جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۶۳۳۹) حکم ذکر و دعای جمعی پیش از اقامه‌ی نماز در ماه رمضان

(۶۳۳۹) سوال: در ماه مبارک رمضان، نزد ما، اندکی پیش از نماز ظهر و عصر، کسانی که در مسجد نشسته‌اند با صدای بلند به‌صورت جمعی این دعا را می‌خوانند: «أشهد أن لا إله إلا الله، وأستغفر الله، نسألك الجنة، ونعوذ بك من النار» سه بار، و پس از آن این دعا: «اللهم إنك عفو تحب العفو فاعف عنا» سه بار، سپس نماز اقامه می‌شود، نظر شما درباره این دعا چیست؟

جواب:

نظر ما درباره این دعا آن است که بدعت می‌باشد زیرا در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین چیزی شناخته‌شده نبود که مردم پیش از اقامه یا پس از نمازها به‌صورت جمعی دعا کنند و هر چیزی که حادث و نوپدید باشد، گمراهی است، همان‌گونه که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»[۱]: (و از بدترین کارها بدعت‌های آن است و هر بدعتی گمراهی است).

پس نصیحت من به این برادران آن است که به سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بازگردند، و ببینند که ایشان چه می‌کرد تا از او پیروی کنند، و از چه چیزهایی خودداری می‌کرد تا در ترک آن پیرو باشند زیرا سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هم در انجام دادن است و هم در ترک کردن، پس اگر چیزی در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سببش وجود داشت ولی آن را انجام نداد، دانسته می‌شود که ترک آن، سنت است و اگر آنان به سنت در این مسأله رجوع کنند خواهند دانست که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین چیزی را انجام نمی‌داد، و خلفای راشدین نیز تا جایی که ما می‌دانیم، چنین نکردند و مؤمن حقیقی کسی است که چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حکمی دادند، برای خود در آن کار اختیاری نداشته باشد.


[۱] صحیح مسلم: كتاب الجمعة، باب تخفيف الصلاة والخطبة، شماره (٨٦٧).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندنا في شهر رمضان المبارك قبيل صلاتي الظهر والعصر، يرفع الجالسون في المسجد أصواتهم بدعاء جماعي هو : أشهد أن لا إله إلا الله، وأستغفر الله، نسألك الجنة ونعوذ بك من النار. ثلاثا، وبعد هذا الدعاء: اللهم إنك عفو تحب العفو فاعف عنا. ثلاثا، ثم تُقام الصلاة، فما رأيكم بهذا الدعاء؟

فأجاب رحمه الله تعالى: رأينا في هذا الدعاء أنه دعاء بدعي، فإن ذلك لم يكن معروفًا في عهد النبي -عليه الصلاة والسلام- أن الناس يقومون يدعون الله دعاء جماعيًا قبل الإقامة، أو بعد الصلوات أيضًا، وما كان محدثا فإنه ضلالة، كما قال النبي -عليه الصلاة والسلام-: «وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَة».

فنصيحتي لهؤلاء الإخوة أن يرجعوا إلى سُنَّة الرسول الله صلى الله عليه وسلم وأن ينظروا ماذا كان يفعل، فيتبعوه في فعله وماذا كان يترك فيتبعوه في تركه، فإن سُنَّة الرسول صلى الله عليه وسلم فعل وترك، فما وجد سببه في عهد النبي صلى الله عليه وسلم ولم يفعله عُلم أن تركه هو السنة، وهم إذا رجعوا إلى ما جاء في السُّنة في هذه المسألة علموا أن النبي صلى الله عليه وسلم لم يكن يفعل ذلك، ولا فعله خلفاؤه الراشدون فيما نعلم، والمؤمن حقا هو الذي إذا قضى الله ورسوله أمرًا، لم يكن له الخيرة مِن أَمْرِه.

مطالب مرتبط:

(۶۳۵۱) معنای این جمله در دعا که می‌گوییم «لا نُحصي ثناءً عليك» چیست؟

معنای آن این است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به‌سبب کمال صفاتش که پایانی ندارد، قابل احصاء و شمارش در ثنا و ستایش نیست، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دارای صفات کمال است که کامل‌ترین صفات‌اند،...

ادامه مطلب …

(۶۳۵۶) حکم استفاده از ادعیه نبوی در غیر مواضع اصلی

بهتر است بگویی: «اللهم لا حول ولا قوة إلا بك، اللهم أعني على هذا» و مانند این‌ها، چون این حالت، رویارویی با دشمن نیست، بلکه امتحان و آزمون است....

ادامه مطلب …

(۶۳۲۶) حکم تکرار دعا از روی اضطراب و شک در اجابت

تکرار دعا امر مطلوبی است؛ هرچه انسان بیشتر دعا را تکرار کند، بهتر است و از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بوده که اگر دعا می‌کرد، سه بار دعا می‌کرد...

ادامه مطلب …

(۶۳۱۹) حکم نصب ادعیه بر وسایل نقلیه و درب منازل

این کار به‌گمانم اشکالی ندارد؛ زیرا تذکری برای مردم است و بسیاری از مردم این دعاها را حفظ نیستند، پس وقتی این دعاها در برابر چشمانشان نوشته شده باشد، خواندن و تکرار آن برایشان آسان می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۲۹۷) موانع اجابت دعا چیست و زمان‌های اجابت آن کدام‌اند؟

اول باید بدانیم که دعا خود عبادت است، و از طریق آن انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نزدیک می‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۳۰۳) چه اعمالی هستند که اگر انسان آن‌ها را قبل یا بعد از دعا انجام دهد، اجابت دعا قطعی خواهد بود؟

مهم‌ترین چیز برای تحقق اجابت دعا، اخلاص برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه