دوشنبه 25 ربیع‌الاول 1448
۱۶ شهریور ۱۴۰۵
7 سپتامبر 2026

(۶۲۸۲) حکم استفاده از اموال حاصل از کسب حرام پس از توبه در عبادات و امور خیریه

(۶۲۸۲) سوال: اگر کسی از طریق تجارت در چیزهای حرام مال زیادی جمع کرده باشد و سپس توبه کند، آیا جایز است که از آن مال حج کند یا صدقه بدهد یا با آن ازدواج کند یا مسجدی برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بنا کند؟

جواب:

هر کس مالی را از راه حرام به‌دست آورد، این مال برایش حلال نیست و واجب است که از آن خلاص شود و اگر آن مال به‌ صورت ظلم محض از مردم گرفته شده و در برابرش چیزی نداده، واجب است به صاحبانش بازگرداند و در غیر این صورت، باید آن را برای رهایی از آن صدقه دهد یا مسجدی با آن بنا کند یا در راه‌های خیر مصرف نماید؛ اما نه با نیت تقرب به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، چون به آن نفعی نمی‌رساند زیرا هر کس با کسب حرام به الله تقرب جوید، الله از او نمی‌پذیرد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پاک است و فقط پاک را می‌پذیرد و نیز این صدقه موجب بری‌ء شدن ذمه‌ی او نمی‌شود چون قصدش از این صدقه، خلاص شدن از آن مال نبوده، بنابراین کسی که مال حرامی جمع کرده و توبه نموده، باید آن را در راهی که موجب رضای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است خرج کند تا از آن رهایی یابد، نه اینکه به نیت تقرب خرج کند، و این‌گونه ذمه‌اش پاک می‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بارك الله فيكم، إذا جمع شخص أموالا كثيرة من تجارة في أشياء محرمة، ثم تاب إلى الله، فهل يجوز له أن يحج من ذلك المال، أو يتصدق منه، أو يتزوج منه، أو يبني منه مسجدًا الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: كل من اكتسب كسبا على وجه محرم، فإن هذا الكسب لا يحل له، ويجب عليه التخلص منه، وذلك بأن يرده إلى أصحابه إن كان ظلما محضًا، لم يأخذ عنه عوضًا، وإلا فإنه يتصدق به تخلصًا منه، أو يبني به مسجدا، أو ما أشبه ذلك من طرق الخير، ولكن ليس بنية التقرب إلى الله، لأن ذلك لا يُفيده، فإن من تقرب إلى الله بكسب محرم لم يقبله الله منه، لأن الله -تعالى- طيب لا يقبل إلا طيبا، ولا تبرأ ذمته منه أيضًا، لأنه لم يُرد الخلاص بهذه الصدقة منه، ولكن على من اكتسب مالا محرمًا، وتاب إلى الله أَن يَبْذُله فيهما يرضي الله – سبحانه وتعالى- تخلصًا منه لا تقربا به، وبهذا تبرأ ذمته.

مطالب مرتبط:

(۶۲۵۵) توبه و جبران کوتاهی نسبت به والدین پس از فوت پدر

گوارایت باد این منت که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به تو ارزانی داشته؛ بازگشت به سوی پروردگارت، استقامت بر دینش، نیکی به مادرش، و محبت به کار خیر...

ادامه مطلب …

(۶۲۸۰) حکم شرعی سرقت اندک در دوران جهل و راه جبران آن

اگر صاحب آن مال را می‌شناسد، بر او واجب است که با هر روشی شده از او حلالیت بطلبد؛ زیرا این حق فردی معین و معصوم است و باید به او بازگردانده شود و اما شرم و حیاء، پس نباید انسان از حق خجالت بکشد...

ادامه مطلب …

(۶۲۴۶) حکم شرع در نظر شما درباره‌ی کسی که در حال عصبانیت دین را سب کند چیست؟

حکم کسی که دین اسلام را سب کند این است که کافر می‌شود؛ زیرا سب دین، یا استهزاء به آن، مرتد شدن از اسلام و کفر به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و دین اوست...

ادامه مطلب …

(۶۲۵۹) چگونه نیکی، بدی را محو می‌کند؟

وقتی انسان بعد از ارتکاب گناه، کار نیکی انجام دهد، آن نیکی، گناه را از بین می‌برد و کاملاً محو می‌کند؛ به‌ویژه اگر آن نیکی، توبه از همان گناه باشد...

ادامه مطلب …

(۶۲۷۲) اگر کسی از فردی غیبت کرده، و نتواند از او طلب حلالیت کند، آیا استغفار و دعا برای او کافی است؟

دیدگاه صحیح این است که اگر کسی از دیگری غیبت کرده و آن شخص متوجه این موضوع شده باشد، باید شخصاً از او طلب حلالیت کند اما اگر آن فرد اصلاً از غیبت اطلاعی نداشته، کافی است برایش استغفار کند و در همان مجالسی که از او غیبت کرده، از او به نیکی یاد کند...

ادامه مطلب …

(۶۲۸۳) شخصی بدهکار بوده و پس از مدت طولانی فراموش کرده که آیا بدهی‌اش را پرداخته یا نه؟

اگر کسی بدهی دارد و در پرداخت آن شک دارد، اصل این است که بدهی‌اش باقی است، مگر اینکه یقین پیدا کند آن را پرداخته است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه