(۶۶۳۷) سوال: کبر چیست؟ و چگونه انسان متکبر میشود؟
جواب:
کبر، رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم در این قولش تفسیر نمودند و فرمودند: «الكِبْرُ بَطَرُ الحَقِّ» [۱](کبر قبول نکردن حق است) یعنی انسان حق را رد کند مثل اینکه نظری داشته باشد سپس به او گفته شود که رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم خلاف آن را گفته است ولی او قول رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم راقبول نکند و بر قول خودش باقی بماند که این کبر است بلکه از بزرگترین انواع کبر میباشد زیرا قول رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم را رد نموده همچنین اگر به او گفته شود: الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ اینگونه و آنگونه فرمودند و خلاف آنچیزی که او میگوید، باشد و او همچنان بر قول خود اصرار ورزد که این نیز کبر میباشد و از بزرگترین انواع کبر است زیرا قول الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ را رد نموده، رد نمودن حق بخشی از اقسام کبر است.
همچنین اگر انسانی در حکمی از احکام، مجتهد باشد سپس با او در آن مناقشه شود و واضح گردد که حق خلاف قول او است اگرچه نصی در مخالفت او نباشد ولی او بر قول خود اصرار نماید که این نیز کبر است؛ دوم: تحقیر و ناچیز شمردن مردم بهگونهای که مردم را چیزی به حساب نیاورد و خود را بالاتر از مردم ببیند که این از کبر است و علامت آن این میباشد که از روی تحقیر مردم، سر خود را بالا بگیرد و با کبر و غرور بر روی زمین راه رود به طوری که خیال میکند بر سر کوهها قرار دارد و مردم در قعر چاهها میباشند و این از کبر است.
زمانی که صحابه به رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم گفتند که مرد دوست دارد که لباس و دمپاییاش خوب باشد، رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم فرمود: «إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الجَمالَ؛ الكِبْرُ بَطَرُ الحَقِّ وغَمْطُ النَّاسِ»: (الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ زيباست و زيبايی را دوست دارد؛ کبر، قبول نکردن و تحقير مردم است) و بر همین اساس لباس و دمپایی زیبایی که انسان میپوشد کبری در آن نیست مگر اینکه آن را با چیزی که رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم بدان اشاره کردند که مردم را کوچک بشمارد و فقرا کسانی را که مثل او لباس نپوشیدهاند و مانند آن را تحقیر کند که این از کبر است.
[۱] تخریج آن گذشت.