سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۶۱۹۰) چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟

(۶۱۹۰) سوال: چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟ و صفت «محاسبه» چیست؟

جواب:

محاسبه نفس به این معناست که انسان در کارهای خود تأمل کند؛ ببیند چه کرده، چه چیزی را ترک کرده، چه گفته و از چه چیزی سکوت کرده است؛ تا نفس خود را مورد بازخواست قرار دهد.، مثلاً به خود بگوید: در فلان موقعیت، حق را نگفتی، یا در فلان جا کار نیکی انجام ندادی یا بگوید: در فلان جا کار ناشایستی انجام دادی، در فلان موقعیت سخن نادرستی گفتی و به همین ترتیب، انسان باید نفس خود را بابت آنچه انجام داده یا ترک کرده، بازخواست کند تا کج‌روی‌ها را اصلاح کرده و بدی‌ها را از بین ببرد؛ این است معنای محاسبه نفس.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كيف تكون محاسبة النفس للمسلم؟ وما صفة المحاسبة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: محاسبة الإنسان نفسه هي أن يتأمل: ماذا فعل؟ وماذا ترك؟ وماذا قال؟ وماذا سكت عنه ؟ حتى يحاسب نفسه، فيقول مثلا: لم تقولي الحق في موضع كذا وكذا، ولم تفعلي المعروف في موطن كذا وكذا. ويقول: فعلتِ المنكر في موضع كذا وكذا، وقُلتِ النُّورَ في موضع كذا وكذا. وهكذا يحاسب نفسه عما فعلت وعما تركت، من أجل أن يقيم المعوج، ويُزيل ما فيه الشَّرُّ، هذا هو معنى المحاسبة.

مطالب مرتبط:

(۶۱۹۹) حکم محبت به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیست؟

محبت به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، از محکم‌ترین پیوندهای ایمان است و این امری مطلوب است که بنده برای آن پاداش می‌گیرد...

ادامه مطلب …

(۶۱۸۱) خالص نمودن عمل برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چگونه می‌باشد؟

خالص نمودن عمل یعنی همانا عبادت خالصانه برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وآخرت بوده وبرای دنیا نباشد...

ادامه مطلب …

(۶۲۰۱) چگونه مسلمان می‌تواند نجات از آتش جاودانه را برای خود تضمین کند؟

هیچ‌کس نمی‌تواند این نجات را برای خود تضمین کند...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۲) تقوا چیست؟ و از مراتب آن برایمان بگویید

تقوا آن است که انسان برای خود سپری در برابر عذاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قرار دهد...

ادامه مطلب …

(۶۱۸۳) هنگامی‌ که انسان می‌خواهد عبادتی را انجام دهد، حال او باید چگونه باشد؟

نیت خالصانه داشتن در هرکاری لازم است، به اینکه انجام دادن این عبادت‌ها خالصانه برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، و نه چیز دیگر،...

ادامه مطلب …

(۶۱۸۷) چه چیزهایی به شخص کمک می‌کند که نزد مردم مقبول باشد؟

اولاً، باید دغدغه‌ی انسان، رضایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد و اینکه نزد او مورد پذیرش و محبوب باشد، این هدف، بالاترین و والاترین مقصد است و اگر انسان نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دارای چنین جایگاهی باشد، نزد بندگانش نیز دارای همان منزلت خواهد بود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه