سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۶۳۷۹) حکم ندا و خطاب مستقیم به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پس از وفات در گفتار و دعا

(۶۳۷۹) سوال: در هنگام شنیدن گفتار یا رفتاری از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، گاهی ما خوشحال و شگفت‌زده می‌شویم و می‌گوییم: «صدقتَ يا سيدي يا رسول الله» یا «عليك الصلاة والسلام يا سيدي يا رسول الله»؛ آیا این کار جایز است؟ به‌ویژه استفاده از «یا»ی ندا یا «کاف» مخاطب؟ و نیز آیا در دعایمان جایز است که بگوییم: «اللهم شفِّع فينا محمدًا»: (بارالها محمد را شفیع ما قرار بده)؟ ما را راهنمایی فرمایید؛ الله به ما و شما توفیق دهد.

جواب:

بدون شک صلوات فرستادن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگام یاد کردن از ایشان، از ادای حق ایشان است درود و سلام الله بر او باد، و حق رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر ما، بزرگ‌تر از حق هر مخلوقی است،

از این‌رو، واجب است که انسان جانش را فدای ایشان کند، پس هرگاه رسول الله نزد تو یاد شد، بر او صلوات و سلام بفرست و

اشکالی ندارد که بگویی: «عليك السلام يا رسول الله»، زیرا ما در نمازمان می‌گوییم: «السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته» و روشن است که «أيها النبي» در اصل «يا أيها النبي» بوده و «یا» حذف شده است همچنین جایز است که بگویی: «صلى الله عليك يا رسول الله» یا «أيها النبي» و عباراتی شبیه به این.

اما گفتنِ «صدقتَ»، بهتر آن است که بگویی: «صدق رسول الله» یا «صدق الله ورسوله» یا عبارتی مانند این‌ها؛ تا از این تصوّر که گویی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را به‌گونه‌ای حاضر مخاطب قرار داده‌ای، دوری شود؛ مگر در مواردی که در نص وارد شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم أحيانًا، ونحن نستمع إلى قول، أو فعل للرسول صلى الله عليه وسلم نكون معجبين مسرورين فنقول: صدقت يا سيدي يا رسول الله أو عليك الصلاة والسلام يا سيدي يا رسول الله. فهل يجوز ذلك؟ أقصد بالتحديد «يا» النداء، أو «كاف» المخاطب؟ ثم هل يجوز في دعائنا أن نقول: اللهم شفّع فينا محمدًا؟ أفيدونا مأجورين، ونسأل الله لنا ولكم التوفيق؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا شَكٍّ أن الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم عند ذكره من القيام بحقه – صلوات الله وسلامه عليه – وحق رسول الله صلى الله عليه وسلم علينا أعظم من أي حق لمخلوق، ولهذا يجب على الإنسان أن يفديه بنفسه، فإذا ذكر النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم عندك فَصَلِّ عليه وسَلَّم عليه، ولا حرج أن تقول: عليك السلام يا رسول الله. فنحن نقول في صلاتنا السلام عليك أيها النبي، ورحمة الله وبركاته. ومن المعلوم أن «أيها النبي» مُنادَى حُذفت منها «يا» النداء، وأصلها «يا أيها النبي»، وأيضًا يجوز أن تقول صلى الله عليك يا رسول الله، أو أيها النبي. وما أشبه ذلك.

وأما «صدقت» فالأولى أن تقول: صدق رسول الله أو صدق الله ورسوله. أو ما أشبه ذلك، حتى تبتعد عن تصور المخاطبة لرسول الله صلى الله عليه وسلم مخاطبة الحاضر، إلا فيما ورد به النص.

مطالب مرتبط:

(۶۳۷۴) آیا اذکار صبحگاه وقت مشخصی دارند؟

جایگاه آن از هنگام طلوع فجر است تا وقتی که خورشید طلوع کند و هنگام چاشت (ضحی) شود؛ و وقتی زمان چاشت فرارسید، وقت صبح پایان یافته است....

ادامه مطلب …

(۶۳۷۵) اذکار صبحگاه و شامگاه دقیقاً چه زمانی گفته می‌شوند؟

امر در این موضوع واسع است، اذکار صبحگاه از هنگام طلوع فجر آغاز می‌شود تا وقتی که خورشید بالا بیاید و به‌اصطلاح وقت چاشت (ضحی) فرا برسد و اذکار شامگاه از زمانی آغاز می‌شود که آفتاب زرد می‌شود تا نیمه شب یا نزدیک آن...

ادامه مطلب …

(۶۳۶۹) حکم ذکر و استغفار با صدای بلند در حضور دیگران

نصیحت من به تو این است که بر التزام خود ادامه دهی و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر این نعمت شکرگذاری، و به عمل خود مغرور نشوی، و حریص باش که کارت مخفی باشد، مگر اینکه آن را برای تشویق دیگران ذکر کنی، زیرا اعمال به نیت‌هاست....

ادامه مطلب …

(۶۳۶۸) آیا واجب است انسان اذکار را با صدایی که شنیده شود بگوید؟

کافی است که اذکار را با زبان تلفظ کند به شرطی که حروف ادا شود، ولی صرف مرور کردن آن‌ها در دل کافی نیست....

ادامه مطلب …

(۶۳۷۰) آیا ذکر از نماز برتر است؟

ذکرِ تنها از نماز برتر نیست؛ بلکه نماز از آن برتر است ....

ادامه مطلب …

(۶۳۸۶) حکم استفاده از تسبیح در تسبیح گفتن چیست؟

بهتر است که انسان با انگشتانش تسبیح بگوید...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه