شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۳۱۵۳) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب ضرورت

(۳۱۵۳) سوال: مردی برای نماز جمعه به مسجد رفت و بعد از این که امام بر روی منبر ایستاد و شروع به ایراد خطبه‌‌ی جمعه نمود فرزند این مرد آمد و گفت: خانه دچار آتش سوزی شده است، لذا این شخص به همراه برخی از نمازگزاران خارج شده و آتش را خاموش کردند و به مسجد بازگشتند در حالی که نماز تمام شده بود؛ حکم این کار چیست؟ حکم کسانی که نماز از آن‌‌ها فوت شده چیست؟ لطفا ما را راهنمایی کنید، جزاکم الله خیرا.

جواب:

این کار اشکالی ندارد یعنی اگر انسان به خاطر خاموش کردن آتش در خانه‌‌اش یا خانه‌‌ی برادر مسلمانش در نماز جمعه حاضر نشود یا مکان خود را هر چند بعد از امام هنگام نماز جمعه ترک کند اشکالی ندارد بلکه چه بسا این کار بر او واجب شود و در صورتی که نماز از او فوت شد پاداشش کامل نوشته می‌‌شود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد شخص معذور می‌‌فرماید: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحا مقيما»[۱]: (هر کسی که بیمار شود یا به مسافرت برود آن چه در هنگام سلامتی و اقامت انجام می‌‌داد برای او نوشته می‌‌شود) لذا بر این مردی که بعد از حضور امام هنگامی که به او گفته شد: خانه‌‌ات دچار آتش سوزی شده خارج شد و دیگرانی که برای کمک به او خارج شدند اشکالی ندارد و اگر بعد از اتمام نماز به مسجد رسیدند نماز ظهر را بخوانند زیرا هر کسی نماز جمعه از او فوت شود نماز ظهر می‌‌خواند.

اما کسی که قسمتی از نماز جمعه را درک کند نگاه کند اگر یک رکعت کامل را درک کرده نماز جمعه می‌‌خواند ولی اگر کمتر از یک رکعت را درک کرد – بدین صورت که در حالی آمد که امام سرش را از رکوع رکعت دوم بالا آورد- نماز ظهر می‌‌خواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ذهب رجل للمسجد لصلاة الجمعة، وبعد أن حضر الإمام إلى المنبر وبدأ خطبة الجمعة، جاء ابن هذا الرجل وقال: إن حريقا شَبَّ في البيت، فخرج الرجل مستنفرًا البعض من المصلين، فأخمدوا الحريق وعادوا إلى المسجد وقد انتهت الصلاة. فما حكم ذلك؟ وما حكم الناس الذين فاتتهم الصلاة؟ أرشدونا جزاكم الله خيرًا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ذلك لا بأس به، أي: إن الإنسان إذا تَخَلَّفَ عن الجمعة، أو غادر مكان الجمعة، ولو بعد حضور الإمام، من أجل إطفاء الحريق الذي في بيته أو في بيت أخيه المسلم فلا بأس به، بل قد يكون هذا واجبًا عليه، وإذا فاتته الصلاة فإنه يكتب له أجرها كاملا؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال في المعذور: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحًا مقيمًا»، فلا حرج على هذا الرجل الذي خرج بعد أن حضر الإمام حين قيل له: إن بيتك قد شَبَّ فيه الحريق، ولا حرج على الآخرين الذين قاموا بمساعدته، وإذا كانوا رجعوا إلى المسجد بعد أن انتهت الصلاة فإنهم يصلونها ظهرا؛ لأن كل من فاتته صلاة الجمعة فإنه يصليها ظهرا.

أما من أدرك بعض صلاة الجمعة فينظر إن أدرك ركعة كاملة فإنه يصليها جمعة، وإن أدرك أقل من ركعة – بأن جاء والإمام قد رفع رأسه من الركوع في الثانية – فإنه يصليها ظهرا.

مطالب مرتبط:

(۳۰۵۰) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب بُعد مسافت و سرمای زمستان

بر انسان واجب است مادامی که بر او سخت نیست در نماز جمعه حاضر شود اگر بر او سخت است همانند اینکه بارندگی یا باد خیلی سرد باشد و در خانه‌‌اش نماز بخواند اشکالی ندارد ولی نماز ظهر را می‌‌خواند و نماز جمعه نمی‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۰۲) حکم قرائت سوره سجده از روی مصحف و تقسیم آن در نماز صبح جمعه

سنت است انسان در نماز صبح جمعه در رکعت اول سوره‌‌ی سجده را کامل و در رکعت دوم سوره‌‌ی انسان را کامل بخواند و اشکالی ندارد در صورت نیاز از روی مصحف بخواند...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۲) در اثنای کلاس‌‌ها نماز جمعه اقامه می‌‌شود لذا در حرج می‌‌افتیم؛ چه چیزی بر ما لازم است؟

اگر اشکالی ندارد این کلاس‌‌ها را رها کنید و نماز جمعه را بخوانید، این کار را انجام دهید ولی اگر اشکال دارد نماز جمعه از شما ساقط می‌‌شود و لازم نیست حاضر شوید و در این صورت نماز ظهر را می‌‌خوانید....

ادامه مطلب …

(۳۰۸۴) هرگاه امام بین دو خطبه بنشیند آیا دعایی وجود دارد که مأموم بگوید؟

دعای مشخصی وجود ندارد اما شایسته است این فرصت را غنیمت شمرده و در این وقت دعا کند زیرا نزدیک‌‌ترین  وقت به اجابت دعا در روز جمعه از لحظه‌‌ی دخول امام به مسجد تا پایان نماز است....

ادامه مطلب …

(۳۰۳۶) آیا نماز جمعه در دوره‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور بوده است؟

چگونه در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم موجود نبوده در حالی که به صورت تواتر خواندن نماز جمع توسط رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده است؟ و این امری است که هیچ کس در آن شک نمی‌‌‌‌کند درست است که مصعب بن عمیر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ اولین کسی است که در مدینه قبل از آمدن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مدینه نماز جمعه را خواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۶۲) حکم نماز تحیة‌المسجد هنگام اذان دوم روز جمعه

هرگاه از تحیه‌‌ی مسجد را فارغ شد جواب مؤذن را در صورتی که امام شروع به خطبه نکند بدهد اگر شروع به خطبه نمود گوش دادن به خطبه بهتر است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه