شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۳۰۴۷) آیا می‌توانیم در بیابان با چهار نفر، نماز جمعه بخوانیم؟

(۳۰۴۷) سوال: من در بیابان کار می‌‌کنم و روز جمعه می‌‌آید در حالی که تعداد ما سه یا چهار نفر است و نزدیکترین مسجد، با ما ده کیلومتر فاصله دارد سؤال من این است که آیا جایز است با سه یا چهار نفر نماز جمعه را برپا کنیم؟

جواب:

جایز نیست نماز جمعه در بیابان برپا شود چه انسان مسافر و چه مقیم باشد به همین دلیل پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز جمعه را در سفرهایش برپا نمی‌‌کرد.

اهل علم ذکر نموده که بیابان‌‌هایی که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بود نماز جمعه در آن برگزار نمی‌‌شد بلکه نماز جمعه فقط در شهرها و روستاها برگزار می‌‌شد.

بنابراین‌ای قوم! چه سه نفر یا چهار نفر یا بیشتر باشید نماز جمعه بر شما لازم نیست بلکه درست نیست نماز جمعه بخوانید زیرا در مکان شما درست نیست نماز جمعه برپا شود اگر در چنین مکانی نماز جمعه برگزار می‌‌شد در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا می‌‌شد زیرا اگر این مکان از جمله مکان‌‌هایی بود که نماز جمعه در آن برپا می‌‌شد اقامه‌‌ی نماز جمعه در این مکان از شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محسوب می‌‌شد و اگر از شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بود باید در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا می‌‌شد سپس برای امت نیز نقل می‌‌شد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عهده‌‌دار حفظ دینش شده است و مادامی که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا نشده دانسته می‌‌شود که از دین و شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیست و اگر دین و شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نباشد و کسی آن‌‌ را انجام دهد کاری مردود است به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من عمل عملا لیس علیه أمرنا فهو رد»[۱](کسی که عملی را انجام دهد که دین ما بر آن نیست عملش مردود است)و بر شما لازم است که نماز ظهر را به صورت قصر خوانده اگر در حکم مسافر هستید و کامل بخوانید در صورتی که در حکم مقیم هستید.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني أعمل بالصحراء، ويأتي يوم الجمعة علينا ونجد أن عددنا ثلاثة أو أربعة أفراد، وأقرب مسجد يبعد عنا مسافة عشرة كيلو مترات، وأسأل هل يجوز لثلاثتنا أو الأربعة إقامة صلاة الجمعة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: صلاة الجمعة لا تجوز إقامتها في البوادي سواء كان الإنسان مسافرًا أو مقيما، ولهذا لم يكن النبي صلى الله عليه وسلم يقيم الجمعة في أسفاره.

وذكر أهل العلم أن البوادي التي كانت في عهد الرسول-عليه الصلاة والسلام- لا تقام فيها الجمعة، وإنما تقام الجمعة في القرى والأمصار.

وعليه فإنكم معشر القوم سواء كنتم ثلاثة أم أربعة أم أكثر – لا تلزمكم الجمعة، بل ولا تصح منكم صلاة الجمعة؛ لأن مكانكم لا يصح أن تقام فيه الجمعة، ولو كان مثل هذا المكان تقام فيه الجمعة لأقيمت على عهد النبي ؛ لأنه إذا كان هذا المكان مكانا للجمعة صارت إقامة الجمعة فيه من شريعة الله، وإذا كانت من شريعة الله فلا بد أن تكون قائمة في عهد الرسول صلى الله عليه وسلم، ثم تنقل إلى الأمة؛ لأن الله تعالى تكفّل بحفظ دينه، ولما لم تكن قائمة في عهد الرسول-عليه الصلاة والسلام- عُلِمَ أنها ليست من دين الله ولا من شريعة الله، وإذا لم تكن من دين الله ولا شريعة الله فقام بها أحد من الناس فإنها مردودة عليه؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «من عمل عملا ليس عليها أمرنا فهو رد»، وعليكم أن تقيموا صلاة الظهر قصرًا إن كنتم في حكم المسافرين، وإتماما إن كنتم مقيمين.

مطالب مرتبط:

(۳۱۱۰) حکم پاسخ سلام و مصافحه در حین خطبه جمعه

هرگاه انسان وارد مسجد شد در حالی که خطیب خطبه می‌‌خواند دو رکعت نماز سبک می‌‌خواند و می‌‌نشیند و بر کسی سلام نمی‌‌کند چون سلام کردن بر مردم در این حالت حرام است...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۵) آیا برای خطیب جمعه جایز است اگر شنوندگان او غیر عرب باشند به غیر از زبان عربی خطبه بخواند؟

قول درست در این مسئله این است که برای خطیب جایز است به زبانی خطبه بخوانند که حضار غیر از آن زبان را بلد نیستند اگر این قوم غیر عرب باشند و زبان عربی ر ا بلد نباشند به زبان آن‌‌ها خطبه می‌‌گوید زیرا این، وسیله‌‌ی بیان برای آن‌‌ها است....

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۳۷) اگر عید در روز جمعه باشد آیا نماز جمعه از من ساقط می‌‌شود؟

در صورتی که عید در روز جمعه باشد بر اهالی شهر واجب است نماز جمعه را اقامه کنند لذا نماز جمعه فرض کفایه می‌‌شود و بر کسی که در نماز عید حاضر شده نماز جمعه واجب نیست اما واجب است نماز ظهر را چون فرض وقت است بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۴) آیا جایز است زن نماز ظهر روز جمعه را قبل از تمام شدن نماز جمعه‌‌ی مردان بخواند؟

اگر نماز جمعه قبل از زوال خوانده شده جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۸) شروطی که برای خطیب در خطبه‌‌ی جمعه واجب است چیست؟

جواب بر این سؤال این است که دانسته شود خطبه‌‌ی جمعه خطبه‌‌ی بسیار مهمی است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه