پنج‌شنبه 3 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
18 ژوئن 2026

(۶۵۲۳) گناهی کسی که سبب قطع صله‌ی رحم می‌شود چگونه است؟

(۶۵۲۳) سوال: گناهی کسی که سبب قطع صله‌ی رحم می‌شود چگونه است به‌ طوری که همسر خود را از صله‌ی رحم خانواده و نزدیکانش منع می‌کند یا پدر، پسر یا دخترش را از به جا آوردن صله‌ی رحم نزدیکان مادر دختر یا مادر پسر مانند اجداد و دایی‌هایش منع کند؟

جواب:

کسی که امر به قطع صله‌ی رحم می‌نماید با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به صله‌ی ارحام امر کرده است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن تشویق نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن خبر داده است که قطع کردن صله‌ی رحم از اسباب لعنت می‌باشد همانطور که می‌فرماید: {فَهَلۡ عَسَیۡتُمۡ إِن تَوَلَّیۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُوا۟ فِی ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوۤا۟ أَرۡحَامَكُمۡ* أُو۟لَـٰۤىِٕكَ ٱلَّذِینَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰۤ أَبۡصَـٰرَهُمۡ} [سوره محمد: ۲۲-۲۳]: (پس آیا اگر به حکومت رسیدید، جز این (امید) است که در زمین فساد کنید، و پیوند خویشاوندان‌تان را ببرید؟ !* اینان کسانی هستند که الله لعنت‌شان کرده است، پس (گوش‌های) آنان را کر نموده و چشم‌هایشان را نابینا کرده است).

لذا کسی که امر به قطع کردن صله‌ی رحم می‌کند با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت کرده و باید از آن توبه کند و به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و به آنچه از به جا آوردن صله‌‌ی رحم امر نموده است، برگردد اما به نسبت کسی که امر به قطع کردن صله‌ی رحم شده، برای او حلال نیست که این امر را اطاعت کند چون اطاعت کردن هیچ مخلوقی که امر به معصیت خالق می‌کند جایز نمی‌باشد؛ لذا اگر مردی به همسر خود، امر کرد که صله‌ی رحمش قطع کند، برای او لازم نیست که با آن موافقت نماید مگر این که در زندگی‌اش با او دچار ضرر گردد مثل این که به جا آوردن صله‌ی ارحامش یا نزدیکانش سبب ایجاد دشمنی یا نارحتی بین او و شوهرش شود یا این که با رفتن نزد آن‌ها موجب واقع شدن در امری حرام شود که در بعضی خانه‌ها وجود دارد که در این صورت مرد در منع کردن آن حق دارد ولی نه به قصد قطع کردن صله‌ی رحم بلکه به قصد دوری از مفاسدی که با رفتن به نزد آن‌ها حاصل می‌گردد؛ پس با این قصد و نیت دچار امر به قطع کردن صله‌ی رحمی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امر وصل‌کردن آن ‌داده، نشده است.

همچنین به نسبت فرزندانی که پدرانشان آن‌ها را از رفتن نزد نزدیکانشان مانند دایی‌ها و عموها منع می‌کنند، می‌گوییم: اگر غرض و هدف از آن، این باشد که صله‌‌ی رحم آن‌ها را به جا نیاروند، بدون شک حرام است و با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت کرده اما اگر قصدش حفظ و نگه داشتن فرزندانش از اختلاط (حرام) با آن‌ها باشد اشکالی بر او نیست چون که فقط قصد اصلاح را نموده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ماذا على من يتسبب في قطيعة الرحم من إثم، بأن يمنع زوجته من مواصلة أهلها وأقاربها، أو يمنع الوالد ابنه، أو ابنته من مواصلة أقربائه، أو أقربائها لأمها، أو لأمه، كأجداده وأخواله؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الذي يأمر بقطيعة الرحم مضاد الله ورسوله، فإن الله -تعالى- أمر بصلة الأرحام، وحث النبي – عليه الصلاة والسلام- على صلة الرحم، وأخبر الله -تعالى- في القرآن أن قطيعة الرحم من أسباب اللعنة، كما قال – تعالى – ﴿ فَهَلۡ عَسَیۡتُمۡ إِن تَوَلَّیۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُوا۟ فِی ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوۤا۟ أَرۡحَامَكُمۡ* أُو۟لَـٰۤىِٕكَ ٱلَّذِینَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰۤ أَبۡصَـٰرَهُمۡ ﴾ [محمد: ۲۲-۲۳].

فالأمر بقطيعة الرحم مضاد الله ورسوله عليه أن يتوب من ذلك، وأن يرجع إلى الله -عز وجل- وأن يأمر بما أمر الله به أن يوصل، وأما بالنسبة للمأمور بقطيعة الرحم، فإنه لا يحل له أن يمتثل أمر من أمره بذلك، لأنه لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق، فلو أمر الرجل زوجته أن تقطع رحمها، فلا يلزمها أن توافقه على ذلك، اللهم إلا إذا كان هذا يضره في عيشها معه، مثل: أن يكون اتصالها بأرحامها، أو بأقاربها، يكون سببا في إلقاء العداوة بينها وبين زوجها أو إلقاء الوحشة بينها وبين زوجها أو يكون ذهابها إليهم يستوجب أن تقع في أمر محرم مما يكون في بعض البيوت، فإن له الحق في منعها من ذلك، لكن لا بقصد قطيعة الرحم، بل بقصد توقي ما يحصل من المفاسد بذهابها إليهم، وبهذه النية يكون غير آمر بقطيعة الرحم التي أمر الله بها أن توصل.

وكذلك نقول بالنسبة للأولاد الذين يمنعهم أبوهم من الذهاب إلى أقاربهم من أخوال، وأعمام: إذا كان الغرض بذلك ألا يصلوا هؤلاء، فلا شك أن هذا محرم، وأنه مضاد الله ورسوله، وأما إذا كان قصده توقي ما عسى أن يكون من مخالطة هؤلاء، فإنه لا حرج عليه في ذلك، لأنه إنما قصد بذلك الإصلاح.

مطالب مرتبط:

(۶۵۳۲) حکم زیارت خویشاوندان در صورت مواجهه با نامحرم

برای این سوال کننده واجب است که چهره‌اش را از برادرشوهرش بپوشاند حتی اگر سبب ناراحتی و هجر از جانب آن‌ها گردد ولی او باید صله‌ی رحم واجب خود را به جا آورد اگر آن‌ها کوتاهی کردند خودشان گناه‌کار هستند....

ادامه مطلب …

(۶۵۱۵) حکم محدودیت دیدار با خویشاوندان و مسئولیت شرعی صله‌رحم

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر بندگانش صله‌ی ارحام یعنی ارتباط خویشاوندی را واجب گردانیده است و وعده داده، هر آن‌که صله‌ی رحم را به جا آورد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به او خیر و برکت برساند...

ادامه مطلب …

(۶۵۲۲) می‌خواهم که برای مردم حقوق أقارب (نزدیکان) شیری را واضح کنید و آیا حقوق آن‌ها مانند أقارب (نزدیکان) نسبی است؟

این که رضاعت نوعی صله می‌باشد شکی نیست ولی قرابت محسوب نمی‌گردد و حقوقی که در قرابت قرار دارد را ندارند و برای همین نفقه، دیه، صله و دیگر چیز‌ها در آن واجب نیست و فقط با آن، نکاح حرام می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۵۱۶) توصیه‌های شرعی در جبران کدورت‌های گذشته و استمرار صله رحم

تو را نصیحت می‌کنم که سعی در از بین رفتن کینه‌ای که در قلب‌هایشان از تو دارند داشته باشی و این با زیاد زیارت کردن آن‌ها، دعوت کردن و اکرامشان در خانه، دادن هدیه‌هایی که کنیه را از بین می‌برد و دیگر اسباب مودت و از بین برد معاشرت بد می‌باشد، صورت می‌پذیرد ...

ادامه مطلب …

(۶۵۲۰) آیا اجر به جا آوردن صله‌ی ارحام نزدیکان شیری مانند به جا آوردن صله‌ی ارحام نزدیکان نسبی است؟

رای پسر واجب نیست  همانطور که صله‌ی رحم مادر نسبی خود را به جا می‌آورد، صله‌ی رحم مادر شیری خود را نیز به جا آورد و در حقیقت رضاعت موجب نزدیکی و خویشاوندی در بعضی امور می‌گردد اما مانند نسبی نیست.....

ادامه مطلب …

(۶۵۳۳) حکم ترک دیدار خویشاوندان به سبب پرهیز از شنیدن غیبت

بر تو واجب است که صله‌ی رحمت را به جا آوری و با طوری نیک نزدشان بروی و از صله‌ی رحم تو بر آن‌ها، این است که وقتی غیبت کردند، آن‌ها را نصیحت کنی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه