چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۰۴۷) آیا می‌توانیم در بیابان با چهار نفر، نماز جمعه بخوانیم؟

(۳۰۴۷) سوال: من در بیابان کار می‌‌کنم و روز جمعه می‌‌آید در حالی که تعداد ما سه یا چهار نفر است و نزدیکترین مسجد، با ما ده کیلومتر فاصله دارد سؤال من این است که آیا جایز است با سه یا چهار نفر نماز جمعه را برپا کنیم؟

جواب:

جایز نیست نماز جمعه در بیابان برپا شود چه انسان مسافر و چه مقیم باشد به همین دلیل پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز جمعه را در سفرهایش برپا نمی‌‌کرد.

اهل علم ذکر نموده که بیابان‌‌هایی که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بود نماز جمعه در آن برگزار نمی‌‌شد بلکه نماز جمعه فقط در شهرها و روستاها برگزار می‌‌شد.

بنابراین‌ای قوم! چه سه نفر یا چهار نفر یا بیشتر باشید نماز جمعه بر شما لازم نیست بلکه درست نیست نماز جمعه بخوانید زیرا در مکان شما درست نیست نماز جمعه برپا شود اگر در چنین مکانی نماز جمعه برگزار می‌‌شد در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا می‌‌شد زیرا اگر این مکان از جمله مکان‌هایی بود که نماز جمعه در آن برپا می‌‌شد اقامه‌‌ی نماز جمعه در این مکان از شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محسوب می‌‌شد و اگر از شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بود باید در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا می‌‌شد سپس برای امت نیز نقل می‌‌شد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عهده‌‌دار حفظ دینش شده است و مادامی که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا نشده دانسته می‌‌شود که از دین و شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیست و اگر دین و شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نباشد و کسی آن‌‌ را انجام دهد کاری مردود است به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من عمل عملا لیس علیه أمرنا فهو رد»[۱](کسی که عملی را انجام دهد که دین ما بر آن نیست عملش مردود است)و بر شما لازم است که نماز ظهر را به صورت قصر خوانده اگر در حکم مسافر هستید و کامل بخوانید در صورتی که در حکم مقیم هستید.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني أعمل بالصحراء، ويأتي يوم الجمعة علينا ونجد أن عددنا ثلاثة أو أربعة أفراد، وأقرب مسجد يبعد عنا مسافة عشرة كيلو مترات، وأسأل هل يجوز لثلاثتنا أو الأربعة إقامة صلاة الجمعة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: صلاة الجمعة لا تجوز إقامتها في البوادي سواء كان الإنسان مسافرًا أو مقيما، ولهذا لم يكن النبي صلى الله عليه وسلم يقيم الجمعة في أسفاره.

وذكر أهل العلم أن البوادي التي كانت في عهد الرسول-عليه الصلاة والسلام- لا تقام فيها الجمعة، وإنما تقام الجمعة في القرى والأمصار.

وعليه فإنكم معشر القوم سواء كنتم ثلاثة أم أربعة أم أكثر – لا تلزمكم الجمعة، بل ولا تصح منكم صلاة الجمعة؛ لأن مكانكم لا يصح أن تقام فيه الجمعة، ولو كان مثل هذا المكان تقام فيه الجمعة لأقيمت على عهد النبي ؛ لأنه إذا كان هذا المكان مكانا للجمعة صارت إقامة الجمعة فيه من شريعة الله، وإذا كانت من شريعة الله فلا بد أن تكون قائمة في عهد الرسول صلى الله عليه وسلم، ثم تنقل إلى الأمة؛ لأن الله تعالى تكفّل بحفظ دينه، ولما لم تكن قائمة في عهد الرسول-عليه الصلاة والسلام- عُلِمَ أنها ليست من دين الله ولا من شريعة الله، وإذا لم تكن من دين الله ولا شريعة الله فقام بها أحد من الناس فإنها مردودة عليه؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «من عمل عملا ليس عليها أمرنا فهو رد»، وعليكم أن تقيموا صلاة الظهر قصرًا إن كنتم في حكم المسافرين، وإتماما إن كنتم مقيمين.

مطالب مرتبط:

(۳۱۳۳) حکم قرائت عمومی قرآن پیش از خطبه نماز جمعه

این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش وراد نشده در حالی که منتظر نماز جمعه هستند یک نفر تلاوت کند...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۸) حکم نماز جمعه برای کسی که از محل اقامه‌ی آن فاصله‌ی زیادی دارد

اگر خارج از شهر در مکان دوری باشد لازم نیست که به شهر بیاید زیرا به خاطر دور بودنش به اجابت این اذان فرا خوانده نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۹) آیا برای زن جایز است در اثنای خطبه‌‌ی جمعه صحبت کند؟

صحبت کردن هنگام خطبه‌‌ی جمعه برای کسی که به مسجد برای گوش دادن به خطبه می‌‌آید حرام است اما کسی که در خانه‌‌اش است و از کسانی است که نماز جمعه بر آن‌‌‌‌ها واجب نیست اشکالی ندارد صحبت کند...

ادامه مطلب …

(۳۱۳۴) برخی از مردم بعد از نماز جمعه نماز ظهر می‌‌خوانند؛ حکم این عمل چیست؟

خواندن نماز ظهر بعد از نماز جمعه بدعت منکری است و نه در قرآن، سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سنت خلفای راشدین بعد از او مشروع نیست....

ادامه مطلب …

(۳۰۴۶) حکم اقامه نماز جمعه برای عشایر ساکن بیابان

در بادیه‌‌ها (بیابان‌‌ها) نماز جمعه خوانده نمی‌‌شود زیرا در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیابان‌‌هایی در اطراف مدینه بود ولی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن‌‌ها امر نکرد که نماز جمعه را برپا کنند...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۲) محل انتظار خطیب پیش از خطبه

بهتر است تا فرا رسیدن وقت نماز در خانه‌‌اش بماند زیرا این شیوه‌‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه