جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۶۲۸۷) حکم درآمد حاصل از تدریس خصوصی معلم دولتی و راه‌کار توبه از آن

(۶۲۸۷) سوال: من به صورت خصوصی تدریس می‌کردم با وجود این که معلم بودم و گمان نمی‌کردم که حرام باشد و چون معلم‌ها معمولاً این کار را انجام می‌دهند، اما حالا متأکد شدم که این کار حرام است و از آن پشیمانم؛ آیا پولی که از این تدریس‌ها جمع کرده‌ام حرام است یا نه؟ و چه راهی برای توبه وجود دارد؟ آیا (صدقه دادن این پول کافی است) تا از آلودگی پاک شود؟ اگر پول حرام است، باید چکار کنم، به‌ویژه که این پول را در طول مدت روی حقوق قبلی خود گذاشته‌ام؟ پس چگونه تز آن رهایی یابم؟ مأجور باشید.

جواب:

مشخص است که این کار به‌خودی‌خود حرام شرعی نیست، بلکه حرام است چون مسئولین و ولات امور از آن نهی کرده‌اند، این پولی که شما گرفته‌اید در قبال تدریس به دانش‌آموزان است، شما عوضی داده‌اید و عوضی گرفته‌اید، حالا که متوجه شده‌اید این کار حرام بوده است و توبه کرده‌اید، آنچه که به دست آورده‌اید حلال است و نیازی به صدقه دادن آن نیست، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در مورد متعاملین به ربا فرموده است: {فَمَن جَاۤءَهُۥ مَوۡعِظَةࣱ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمۡرُهُۥۤ} [سوره البقرة: ۲۷۵] : (پس همانا هر کس که از (جانب) پروردگارش پندی به او برسد، آنگاه (از ربا خواری) باز ایستاد، آنچه گذشته و (قبل از نزول حکم دریافت کرده است) از آن اوست و کارش به الله واگذار می‌شود)، پس به ایم مالی که کسب نموده‌ای خرسند باش و بدان که در آن شبهه‌ای  وجود ندارد و در آن گناهی متوجه شما نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إنني كنت أقوم بإعطاء الدروس الخصوصية نظرًا لأنني مُدَرِّسة، وكنت لا أعتقد أنها حرام، لأن معظم المدرسين يفعلون ذلك، أما الآن فقد تأكدت بأنها لا تجوز وندمت على ذلك، ولكن هل المال الذي جمع من هذه الدروس حرام أم لا؟ وما السبيل إلى التوبة؟ وهل تكفي لتطهير المال؟ وإن كان حرامًا، فكيف أتصرف فيه؟ خاصةً بأن هذا المال قد وضعت عليه راتبي من الرواتب السابقة طول المدة، فكيف أتخلص من ذلك مأجورين؟

فأجاب رحمه الله تعالى: من المعلوم أن هذا العمل المحرم ليس محرما شرعًا في حد ذاته، لكنه محرم لنهي ولاة الأمور عنه، وهذا العوض الذي أخذته السائلة قد أدت مقابله إلى المتعلمين فهي أعطت عوضًا، وأخذت عوضًا، وإذا تبين لها الأمر، ثم تابت فما اكتسبته حلال، ولا يلزمها أن تتصدق به، لقول الله تبارك وتعالى في المتعاملين بالربا  ﴿ فَمَن جَاۤءَهُۥ مَوۡعِظَةࣱ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمۡرُهُۥ ﴾ [البقرة: ٢٧٥] فلتهنأ بهذا المال الذي اكتسبته، ولتعلم أنه لا شبهة فيه، ولا إثم عليها فيه.

مطالب مرتبط:

(۶۲۴۴) راهکارهای کسب رضای الهی پس از توبه و بررسی شروط توبه نصوح

مادامی که گفتی از آن کارهایی که در دوران کوچکی خود انجام می‌دادی و مورد رضایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نبودند، توبه کرده‌ای...

ادامه مطلب …

(۶۲۶۴) حکم قطع نذر مستحب روزه پس از شروع آن

انسان نمی‌تواند عبادتی را انجام دهد مگر آن‌چه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بدان اذن داده است،...

ادامه مطلب …

(۶۲۵۰) نماز می‌خوانم، اما سیگار رهایم نمی‌کند؛ چگونه بر خود پیروز شوم؟

حمد و ستایش برای کسی که او را هدایت کرد تا اینکه نماز می‌خواند؛ در حقیقت او پس از ارتداد، به اسلام بازگشته است و باید بابت این نعمت، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را شکر کند اما درباره‌ی کشیدن سیگار، راهکارهایی برای کمک به ترک آن وجود دارد، از جمله:...

ادامه مطلب …

(۶۲۵۷) آیا برای توبه‌کننده لازم است که تشهد بگوید و برای بازگشت دوباره به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ غسل کند؟

اگر توبه‌کننده از کفر باشد، غسل می‌کند؛ یا به صورت واجب بنا بر دیدگاه بسیاری از علما، و یا به صورت مستحب بنا بر دیدگاه گروهی دیگر....

ادامه مطلب …

(۶۲۷۴) چگونه می‌توان از حقوق مردم خلاص شد؟

حقوق مردم یا مالی‌اند یا بدنی، لذا اگر به بدن شخص مربوط باشد، راه رهایی از آن این است که انسان مانع صاحب حق برای گرفتن حق خود نشود، پس اگر قصاص به‌خاطر جراحت یا عضوی از اعضای بدن بر او واجب شد، راه رهایی این است که به صاحب حق اجازه‌ی قصاص داده شود.....

ادامه مطلب …

(۶۲۶۷) حد و شمول استغفار در حدیث، آیا شامل گناهان کبیره نیز می‌شود؟

فرار از میدان جنگ از گناهان کبیره است، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه