پنج‌شنبه 17 شعبان 1447
۱۶ بهمن ۱۴۰۴
5 فوریه 2026

(۶۷۷۳) علاج افسردگی و سستی در عبادت

(۶۷۷۳) سوال: مشکلم این است که من قبلاً در سطح بالایی از تقوا و دین بودم و بسیار قرآن می‌خواندم، نماز و تهجد و روزه و زیاد عبادات را انجام می‌دادم و به خاطر خشیت از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بسیار گریه می‌کردم و ایمانم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سعادت بزرگی برایم بود اما اخیراً وضعیت من کاملاً تغییر کرده است، دچار نگرانی و افسردگی زیادی شده‌ام و سعی می‌کنم قرآن بخوانم اما بی‌فایده است حتی اگر قرآن بخوانم، نمی‌توانم تلاوت را به پایان برسانم همچنین وقتی اذکار صبحگاه و شامگاه را می‌خوانم، با خودم می‌گویم: هیچ فایده‌ای ندارند و دیگر به نماز تهجد و روزه اهمیت نمی‌دهم و احساس می‌کنم که تمام کارهای بدی که انجام می‌دهم به خواست خودم نیست و زندگی بسیار ناخوشایندی دارم تا جایی که گاهی بعث، حساب، عذاب قبر، و بهشت و جهنم را انکار می‌کنم و اکنون فردی دیگر شده‌ام و نمی‌دانم دلیلش چیست و بسیار از خاتمه بد می‌ترسم؛ چه کاری باید انجام دهم، ‌ای شیخ محمد؟ با توجه به اینکه بارها در تلاش‌هایم شکست خورده‌ام، مرا راهنمایی کنید، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دشما را پاداش خیر دهد.

جواب:

از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای او عافیت می‌طلبم و از او می‌خواهم که او را به حالت رشد قبلی خود بازگرداند و به او بشارت می‌دهم که این وسوسه‌هایی از سوی شیطان است که وارد قلب انسان مؤمن می‌شود تا زندگی‌اش را تیره کند و دینش را فاسد نماید.

درمان آن با این دو کار می‌باشد:

اول: بی‌توجهی به این حالت، فراموش کردن آن و استمرار در انجام اعمال صالح.

دوم: که در حقیقت همان راه اول است: پناه بردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده، به این صورت که هر وقت چنین وسوس‌هایی را احساس کرد، بگوید: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم، این همان چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به کسی که دچار وسوسه‌های شیطان می‌شود، راهنمایی کرده‌اند.

همچنین، این که او گاهی بعث، بهشت و جهنم را انکار می‌کند نیز از وسوسه‌ها است زیرا اگر از او پرسیده شود که آیا بعث را انکار می‌کنی؟ او خواهد گفت: پناه بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، آیا من بعث را انکار می‌کنم؟ ، اگر پرسیده شود: آیا بهشت و جهنم را انکار می‌کنی؟ ، او خواهد گفت: پناه بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، آیا من بهشت و جهنم را انکار می‌کنم؟ بنابراین، آنچه در قلب او به عنوان این وسوسه‌ها رخ می‌دهد، بی‌اثر است و برای او ضرری ندارد؛ پس به او بشارت به خیر می‌دهم و او از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای ایمان راسخ و اعمال صالح کمک بخواهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة مشكلتي أنني كنت على درجة طيبة من التقوى والدين، فكنت كثيرا ما أقرأ القرآن وأكثر من الصلاة والتهجد والصيام والعبادات، وكم بكيت كثيرا من خشية الله -عز وجل- وكنت في سعادة كبيرة لإيماني بالله، ولكن منذ فترة بسيطة تغيرت حالي تماما، حيث أصبحتُ كثيرة القلق والاكتئاب أحاول قراءة القرآن، ولكن دون جدوى، حتى إذا قرأت لا أستطيع أن أكمل التلاوة، وكذلك إذا قرأت أذكار الصباح والمساء أقول في نفسي: لا فائدة منها. ولم أعُد أهتم بصلاة التهجد، أو الصيام، وأُحِسُّ بأن كل ما أفعله من سيئات ليس بإرادتي، وأصبحت أعيش حياة تعيسة جدا، لدرجة أنني أحيانا أنكر البعث والحساب، وأنكر عذاب القبر، وأنكر الجنة والنار، وأنا الآن إنسان آخر، لا أعرف ما السبب، وكثيرا ما أخاف من خاتمة السوء، فماذا أعمل يا شيخ محمد ؟ مع العلم بأنني فَشِلْتُ كثيرا في محاولاتي، وجهوني وأرشدوني، جزاكم الله خيرا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: أسأل الله -تعالى- لها العافية، وأن يُعيدها إلى رُشدها السابق، وأُبَشِّرها بأن هذا وساوس من الشيطان يدخلها في قلب المرء المؤمن، ليُعَكّر عليه حياته، ويفسد عليه دينه.

ودواء ذلك بأمرين:

أحدهما: الإعراض عن هذا الشيء، وتناسي هذا الشيء، والتغافل عنه، والاستمرار في العمل الصالح.

والثاني: وهو حقيقة الأول: الاستعاذة بالله من الشيطان الرجيم، بأن تقول كلما أحست بمثل ذلك : أعوذ بالله من الشيطان الرجيم. هكذا أرشد النبي صلى الله عليه وسلم مَن يقع في قلبه وساوس من الشيطان.

ثم إن قولها إنها أحيانا تُنكر البعث وتُنكر الجنة والنار. هذا أيضا من الوساوس، لأنها لو سئلت أتُنكرين البعث؟ قالت: أعوذ بالله، أنا أنكر البعث؟ لو سئلت أتنكرين الجنة والنار ؟ قالت: أعوذ بالله، أنا أنكر الجنة والنار ؟ وبناء على هذا يكون ما يقع في قلبها من مثل تلك الوساوس لا أثر لها، ولا ضرر عليها فيه فلتبشر بالخير، ولتَسْتَعِذ بالله من الشيطان الرجيم ولتَسْتَعن بالله -عز وجل- على الإيمان الراسخ، والعمل الصالح.

مطالب مرتبط:

(۶۷۷۷) گاهی اوقات در برخی از امور شرعی به شک دچار می‌شوم، آیا در قرآن و سنت درمانی برای این مشکل وجود دارد؟

اگر شک او در مورد حکم شرعی است، باید از اهل علم بپرسد و اگر شک او در عمل خودش است، باید به یقینش عمل کند مگر در مواردی که غلبه ظن کافی است که در این صورت بر اساس غلبه ظن عمل کند....

ادامه مطلب …

(۶۷۷۵) اگر زنی نسبت به اطرافیانش سوءظن داشته باشد، آیا این کار او گناه محسوب می‌شود؟

بله، گناه دارد زیرا بر هر مسلمان واجب است که به مسلمانی که ظاهرش عدالت است، حسن‌ظن داشته باشد و برای هیچ‌کس جایز نیست بدون دلیل یا قرینه‌ای، به برادرش سوءظن داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۶۷۸۱) حکم صحت نماز و روزه در حالت ابتلا به کبر

بر کسی که به یک بیماری روانی - مانند وسواس‌ها و غیره - مبتلا شده است، واجب است که به پروردگارش پناه ببرد و با اصرار و امید به اجابت و حسن ظن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بسیار دعا کند...

ادامه مطلب …

(۶۷۸۳) وسوسه‌های ریا در نماز جماعت و اعمال خیر

در طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و به مسجد رفتن و دعوت به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ صبر پیشه کن و این اوهام و افکاری که شیطان در قلب تو می‌اندازد، به هیچ وجه به آن‌ها توجه نکن ...

ادامه مطلب …

(۶۷۷۹) آیا وسواس قلبی از نشانه‌های نفاق است یا نشان‌دهنده ضعف ایمان؟

وسواس قلبی نه نفاق است و نه دلیلی بر ضعف ایمان بلکه نشانه قوت ایمان است اما بر انسان واجب است که در برابر آن مقاومت کند...

ادامه مطلب …

(۶۷۸۶) علاج مشکلات تمرکز در نماز و تأثیر افکار ناخواسته بر مسئولیت شرعی

در مورد نماز، اگر هنگام نماز احساس می‌کند که وساوس او را از نمازش مشغول می‌کنند شایسته است که سه بار به سمت چپ خود تف کند و از شیطان رانده‌شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه