چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

۱۶۸ – میزان اعمال انسان یکی است یا متعدد؟

۱۶۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا میزان یکی است یا متعدد است؟

جواب دادند: علما در مورد اینکه آیا میزان یکی است یا متعدد، بر دو قول، اختلاف دارند. به این خاطر که نصوصی که در مورد میزان آمده، گاهی به صورت مفرد و گاهی به صورت جمع آمده است. مثالی که در آن به صورت جمع آمد، این فرموده‌ی الله تعالی است: {وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ}[۱]، یعنی: {و موازین عدالت را قرار خواهیم داد}، و نیز می‌فرماید: {فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ}[۲]، یعنی: {پس کسی که موازینش سنگین باشد}، و مثالی که در آن به صورت مفرد آمده، این فرموده‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است: «دو کلمه هستند که نزد الله محبوب بوده، و بر زبان سبک، و در میزان، سنگین هستند».

به همین خاطر برخی علما گفته‌اند: فقط یک میزان وجود دارد، و به اعتبار چیزهایی که وزنشان می‌کند، یا به اعتبار امت‌ها، به صورت جمع آمده. زیرا این میزان، اعمال امت محمد و اعمال امت موسی و اعمال امت عیسی را وزن می‌کند. به همین خاطر به صورت جمع آمده چون امت‌ها، متعدد هستند.

اما کسانی که قائل به تعدد میزان هستند، می‌گویند: اصل در تعدد بر همین است، و جایز است که الله تعالی برای هر امتی، میزانی قرار دهد، یا میزانی برای فرایض و میزانی برای نوافل قرار دهد.

اما اظهر این است – والله اعلم – که میزان، یکی است. اما به اعتبار آن چیزی که وزن می‌شود، متعدد است.


[۱] – سوره أنبیاء، آیه «۴۷».

[۲] – سوره أعراف، آیه «۸».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(168) سئل الشيخ: هل الميزان واحد أو متعدد؟

فأجاب بقوله: اختلف العلماء في الميزان هل هو واحد أو متعدد على قولين، وذلك لأن النصوص جاءت بالنسبة للميزان مرة بالإفراد،ومرة بالجمع مثال الجمع قوله –تعالى: (ونضع الموازين القسط) (سورة الأنبياء ، الآية “47”) وكذلك في قوله : (فمن ثقلت موازينه‌) (سورة الأعراف ، الآية “6”) ومثال الإفراد قوله ، ﷺ : “كلمتان حبيبتان إلى الرحمن ، خفيفتان على اللسان ، ثقيلتان في الميزان” .

فقال بعض العلماء : إن الميزان واحد وإنه جمع باعتبار الموزون ، أو باعتبار الأمم ، فهذا الميزان توزن به أعمال أمة محمد ، وأعمال أمة موسى ، وأعمال أمة عيسى ، وهكذا فجمع الميزان باعتبار تعدد الأمم. والذين قالوا:إنه متعدد بذاته قالوا: لأن هذا هو الأصل في التعدد ، ومن الجائز أن الله –تعالى- يجعل لكل أمة ميزاناً، أو يجعل للفرائض ميزاناً، وللنوافل ميزاناً.

والذي يظهر والله أعلم أن الميزان واحد ، لكنه متعدد باعتبار الموزون.

مطالب مرتبط:

۱۸۰ – آیا بهشت و جهنم الان وجود دارند؟

۱۸۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا بهشت و جهنم الان وجود دارند؟ جواب دادند: بله، بهشت و جهنم در حال حاضر وجود دارند. دلیل آن نیز در قرآن و سنت است. در قرآن، الله تعالی فرموده است: {وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ}[۱]، یعنی: {و بترسید از آتشی که برای کافران مهیا شده است}، […]

ادامه مطلب …

۱۳۷ – آیا نشانه‌های بزرگ قیامت به ترتیب می‌آیند؟

۱۳۷ – از شیخ سوال شد: آیا نشانه‌های بزرگ قیامت به ترتیب می‌آیند؟ و آیا حیوانات بر خلاف انسان‌ها، علامت‌های قیامت را می‌فهمند؟ جواب دادند: برخی از نشانه‌های بزرگ قیامت دارای ترتیب بوده و معلوم است، و بعضی دیگر، مرتب نبوده و ترتیب آن را کسی نمی‌داند. از نشانه‌هایی که دارای ترتیب هستند: نزول عیسی […]

ادامه مطلب …

۱۸۴ – پناه بردن به الله از عذاب جهنم، شامل پناه از گناهان هم هست؟

۱۸۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: وقتی انسان از عذاب جهنم به الله پناه می‌برد، آیا منظور این است که از گناهانی که منجر به جهنمی شدن می‌شوند، پناه می‌برد یا از خود جهنم به الله پناه می‌برد؟ جواب دادند: هر دو را شامل می‌شود. شخص از عذاب جهنم به الله پناه می‌برد؛ یعنی […]

ادامه مطلب …

۱۵۶ – پاسخ به کسی که عذاب قبر را انکار می‌کند

۱۵۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: جواب کسی را که منکر عذاب قبر است و می‌گوید اگر قبری را باز کنید، می‌بینید که هیچ تغییر نکرده؛ نه تنگ شده و نه فراخ، چگونه باید داد؟ جواب دادند: از چند جهت جواب کسی که عذاب قبر را انکار می‌کند، و می‌گوید اگر قبر باز شود، […]

ادامه مطلب …

۱۵۱ – عذاب قبر بر بدن وارد می‌شود یا روح؟

اصل بر این است که این عذاب بر روح است. چون بعد از مرگ، احکامی که وجود دارند برای روح است و بدن، جسمی بی جان و بی حرکت است. به همین خاطر بدن نیازی به کمک برای بقا ندارد. نه می‌خورد و نه می‌نوشد.

ادامه مطلب …

۱۷۳ – عاقبت کودکان مومنین و مشرکین که در کودکی فوت می‌کنند چه خواهد شد؟

۱۷۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد عاقبت کودکان مومنین و کودکان مشرکین که در بچگی از دنیا می‌روند، سوال شد. جواب دادند: عاقبت کودکان مومنان، بهشت است. چون آنها تابع پدرانشان هستند. الله تعالی می‌فرماید: { وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه