یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

فتاوای اعتقادی و رد شبهات

۹۵ – حکم گفتن عباراتی چون: «زمانه تاریک است»، یا «زمانه غدار است»، یا «افسوس از زمانی که تو را در آن دیدم»

این عباراتی که در سوال ذکر شد، بر دو وجه اتفاق می‌افتند (۱) سبّ و قدح در زمانه باشد، که این حرام است و جایز نیست. (۲) به عنوان خبر دادن از چیزی بر زبان آورده شود، که این اشکالی ندارد.

ادامه مطلب …

۹۶ – حدیث «نزول پروردگار در یک سوم آخر شب»

۹۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد این حدیث که ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت کرده، سوال شد: «پروردگارمان تبارک و تعالی هر شب وقتی که یک سوم آخر شب باقی مانده است، به آسمان دنیا نزول می‌کند، و می‌گوید: چه کسی است مرا بخواند تا اجابتش کنم، چه کسی است از من بخواهد تا به او […]

ادامه مطلب …

۹۷ – آیا نزول الله تعالی مستلزم خالی شدن عرش از اوست؟

۹۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا نزول الله تعالی مستلزم خالی شدن عرش از او تعالی است؟ جواب دادند: می‌گوییم: اصل این سخن، تکلّف بوده و از سوال کننده‌اش تشکر نمی‌شود. زیرا از او می‌پرسیم: آیا حرص تو برای فهمیدن صفات الله، بیشتر از صحابه است؟ اگر گفت: بله، این دروغگوست، و اگر […]

ادامه مطلب …

۹۸ – آیا هنگام نزول الله، آسمان او را در بر می‌گیرد؟

۹۸ – از شیخ سوال شد: آیا وقتی الله نزول کند، آسمان او را در بر می‌گیرد؟ جواب دادند: این گونه نیست. زیرا اگر گفتی آسمان او را در بر می‌گیرد، لازمه‌اش این است که او به آسمان محتاج است، هم چنان که تو به سقف احتیاج داری وقتی تو را در بر می‌گیرد، و […]

ادامه مطلب …

۹۹ – آیا وقتی که الله عز و جل به آسمان دنیا نزول کند، آسمان دوم به بعد، بالاتر از او قرار می‌گیرند؟

۹۹ – از شیخ سوال شد: آیا وقتی که الله عز و جل به آسمان دنیا نزول کرد، آسمان دوم به بعد، بالاتر از او قرار می‌گیرند؟ جواب دادند: خیر، و از این جواب اطمینان داریم. چون اگر قبول کنیم چنین چیزی امکان دارد، صفت علوّ باطل می‌شود، وصفت علوّ برای الله لازم است و […]

ادامه مطلب …

۱۰۰ – آیا آن کسی که نزول می‌کند، الله عز و جل است یا خیر؟

۱۰۰ – نیز از شیخ سوال شد: آیا آن کسی که نزول می‌کند، الله عز و جل است یا خیر؟ جواب دادند: قبلا گفتیم آن کسی که نزول می‌کند، الله است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین گفته است و او عالم‌ترین مخلوقات نسبت به الله و ناصح‌ترین و فصیح‌ترین سخنور و راستگوترین شخص در سخنانش است. […]

ادامه مطلب …

۱۰۱ – از آنجا که همیشه در قسمتی از زمین شب و در قسمتی روز است، چگونه حدیث «نزول الله در یک سوم آخر شب» را درک کنیم؟

۱۰۱ – از شیخ سوال شد: چگونه بین حدیث ابو هریره در مورد نزول الله به آسمان دنیا در یک سوم آخر شب، بین واقعیت جمع ببندیم؟ چنان که واقعیت این است که وقتی اینجا شب است، در آمریکا روز است. جواب دادند: سوالتان در مورد حدیث صحیحی است که شیخین[۱] و دیگران آن را […]

ادامه مطلب …

۱۰۲ – آیا چون شب به دور کره‌ی زمین می‌چرخد، مقتضای آن این است که الله کل شب در آسمان دنیا باشد؟

۱۰۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: می‌دانیم که شب به دور کره‌ی زمین می‌چرخد، و الله عز وجل نیز در یک سوم آخر شب به آسمان دنیا نزول می‌کند. مقتضای آن، این است که الله کل شب در آسمان دنیا باشد. جواب این سخن چیست؟ جواب دادند: بر ما واجب است که به آنچه […]

ادامه مطلب …

۱۰۳ – آیا نزول الله تعالی در وقتی است که هیچ کسی جز او از آن اطلاع ندارد؟

۱۰۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد سخنی که در روزنامه …… آمده سوال شد، که نویسنده گفته: «نزول الله تعالی در وقتی است که هیچ کسی جز او از آن اطلاع ندارد»؟ جواب دادند: دوست داشتم که نویسنده در نوشتن چنین جوابی عجله به خرج نمی‌داد. زیرا مقامی بس خطیر است. چون متعلق به […]

ادامه مطلب …

۱۰۴ – مذهب سلف در مورد رؤیت الله عزوجل چیست؟

۱۰۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مذهب سلف در مورد رؤیت الله عزوجل چیست؟ و کسی که گمان می‌کند: «الله تعالی با چشم دیده نمی‌شود و رؤیت عبارت از کمال یقین است»؟ جواب دادند: الله عز و جل در قرآن کریم وقتی که روز قیامت را ذکر می‌کند، می‌فرماید: {وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ . إِلَى […]

ادامه مطلب …

۱۰۵ – آیا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در بیداری و خواب، پروردگارش را ملاقات کرده است؟

۱۰۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا ثابت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در بیداری و خواب، پروردگارش را ملاقات نموده است؟ جواب دادند: دیدار الله تعالی در بیداری، ثابت نیست. حتی روایتی که از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پروردگارش را چشم دیده، ثابت نیست. امکان ندارد کسی در دنیا […]

ادامه مطلب …

۱۰۶ – آیا دیدن الله در این دنیا ممکن است؟

۱۰۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد چیزی که در شرح “لمعة الإعتقاد” از ایشان نقل شده که گفته‌اند: «رؤیت الله در دنیا، محال است»، سوال شد، در حالی که شیخ شنقیطی رَحِمَهُ‌الله می‌گوید: رؤیت الله عز و جل در دنیا و آخرت، عقلا جایز است، اما شرعاً در آخرت جائز بوده و واقع می‌شود. […]

ادامه مطلب …