یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۶۴۱۳) حکم تکرار صلوات در میان سخنرانی و مشروعیت آن در سنت نبوی

(۶۴۱۳) سوال: برخی از علما در میان ما هنگامی که می‌خواهند سخنرانی یا موعظه‌ای ارائه دهند، هر از چند گاهی توقف کرده و می‌گویند: بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستید سپس کمی صحبت می‌کنند و دوباره می‌گویند: بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستید؛ آیا این کار از رسول کریم صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟

جواب:

آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در خطبه‌ها و موعظه‌ها وارد شده این است که با حمد و ستایش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آغاز می‌کرد، و اشکالی ندارد که انسان پس از آن، بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستد؛ پس شهادت دهد و بگوید: شهادت می‌دهم که هیچ معبودی بحقی جز الله نیست و شهادت می‌دهم که محمد بنده و فرستاده‌ اوست، و بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستد، سپس بگوید: «اما بعد» و موضوع خطبه را آغاز کند.

اما برخی از خطبا وقتی در مردم غفلتی مشاهده می‌کنند، برخی‌شان می‌گویند: بگویید لا إله إلا الله، یا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را یاد کنید، و برخی می‌گویند: بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستید، و با این هدف که مردم را بیدار و متوجه کنند، این سخن را می‌گویند و بعضی دیگر می‌گویند: توجه کن، یا گوش بده و مانند این‌ها.

پس آنچه برایم روشن است، این است که کسانی که چنین عباراتی را در وسط خطبه می‌گویند، قصدشان از آن، عبادت‌کردن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با این کلمات نیست، بلکه هدفشان تنبیه و متوجه‌کردن موعظه‌شوندگان و حاضران است و من در چنین کاری اشکالی نمی‌بینم، إن شاء الله.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعض العلماء عندنا عندما يريد أن يلقي كلمة، أو موعظة من حين لآخر يتوقف، ويقول: صلُّوا على رسول الله. ثم يتحدث قليلا، ثم يقول لهم بعد ذلك: صلوا على رسول الله. فهل هذا وارد عن الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الوارد عن النبي صلى الله عليه وسلم في الخطب، والمواعظ أنه يبدأ بحمد الله، والثناء عليه، ولا حرج أن يصلى الإنسان على النبي صلى الله عليه وسلم بعد ذلك فيتشهد، ويقول: أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله، ويصلي على النبي صلى الله عليه وسلم ثم يقول: أما بعد. ويبدأ في موضوع الخطبة، لكن بعض الخطباء إذا رأى من الناس غفلة، فمنهم من يقول: قولوا: لا إله إلا الله، أو: اذكروا الله. ومنهم من يقول : صلوا على النبي صلى الله عليه وسلم. وينوي بذلك أن ينبه الناس، ومنهم من يقول: انتبه أو: استمع. أو ما أشبه ذلك.

فالذي يظهر لي أن هؤلاء الذين يقولونها في أثناء الخطبة هم لا يريدون بهذا التعبد الله -تعالى- بذلك، وإنما يريدون بذلك تنبيه الموعوظين، والمخطوب فيهم، ومثل هذا لا أرى فيه بأسًا إن شاء الله.

مطالب مرتبط:

(۶۳۹۹) حکم کسی که کاری را برای رضای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انجام داده، ولی آن را برای کسانی بازگو می‌کند چیست؟

اگر هدفش این باشد که مردم او را بستایند، بدون تردید این نیت درستی نیست؛ زیرا کسی که رضای الله را می‌طلبد، برایش مهم نیست که مردم از کار او آگاه شوند یا نه....

ادامه مطلب …

(۶۴۱۸) حکم حضور در مجالس خانوادگی همراه با منکرات و تکلیف امر به معروف

اگر توانایی از بین‌بردن منکر را ندارد، پس دعوت را اجابت نمی‌کند؛ زیرا کسی که در مجلسی بنشیند که در آن منکری انجام می‌شود، در گناه با آن‌ها شریک است...

ادامه مطلب …

(۶۴۰۵) همکار غیرمسلمانم را به اسلام دعوت نکنم، در قیامت مؤاخذه می‌شوم؟

بر کسی که در محل کار، همکاری غیرمسلمان دارد واجب است که او را به اسلام دعوت کند، اما با نرمی و آرامش، و ارائه‌ی چهره‌ی حقیقی اسلام...

ادامه مطلب …

(۶۴۱۲) حکام آموزش قرآن و دروس دینی به دختران نوجوان در منزل

آنچه از این شخص می‌خوام این است که دروس را برای همسرش یا خواهرش یا یکی از محارم خود که در خانه‌اش هستند، بیان کند، و سپس این زن، آن دروسی را که از او فرا گرفته، برای این دخترانی که به خانه می‌آیند، ارائه دهد...

ادامه مطلب …

(۶۴۲۷) بعضی از مردم می‌گویند: ما باید فقط مشغول خودمان باشیم و کاری به دیگران نداشته باشیم، حکم شرع در این مورد اين كلام چیست؟

ترک امر به معروف و نهی از منکر موجب تفرقه و پراکندگی امت می‌شود، و باعث می‌شود که هر کسی راهی جداگانه در پیش گیرد و به‌سوی آن برود و بر همان باقی بماند و نیز از آن‌رو که امر به معروف و نهی از منکر حصار محافظ این امت، و مایه‌ی عزّت و کرامت آن است...

ادامه مطلب …

(۶۳۸۸) شروط دعوت‌گر به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَى

از جمله شروط دعوت‌گر به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ این است که در دعوت خود خالص باشد، یعنی هدف او از دعوت، اقامه‌ی دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و اصلاح بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، نه یاری و نصرت خودش باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه