جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۶۵۲۳) گناهی کسی که سبب قطع صله‌ی رحم می‌شود چگونه است؟

(۶۵۲۳) سوال: گناهی کسی که سبب قطع صله‌ی رحم می‌شود چگونه است به‌ طوری که همسر خود را از صله‌ی رحم خانواده و نزدیکانش منع می‌کند یا پدر، پسر یا دخترش را از به جا آوردن صله‌ی رحم نزدیکان مادر دختر یا مادر پسر مانند اجداد و دایی‌هایش منع کند؟

جواب:

کسی که امر به قطع صله‌ی رحم می‌نماید با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به صله‌ی ارحام امر کرده است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن تشویق نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن خبر داده است که قطع کردن صله‌ی رحم از اسباب لعنت می‌باشد همانطور که می‌فرماید: {فَهَلۡ عَسَیۡتُمۡ إِن تَوَلَّیۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُوا۟ فِی ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوۤا۟ أَرۡحَامَكُمۡ* أُو۟لَـٰۤىِٕكَ ٱلَّذِینَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰۤ أَبۡصَـٰرَهُمۡ} [سوره محمد: ۲۲-۲۳]: (پس آیا اگر به حکومت رسیدید، جز این (امید) است که در زمین فساد کنید، و پیوند خویشاوندان‌تان را ببرید؟ !* اینان کسانی هستند که الله لعنت‌شان کرده است، پس (گوش‌های) آنان را کر نموده و چشم‌هایشان را نابینا کرده است).

لذا کسی که امر به قطع کردن صله‌ی رحم می‌کند با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت کرده و باید از آن توبه کند و به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و به آنچه از به جا آوردن صله‌‌ی رحم امر نموده است، برگردد اما به نسبت کسی که امر به قطع کردن صله‌ی رحم شده، برای او حلال نیست که این امر را اطاعت کند چون اطاعت کردن هیچ مخلوقی که امر به معصیت خالق می‌کند جایز نمی‌باشد؛ لذا اگر مردی به همسر خود، امر کرد که صله‌ی رحمش قطع کند، برای او لازم نیست که با آن موافقت نماید مگر این که در زندگی‌اش با او دچار ضرر گردد مثل این که به جا آوردن صله‌ی ارحامش یا نزدیکانش سبب ایجاد دشمنی یا نارحتی بین او و شوهرش شود یا این که با رفتن نزد آن‌ها موجب واقع شدن در امری حرام شود که در بعضی خانه‌ها وجود دارد که در این صورت مرد در منع کردن آن حق دارد ولی نه به قصد قطع کردن صله‌ی رحم بلکه به قصد دوری از مفاسدی که با رفتن به نزد آن‌ها حاصل می‌گردد؛ پس با این قصد و نیت دچار امر به قطع کردن صله‌ی رحمی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امر وصل‌کردن آن ‌داده، نشده است.

همچنین به نسبت فرزندانی که پدرانشان آن‌ها را از رفتن نزد نزدیکانشان مانند دایی‌ها و عموها منع می‌کنند، می‌گوییم: اگر غرض و هدف از آن، این باشد که صله‌‌ی رحم آن‌ها را به جا نیاروند، بدون شک حرام است و با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت کرده اما اگر قصدش حفظ و نگه داشتن فرزندانش از اختلاط (حرام) با آن‌ها باشد اشکالی بر او نیست چون که فقط قصد اصلاح را نموده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ماذا على من يتسبب في قطيعة الرحم من إثم، بأن يمنع زوجته من مواصلة أهلها وأقاربها، أو يمنع الوالد ابنه، أو ابنته من مواصلة أقربائه، أو أقربائها لأمها، أو لأمه، كأجداده وأخواله؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الذي يأمر بقطيعة الرحم مضاد الله ورسوله، فإن الله -تعالى- أمر بصلة الأرحام، وحث النبي – عليه الصلاة والسلام- على صلة الرحم، وأخبر الله -تعالى- في القرآن أن قطيعة الرحم من أسباب اللعنة، كما قال – تعالى – ﴿ فَهَلۡ عَسَیۡتُمۡ إِن تَوَلَّیۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُوا۟ فِی ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوۤا۟ أَرۡحَامَكُمۡ* أُو۟لَـٰۤىِٕكَ ٱلَّذِینَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰۤ أَبۡصَـٰرَهُمۡ ﴾ [محمد: ۲۲-۲۳].

فالأمر بقطيعة الرحم مضاد الله ورسوله عليه أن يتوب من ذلك، وأن يرجع إلى الله -عز وجل- وأن يأمر بما أمر الله به أن يوصل، وأما بالنسبة للمأمور بقطيعة الرحم، فإنه لا يحل له أن يمتثل أمر من أمره بذلك، لأنه لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق، فلو أمر الرجل زوجته أن تقطع رحمها، فلا يلزمها أن توافقه على ذلك، اللهم إلا إذا كان هذا يضره في عيشها معه، مثل: أن يكون اتصالها بأرحامها، أو بأقاربها، يكون سببا في إلقاء العداوة بينها وبين زوجها أو إلقاء الوحشة بينها وبين زوجها أو يكون ذهابها إليهم يستوجب أن تقع في أمر محرم مما يكون في بعض البيوت، فإن له الحق في منعها من ذلك، لكن لا بقصد قطيعة الرحم، بل بقصد توقي ما يحصل من المفاسد بذهابها إليهم، وبهذه النية يكون غير آمر بقطيعة الرحم التي أمر الله بها أن توصل.

وكذلك نقول بالنسبة للأولاد الذين يمنعهم أبوهم من الذهاب إلى أقاربهم من أخوال، وأعمام: إذا كان الغرض بذلك ألا يصلوا هؤلاء، فلا شك أن هذا محرم، وأنه مضاد الله ورسوله، وأما إذا كان قصده توقي ما عسى أن يكون من مخالطة هؤلاء، فإنه لا حرج عليه في ذلك، لأنه إنما قصد بذلك الإصلاح.

مطالب مرتبط:

(۶۵۰۷) حکم قطع رحم به‌ سبب اختلافات خانوادگی و تبعیت از دیگران

قطع صله‌ی رحم حرام و از گناهان کبیره است و مراد از رحم، خویشاوند می‌باشد که هرچه خویشاوندی نزدیک‌تر باشد، وصل کردن آن تأکید بیشتری دارد ...

ادامه مطلب …

(۶۵۳۲) حکم زیارت خویشاوندان در صورت مواجهه با نامحرم

برای این سوال کننده واجب است که چهره‌اش را از برادرشوهرش بپوشاند حتی اگر سبب ناراحتی و هجر از جانب آن‌ها گردد ولی او باید صله‌ی رحم واجب خود را به جا آورد اگر آن‌ها کوتاهی کردند خودشان گناه‌کار هستند....

ادامه مطلب …

(۶۵۱۴) حکم رفتار زن در ایجاد فاصله میان شوهر و مادرش

نظر ما این است که این کار حرام می‌باشد و-العیاذ بالله- از سخن چینی است...

ادامه مطلب …

(۶۵۲۷) آیا صله‌ی رحم شامل پسر خاله‌ها نیز می‌شود یا فقط شامل دختران و زنان آن‌ها می‌شود؟

بر انسان واجب است که صله‌ی رحم  عمو‌ها و دایی‌ها را به جا آورد ولی اگر زن می‌باشد، برای او حلال نیست که برود با مصافحه‌ کردن به کسانی که محرم او نیستند...

ادامه مطلب …

(۶۵۱۳) عموهایم نزد مردم با صحبت‌هایشان من را اذیت می‌کنند، من با آن‌ها چکار کنم؟

صله‌ی رحم را با آن‌ها قطع نکن، بلکه صله‌ی رحم آن‌ها را به جا آور و هنگامی که صله‌ی رحم را در مقابل کسی که صله‌ی رحم را قطع کرده است به جا آوری، بافضلیت‌تر است لذا تو واجب صله‌ی رحم آن‌ها را به جا بیاور ...

ادامه مطلب …

(۶۵۳۱) پدر شیری دارم ولی با او مقابله نمی‌کنم آیا گناهی دارم؟

او گناهی ندارد چون پدر شیری از خویشاوندانی نیست که به جا آوردن صله‌ی او واجب باشد ولی شایسته است انسان خویشاوندان شیری خود را با نیکی کردن و احسان و صدقه و غیره فراموش نکند اما حق آن‌ها مانند حق قرابت نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه