(۶۲۰۲) سوال: بارک الله فیکم، شیخ بزرگوار، ورع و زهد چیست؟ و چگونه می‌توان مسلمانِ صاحب ورع و زاهدی همچون سلف صالح بود؟

جواب:

زهد مرتبه‌ای بالاتر از ورع است؛ تفاوت بین آن دو این است که ورع، ترک چیزی است که به آخرت ضرر می‌رساند، در حالی‌که زهد، ترک چیزی است که در آخرت سودی ندارد، پس زاهد، تنها کارهایی را انجام می‌دهد که برای آخرتش سودمند است؛ اما صاحب ورع کارهایی را انجام می‌دهد که مفید هستند یا حتی بی‌فایده‌اند، ولی چیزی را که مضر باشد، انجام نمی‌دهد.

امور دنیا به سه دسته تقسیم می‌شوند: یا سودمندند یا زیان‌آور یا نه سودی دارند و نه زیانی، زاهد و صحاب ورع هر دو از امور زیان‌آور دوری می‌کنند، اما در مورد چیزهایی که نه سود دارند و نه زیان، تفاوت دارند: زاهد از آن‌ها نیز پرهیز می‌کند، ولی صاحب ورع آن‌ها را انجام می‌دهد، لذا زاهد از آن امور بی‌سود نیز دوری می‌کند، چون می‌خواهد هر چیزی که در دنیا انجام می‌دهد، برای او نفعی در آخرت داشته باشد، او قدر وقت را می‌داند و حریص است که حتی لحظه‌ای را از دست ندهد، مگر اینکه آن را با طاعت الله پر کرده باشد که در روز قیامت برایش سودمند باشد.

اما صحاب ورع در سطح پایین‌تری قرار دارد، او کارهای مباح را انجام می‌دهد و وقتش را بدون فایده از دست می‌دهد، ولی کارهای حرام را ترک می‌کند و واجبات را انجام می‌دهد.

بنابراین، زهد مرتبه‌ای بالاتر از ورع است، البته گاهی ممکن است یکی از این دو واژه به‌جای دیگری به‌کار رود؛ مثلاً گفته شود فلانی زاهد است و مقصود صاحب ورع باشد یا برعکس ولی هنگامی که این دو واژه را با هم ذکر کنیم (ورع و زهد)، تفاوت میان آن‌ها همین است که گفته شد.