح مردگان در روزهای دوشنبه و پنج شنبه به آنها باز می‌گردد تا سلام زائرانشان را جواب دهند؟ جواب دادند: این سخن هیچ اصلی ندارد. زیارت قبور در همه حال مشروع است. زیرا رسول الله علیه الصلاة و السلام فرمودند: «قبرها را زیارت کنید، زیرا آنها شما […]

ادامه مطلب …

۲۹۹ – حکم سفر به نیت زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

۲۹۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم سفر به نیت زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟ جواب دادند: سفر کردن برای زیارت قبور، جایز نیست. حال، قبر هر کس که می‌خواهد باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «مسافرت فقط برای رفتن به سه مسجد، درست است: مسجد الحرام، و مسجد من، و مسجد الاقصی». […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه