پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۶۳۲۴) حکم خواندن دعا پس از پایان هر جزء قرآن

(۶۳۲۴) سوال: ما هر روز قرآن می‌خوانیم و الحمد لله هر روز یک جزء می‌خوانیم، حکم دعایی که پس از پایان هر جزء می‌خوانیم چیست؟ آیا این دعا از نظر شرعی جایز است یا نه؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِی رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةࣱ لِّمَن كَانَ یَرۡجُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلۡیَوۡمَ ٱلۡـَٔاخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِیرࣰا} [سوره اﻷحزاب: ۲۱]: (بی‌تردید، در [رفتار و گفتار] رسول الله، سرمشق نیکویی برایتان است؛ برای هر کس که به الله و روز آخرت امید دارد و الله را بسیار یاد می‌کند) و از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نبود که هرگاه از خواندن قرآن فارغ می‌شد دعا کند، بلکه از ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که عبدالله بن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در حضورشان از سوره نساء قرائت کرد، و هنگامی که به این آیه رسید: {فَكَیۡفَ إِذَا جِئۡنَا مِن كُلِّ أُمَّةِۭ بِشَهِیدࣲ وَجِئۡنَا بِكَ عَلَىٰ هَـٰۤؤُلَاۤءِ شَهِیدࣰا} [سوره النساء: ۴۱]: (و [حال و روزِ ناباوران] چگونه باشد آنگاه که از هر امتی شاهدی را [که پیامبر همان امت باشد] به میان ‌آوریم و تو را [نیز ای پیامبر، درباره‌ی ابلاغ پیام الهی] بر اینان گواه ‌آوریم‌؟)، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «حَسْبُكَ الْآنَ»[۱]: (الان بس است) پس به سوی او نگاه کردم و دیدم که چشمانش اشک می‌ریزد، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پس از این دعا نکرد و عبدالله بن مسعود نیز دعا نکرد اما اگر انسان دعایی کوتاه و آسان بکند، مثل اینکه بگوید: الحمد لله، اللهم تقبل مني، و این را نه به نیت سنت و نه به عنوان ذکری ثابت که همیشه بعد از قرائت گفته شود، بر زبان آورد، امیدوارم اشکالی نداشته باشد.


[۱] صحيح بخاری: كتاب فضائل القرآن باب البكاء عند قراءة القرآن، شماره (٤٧٦٨)، و صحیح مسلم: كتاب صلاة المسافرين وقصرها، باب فضل القرآن، شماره (۸۰۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل نحن نقرأ القرآن والحمد لله في كل يوم نقرأ جزءا، فما حكم الدعاء الذي نفعله بعد الانتهاء من الجزء؟ هل هذا جائز في الشرع أم لا؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: يقول الله -عز وجل- ﴿ لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِی رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةࣱ لِّمَن كَانَ یَرۡجُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلۡیَوۡمَ ٱلۡـَٔاخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِیرࣰا ﴾ [الأحزاب: ٢١]. وليس من هدي النبي – صلى الله وعليه وسلم- أنه كان إذا فرغ من القراءة دعا، بل قد ثبت عنه صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه قرأ عنده عبد الله بن مسعود  رضي الله عنه من سورة النساء، فلما بلغ قوله – تعالى – ﴿ فَكَیۡفَ إِذَا جِئۡنَا مِن كُلِّ أُمَّةِۭ بِشَهِیدࣲ وَجِئۡنَا بِكَ عَلَىٰ هَـٰۤؤُلَاۤءِ شَهِیدࣰا ﴾ [النساء: ٤١]. قال النبي صلى الله عليه وسلم: «حَسْبُكَ الآنَ». فَالْتَفَتُ إِلَيْهِ، فَإِذَا عَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ. ولم يَدْعُ رسول الله صلى الله عليه وسلم بعد هذا، ولا دعا عبد الله بن مسعود أيضًا، لكن لو قال الإنسان دعاء يسيرًا سهلا، مثل أن يقول الحمد لله، اللهم تقبل مني، لا على أنه سنة، ولا على أنه قول راتب كلما قرأ، فأرجو ألا يكون به بأس.

مطالب مرتبط:

(۶۳۴۶) آیا دعای جمعی پس از نماز جایز است؟ مثلاً امام دعا کند و دیگران بگویند «آمین»؟

استجابت دعا به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برمی‌گردد اما این کار بدعت است، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگز پس از نماز با اصحابش به صورت جمعی دعا نمی‌کرد...

ادامه مطلب …

(۶۳۵۱) معنای این جمله در دعا که می‌گوییم «لا نُحصي ثناءً عليك» چیست؟

معنای آن این است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به‌سبب کمال صفاتش که پایانی ندارد، قابل احصاء و شمارش در ثنا و ستایش نیست، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دارای صفات کمال است که کامل‌ترین صفات‌اند،...

ادامه مطلب …

(۶۳۱۹) حکم نصب ادعیه بر وسایل نقلیه و درب منازل

این کار به‌گمانم اشکالی ندارد؛ زیرا تذکری برای مردم است و بسیاری از مردم این دعاها را حفظ نیستند، پس وقتی این دعاها در برابر چشمانشان نوشته شده باشد، خواندن و تکرار آن برایشان آسان می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۳۴۰) حکم دعا کردن انسان علیه خودش به مرگ چیست؟

برای هیچ‌کس جایز نیست که برای خودش دعا کند تا بمیرد...

ادامه مطلب …

(۶۳۲۵) آیا خواندن دعاها و اذکار از کتاب‌های ادعیه جایز است؟

اگر این کتاب‌ها فقط آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صورت صحیح یا حسن نقل شده را دربرداشته باشند، اشکالی ندارد ...

ادامه مطلب …

(۶۳۲۳) حکم سجده کردن هنگام دعا در غیر از نماز چیست؟

نمی‌دانم که سجده کردن هنگام دعا در غیر از نماز، مشروع باشد و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین چیزی نقل نشده است و از هیئت‌ دعای مستحب این نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه