جمعه 4 محرم 1448
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
19 ژوئن 2026

۳۰۰ – حکم زیارت برخی مساجد که به صحابه نسبت داده می‌شود

۳۰۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در یمن مسجدی وجود دارد که گفته می‌شود مسجد معاذ بن جبل بوده و به مسجد «الجند» مشهور است. مردم از زن و مرد هر سال در جمعه‌ی ماه رجب برای زیارت به آنجا می‌روند. حکم این عمل چیست و چه نصیحتی برای اینها دارید؟

جواب دادند: این کار سنت نیست. به چند دلیل:

اول: ثابت نیست که وقتی معاذ بن جبل رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ توسط رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به یمن فرستاده شد، مسجدی ساخته باشد، و وقتی چنین چیزی ثابت نشده، پس ادعای اینکه این مسجد اوست، ادعای بدون دلیل است، و هر ادعایی که بدون دلیل باشد، پذیرفتنی نیست.

دوم: حتی اگر ثابت باشد که معاذ بن جبل مسجدی در آنجا برای خود ساخته، مسافرت کردن به خاطر آن، مشروع نیست. بلکه مسافرت به قصد عبادت، فقط به سوی سه مسجد انجام می‌گیرد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مسافرت فقط برای رفتن به سه مسجد، درست است: مسجد الحرام، و مسجد من، و مسجد الاقصی».

سوم: تخصیص این عمل به ماه رجب نیز بدعت است. زیرا ماه رجب مختص هیچ عبادتی قرار نگرفته. نه مختص روزه است و نه مختص نماز. بلکه حکم آن مانند دیگر ماه‌های حرام است، و ماه‌های حرام: رجب، ذو القعده، ذو الحجه و محرم هستند. اینها ماه‌هایی هستند که الله تعالی در مورد آنها در کتابش فرموده است: {إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ}[۱]، یعنی: {تعداد ماه‌ها(ی سال) نزد الله در کتابش از روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، دوازده ماه است که چهار ماهِ آن، حرام می‌باشد}، و ثابت نشده که ماه رجب از بین این چهار ماه حرام مختص نماز و روزه قرار گرفته باشد. وقتی انسان این ماه را مخصوص عبادتی قرار دهد، بدون اینکه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت باشد، مبتدع است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «بر شماست که به سنت من و سنت خلفای راشدین هدایت یافته‌ی بعد از من چنگ زنید و آنها را محکم بگیرید، و از امور نوپیدا در دین، بر حذر باشید. زیرا هر امر نوپیدایی در دین، بدعت است و هر بدعتی گمراهیست». نصیحتم برای برادرانی که این کار را انجام می‌دهند و در این مسجد که مدعی هستند مسجد معاذ بن جبل در یمن است، حاضر می‌شوند این است که خود را خسته نکنند، و اموالشان را برای این کار که جز دور شدن از الله، نتیجه‌ای ندارد، هدر ندهند. همچنین به آنها نصیحت می‌کنم که همت خود را صرف عباداتی کنند که مشروعیت آنها در کتاب الله و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است. والله الموفق.


[۱] – سوره توبه، آیه «۳۶».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(300) سئل فضيلة الشيخ : هناك مسجد في اليمن يقال : إنه مسجد معاذ بن جبل المشهور بمسجد الجند ، ويأتي الناس لزيارته في الجمعة من شهر رجب من كل سنة رجالاً ونساء فما حكم هذا العمل وما نصيحتكم لهؤلاء؟

فأجاب بقوله : هذا غير مسنون لأمور:

أولاً : لأنه لم يثبت أن معاذ بن جبل – رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ – حين بعثه النبي ، ﷺ،إلى اليمن اختط مسجداً له هناك ، وإذا لم يثبت ذلك فإن دعوى أن هذا المسجد له دعوى بغير بينة ، وكل دعوى بغير بينة فإنها غير مقبولة.

ثانياً : لو ثبت أن معاذ بن جبل اختط مسجداً هناك فإنه لا يشرع إتيانه وشد الرحل إليه ، بل شد الرحل إلى مساجد غير المساجد الثلاثة منهي عنه ، قال النبي ، ﷺ ، : “لا تشد الرحال إلا إلى ثلاثة مساجد :المسجد الحرام ، ومسجدي هذا ، والمسجد الأقصى” .

ثالثاً : أن تخصيص هذا العمل بشهر رجب بدعة أيضاً فإن شهر رجب لم يخص بشيء من العبادات لا بصوم ولا بصلاة وإنما حكمه حكم الأشهر الحرم الأخرى ، والأشهر الحرم هي : رجب ، وذو القعدة ، وذو الحجة ، ومحرم . هذه الأشهر التي قال الله – تعالى – عنها في كتابه : (إن عدة الشهور عند الله اثنا عشر شهراً في كتاب الله يوم خلق السموات والأرض منها أربعة حرم) (سورة التوبة ، الآية “36”) ولم يثبت أن شهر رجب خص من بينها في شيء لا بصيام ولا بقيام ، فإذا خص الإنسان هذا الشهر بشيء من العبادات من غير أن يثبت ذلك عن النبي ، ﷺ ، كان مبتدعاً لقوله ، ﷺ : “عليكم بسنتي وسنة الخلفاء الراشدين المهديين من بعدي ، تمسكوا بها وعضوا عليها بالنواجذ ، وإياكم ومحدثات الأمور ، فإن كل محدثة بدعة ، وكل بدعة ضلالة” . فنصيحتي لإخوتي هؤلاء الذين يقومون بهذا العمل في الحضور إلى المسجد الذي يزعم أنه مسجد معاذ في اليمن أن لا يتعبوا أنفسهم ويتلفوا أموالهم ويضيعوها في هذا الأمر الذي لا يزيدهم من الله إلا بعداً ونصيحتي لهم أن يصرفوا همهم إلى ماثبتت مشروعيته في كتاب الله وسنة نبيه، ﷺ ، وهذا كافٍ للمؤمن ، والله الموفق.

مطالب مرتبط:

۲۹۵ – حکم نماز در مسجدی که قبر وجود دارد چیست؟

۲۹۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم نماز در مسجدی که قبر وجود دارد، چیست؟ جواب دادند: اگر این مسجد بر قبر بنا شده باشد، نماز خواندن در آن حرام، و خراب کردنش واجب است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، یهود و نصاری را لعنت کردند، زیرا قبرهای پیامبرانشان را مسجد کرده بودند، و لعنتشان […]

ادامه مطلب …

۲۹۱ – چگونگی پاسخ به قبر پرستانی که به دفن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد نبوی استدلال می‌کنند

۲۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه جواب قبر پرستانی را بدهیم که به دفن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد نبوی استدلال می‌کنند؟ جواب دادند: از چند جهت: یک: مسجد بر قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بنا نشده، بلکه در زمان حیات ایشان ساخته شد. دو: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد دفن نشده، که گفته شود: […]

ادامه مطلب …

۲۹۳ – حکم بناسازی بر قبور چیست؟

۲۹۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم بنا سازی بر قبور چیست؟ جواب دادند: بنا سازی بر قبور، حرام بوده و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی فرموده است. به خاطر اینکه در این کار، تعظیم اهل قبور وجود دارد و وسیله‌ای برای پرستش این قبور و به معبود گرفته شدن آنهاست؛ چنان که […]

ادامه مطلب …

۳۰۷ – آیا زمانی که به میت در قبر سلام کنیم، روح میت در قبرش به او باز می‌گردد تا جواب سلام را بدهد؟

۳۰۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا زمانی که مسلمانی به میت در قبر سلام کند، الله تعالی روح میت را در قبرش به او باز می‌گرداند تا جواب سلام را بدهد؟ جواب دادند: در مورد سوالی که پرسیده شده، حدیث مرفوعی آمده که ابن عبدالبَرّ رَحِمَهُ‌الله آن را صحیح می‌داند. حدیث چنین است: […]

ادامه مطلب …

۳۰۴ – آیا درست است برای زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دعا کنیم؟

۳۰۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا مشروع است که انسان بگوید: «پروردگارا، مرا یکی از زائرین قبر پیامبرت صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده» یا بگوید: «پروردگارا، مرا یکی از زائرین مسجد پیامبرت صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده»؟ جواب دادند: مشروع این است که بگوید مرا یکی از زائران مسجد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده؛ زیرا مسجد ایشان است […]

ادامه مطلب …

۲۹۸ – حکم چراغانی کردن مقابر چیست؟

۲۹۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم چراغانی کردن مقابر چیست؟ جواب دادند: چراغ قرار دادن در قبرستان، چیزی نیست که مردم به آن احتیاج داشته باشند. چنان که اگر قبرستان، وسیع باشد و در قسمتی از آن، مردم از دفن میتی فارغ شده باشند، نیازی به چراغ نیست. اما روشن کردن چراغ در […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه