دوشنبه 21 محرم 1448
۱۵ تیر ۱۴۰۵
6 جولای 2026

(۳۱۵۳) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب ضرورت

(۳۱۵۳) سوال: مردی برای نماز جمعه به مسجد رفت و بعد از این که امام بر روی منبر ایستاد و شروع به ایراد خطبه‌‌ی جمعه نمود فرزند این مرد آمد و گفت: خانه دچار آتش سوزی شده است، لذا این شخص به همراه برخی از نمازگزاران خارج شده و آتش را خاموش کردند و به مسجد بازگشتند در حالی که نماز تمام شده بود؛ حکم این کار چیست؟ حکم کسانی که نماز از آن‌‌ها فوت شده چیست؟ لطفا ما را راهنمایی کنید، جزاکم الله خیرا.

جواب:

این کار اشکالی ندارد یعنی اگر انسان به خاطر خاموش کردن آتش در خانه‌‌اش یا خانه‌‌ی برادر مسلمانش در نماز جمعه حاضر نشود یا مکان خود را هر چند بعد از امام هنگام نماز جمعه ترک کند اشکالی ندارد بلکه چه بسا این کار بر او واجب شود و در صورتی که نماز از او فوت شد پاداشش کامل نوشته می‌‌شود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد شخص معذور می‌‌فرماید: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحا مقيما»[۱]: (هر کسی که بیمار شود یا به مسافرت برود آن چه در هنگام سلامتی و اقامت انجام می‌‌داد برای او نوشته می‌‌شود) لذا بر این مردی که بعد از حضور امام هنگامی که به او گفته شد: خانه‌‌ات دچار آتش سوزی شده خارج شد و دیگرانی که برای کمک به او خارج شدند اشکالی ندارد و اگر بعد از اتمام نماز به مسجد رسیدند نماز ظهر را بخوانند زیرا هر کسی نماز جمعه از او فوت شود نماز ظهر می‌‌خواند.

اما کسی که قسمتی از نماز جمعه را درک کند نگاه کند اگر یک رکعت کامل را درک کرده نماز جمعه می‌‌خواند ولی اگر کمتر از یک رکعت را درک کرد – بدین صورت که در حالی آمد که امام سرش را از رکوع رکعت دوم بالا آورد- نماز ظهر می‌‌خواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ذهب رجل للمسجد لصلاة الجمعة، وبعد أن حضر الإمام إلى المنبر وبدأ خطبة الجمعة، جاء ابن هذا الرجل وقال: إن حريقا شَبَّ في البيت، فخرج الرجل مستنفرًا البعض من المصلين، فأخمدوا الحريق وعادوا إلى المسجد وقد انتهت الصلاة. فما حكم ذلك؟ وما حكم الناس الذين فاتتهم الصلاة؟ أرشدونا جزاكم الله خيرًا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ذلك لا بأس به، أي: إن الإنسان إذا تَخَلَّفَ عن الجمعة، أو غادر مكان الجمعة، ولو بعد حضور الإمام، من أجل إطفاء الحريق الذي في بيته أو في بيت أخيه المسلم فلا بأس به، بل قد يكون هذا واجبًا عليه، وإذا فاتته الصلاة فإنه يكتب له أجرها كاملا؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال في المعذور: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحًا مقيمًا»، فلا حرج على هذا الرجل الذي خرج بعد أن حضر الإمام حين قيل له: إن بيتك قد شَبَّ فيه الحريق، ولا حرج على الآخرين الذين قاموا بمساعدته، وإذا كانوا رجعوا إلى المسجد بعد أن انتهت الصلاة فإنهم يصلونها ظهرا؛ لأن كل من فاتته صلاة الجمعة فإنه يصليها ظهرا.

أما من أدرك بعض صلاة الجمعة فينظر إن أدرك ركعة كاملة فإنه يصليها جمعة، وإن أدرك أقل من ركعة – بأن جاء والإمام قد رفع رأسه من الركوع في الثانية – فإنه يصليها ظهرا.

مطالب مرتبط:

(۳۱۲۵) آیا خطیب روز جمعه حق دارد قبل از وقت خطبه و زود به مسجد بیاید؟

در حق امام مشروع است که آمدنش را تا وقت دخول نماز به تأخیر بیندازد و شایسته نیست زود بیاید و زود آمدن فقط برای مأمومین مشروع است...

ادامه مطلب …

(۳۱۴۵) زن نماز جمعه را در خانه‌‌اش چند رکعت می‌‌خواند؟

زن اگر نماز جمعه را همراه امام خواند مثل امام می‌‌خواند اما اگر در خانه‌‌اش خواند به عنوان نماز ظهر چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۲۶) آیا وقت مشخصی برای بالا رفتن امام بر منبر در نماز جمعه وجود دارد؟

بهتر است خطیب در وقت زوال خورشید حاضر شود زیرا این وقت نماز ظهر است و برخی از علما رخصت داده که می‌‌تواند یک یا دو ساعت قبل از زوال بیاید..

ادامه مطلب …

(۳۱۴۶) آیا نماز ظهر در روز جمعه به نسبت زن در وقت نماز در مسجد است یا بعد از خطبه یا هنگام شنیدن اذان؟

زن در روز جمعه در خانه‌‌اش نماز ظهر را می‌‌خواند لذا هرگاه وقت اذان ظهر فرا رسید نماز می‌‌خواند یعنی به صورت مطلق ارتباطی با نماز یا خطبه‌‌ی جمعه ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۳۱) آیا هر درود بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پسندیده است؟

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به درود و سلام فرستادن بر پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در تمام اوقات امر نموده است و آن را خاص روز جمعه قرار نداده است اما شما آن را فقط در روز جمعه قرار دادید....

ادامه مطلب …

(۳۰۹۱) حکم ذکر جمعیِ «لا إله إلا الله» پس از پایان خطبهٔ جمعه

شایسته نیست خطیب این را به عنوان سنت همیشگی قرار دهد بدین معنا که هر جمعه خطبه را با آن به پایان رساند زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه