چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۱۲۹) حکم «عمل ختم» پس از نماز عصر جمعه

(۳۱۲۹) سوال: در روز جمعه بعد از نماز عصر امام مسجد “عمل ختم” انجام می‌‌دهد یعنی: در وسط نشسته و نمازگزاران در اطراف او جمع شده سپس شروع نمود و سه بار استغفر الله می‌‌گوید و شش مرتبه سوره‌‌ی فاتحه را می‌‌خواند و ده بار بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات می‌‌فرستد؛ آیا این کار جایز است یا بدعت است؟

جواب:

این عمل بدون شک بدعت است و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که بر روی منبر در حالی که خطبه می‌‌خواند می‌‌فرمود: : «علیکم بسنتی و سنة  الخلفاء الراشدین المهدیین من بعدی، تمسکوا بها و عضوا علیها بالنواجذ، و إياكم و محدثات الأمور، فإن كل محدثة بدعة، و كل بدعة ضلالة »[۱](بر شما لازم است که سنت من و سنت خلفای راشد هدایت یافته‌‌ی بعد از من را با چنگ و دندان‌‌های پیشین بگیرید و شما را از امور نوظهور هشدار می‌‌دهم زیرا هر امر نوظهوری بدعت و هر بدعتی گمراهی است).

هر عبادتی که انسان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با آن عبادت می‌‌کند باید دو چیز در آن باشد:

اول: خالصانه برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد.

دوم: از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تبعیت کند و متابعت محقق نمی‌‌شود مگر زمانی که عبادت او در سبب، جنس، اندازه، کیفیت، زمان و مکان آن موافق شریعت باشد و این عبادتی که سؤال کننده ذکر نمود از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نه در زمان و نه در کیفیت وارد نشده است لذا بدعت است و بر کسی که آن را انجام می‌‌دهد واجب است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و این شخص و امثالش به جای این بدعت‌‌ها به شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اکتفا کنند ما بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستیم و در صورتی که بنده هستیم نه از لحاظ عقلی شایسته است و نه از لحاظ شرعی جایز است از راهی که برای رسیدن به آن ترسیم شده به راه دیگری که آن را از هوای نفسانی می‌‌گیریم منحرف شویم. الله المستعان.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في يوم الجمعة وبعد صلاة العصر يقوم إمام المسجد بعمل الختم، وهو: أن يجلس في الوسط ويجتمع من حوله المصلون، ثم يبدأ ويقول: أستغفر الله ثلاث مرات ويقرأ الفاتحة ست مرات، ويصلي على الرسول صلى الله عليه وسلم عشر مرات. فهل هذا عمل جائز أم أنه بدعة؟

فأجاب رحمه الله تعالى هذا العمل بدعة بلا شك، وقد ثبت عن النبي – عليه الصلاة والسلام- أنه كان يقول على المنبر وهو يخطب الناس: «أما بعد، فإن خير الحديث كتاب الله وخير الهدي هدي محمد، وشر الأمور محدثاتها، وكل بدعة ضلالة»، وصح عنه أنه قال: «عليكم بسنتي وسنة بِسُنَّتِي» الخلفاء الراشدين المهديين من بعدي تمسكوا بها، وعضوا عليها بالنواجذ، وإياكم ومحدثات الأمور، فإن كل محدثة بدعة، وكل بدعة ضلالة».

إن كل عبادة يتعبد بها الإنسان إلى الله فإنه لا بد فيها من أمرين.

الأول: الإخلاص الله عز وجل.

والثاني: المتابعة لرسول الله صلى الله عليه وسلم، ولا تتحقق المتابعة إلا إذا كانت العبادة التي يتعبد بها موافقة للشرع، في سببها، وجنسها، وقدرها، وكيفيتها، وزمانها، ومكانها، وهذه العبادة – أو الذكر الذي ذكره السائل – لم ترد عن النبي – عليه الصلاة والسلام-، لا في زمنها ولا في كيفيتها، فهي بدعة يجب على من فعلها أن يتوب إلى الله عز وجل، وأن يستغني بما شرع الله عما ابتدعه هذا وأمثاله، فإننا عبيد الله -عز وجل-، وإذا كُنَّا عبيدا له فلا ينبغي لنا عقلا، ولا يسوغ لنا شرعًا، أن نَعْدِلَ عن الطريق التي رسمها للوصول إليه، إلى طريق أخرى نتخذها من أهوائنا، والله المستعان.

مطالب مرتبط:

(۳۱۱۴) لزوم التزام به محتوای خطبه جمعه

خطیب معصوم نیست و دچار درست و خطا می‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۴) رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به زود آمدن به نماز جمعه تشویق نموده است آیا این شامل خطیب نیز می‌‌شود؟

تشویق نمودن برای زود آمدن به مسجد فقط خاص مأمومین است اما سنت در حق امام این است که جز هنگام بالا رفتن از منبر نیاید...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۲) محل انتظار خطیب پیش از خطبه

بهتر است تا فرا رسیدن وقت نماز در خانه‌‌اش بماند زیرا این شیوه‌‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۴) حکم درسی که قبل از اذان جمعه است چیست؟

اگر عمومی باشد مثل این که در بلندگو پخش شود و بر همه‌‌ی حضار باشد این کار منکر و بدعت است.....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۲) جکم تعدد نماز جمعه در یک محله

بر شما واجب است در یک مسجد جمع شوید زیرا این مساجد نزدیک به هم هستند و اصل در نماز جمعه این است که در بیش از یک جا مگر در صورت نیاز اقامه نشود...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه