پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۲۹۸۸) حکم قصر نماز در سفر بیست‌روزه به خارج از کشور

(۲۹۸۸) سوال: من می‌‌خواهم به لندن مسافرت کنم و در آنجا بیست روز می‌‌مانم آیا قصر نمودن نماز برای من در آنجا جایز است؟

جواب:

بله، برای تو جایز است مادامی که اقامتت را محدود نکردی در آنجا نماز را قصر کتی زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیست روز در تبوک نماز را قصر می‌‌کرد و در مکه در سال فتح به مدت نوزده روز نماز را قصر می‌‌کرد همچنین در حجة الوداع به مدت ده روز نماز را قصر می‌‌کرد همان‌‌طور که از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ سؤال شد: سال حجة الوداع چقدر در مکه ماندید؟ گفت: در آنجا ده روز ماندیم. [۱]انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در شام به مدت دو سال اقامت داشت و نماز را به صورت قصر می‌‌خواند همچنین ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا شش ماه اقامت داشت -به دلیل بارش برف- و نماز را به صورت قصر می‌‌خواند لذا تو می‌‌توانی نماز را به صورت قصر بخوانی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی و در سنت دلیلی وارد نشده بر اینکه مدتی که در آن سفر قطع می‌‌شود محدود به چهار روز، پانزده روز همان‌‌طور که ابوحنیفه و یارانش می‌‌گویند، نوزده روز و یا بیست روز است بلکه حوادثی بوده که اتفاقی رخ داده است و هر آنچه اتفاقی رخ دهد دلالت بر تشریع آن نمی‌‌دهد به همین دلیل اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوم ذی الحجة به حجة الوداع می‌‌آمد حکم تغییر نمی‌‌کرد چون در روز چهارم آمده و در صورتی که در روز سوم آمده بود حکم تغییر نمی‌‌کرد به این دلیل که اگر به حکم تغییر می‌‌کرد امتش را بر آن آگاه می‌‌ساخت چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌داند که برخی از حاجیان قبل از روز چهارم می‌‌آیند.

در هر حال قول صحیح در این مسأله آن چیزی است که شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله آن را ترجیح داده و این همان چیزی است که با بررسی ادله برای ما آشکار شد که برای تو جایز است نماز را قصر کنی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی زیرا در واقعیت تو در سفر هستی و حاجت باعث شده در آنجا بمانی و هرگاه به پایان برسد به شهر باز می‌‌گردی.


[۱] بخاری: کتاب التقصیر، باب ما جاء فی التقصیر و کم یقیم حتی یقصر، شماره­ی (۱۰۸۱)، و مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة المسافرین و قصرها، شماره­ی (۶۹۴).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا أريد أن أسافر إلى لندن، وسوف أمكث هناك عشرين يوما، فهل يجوز لي تقصير الصلاة هناك أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم، يجوز لك أن تَقْصُرَ الصلاة ما دمت قد حددت الإقامة؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم  أقام في تبوك عشرين يوما يقصر الصلاة، وأقام في مكة عام الفتح تسعة عشر يوما يقصر الصلاة، وأقام في مكة عام حجة الوداع عشرة أيام يقصر الصلاة، كما سئل أنس بن مالك: كم أقمتم بمكة عام حجة الوداع؟ قال: أقمنا بها عشرا. وأقام أنس بن مالك في الشام سنتين يقصر الصلاة، وأقام ابن عمر بأذربيجان ستة أشهر – حبسه الثلج- يقصر الصلاة، فأنت لك أن تقصر الصلاة ولو كنت تريد الإقامة عشرين يوما، ولم يَرِدْ في السُّنَّةِ دليل على أن المدة التي تقطع حكم السفر محددة بأربعة أيام، أو بخمسة عشر يوما كما قاله أبو حنيفة وأصحابه أو بتسعة عشر يوما، أو بعشرين يوما، إنما هي وقائع أعيان وقعت اتفاقا وما وقع ا اتفاقا فإنه لا يدل على التشريع، ولهذا لو أن الرسول عليه الصلاة والسلام- قدم في حجة الوداع يوم الثالث من ذي الحجة لما تغير الحكم؛ لأنه قدم في اليوم الرابع، ولو قدم في اليوم الثالث لما تغير الحكم، بدليل أنه لو كان يتغير الحكم بذلك لنبه الأمة عليه؛ لأن الرسول عليه الصلاة والسلام – يَعْلَمُ أن من الحجاج من يقدم قبل اليوم الرابع.

على كل حال القول الصحيح في هذه المسألة، الذي اختاره شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله، وهو الذي ظهر لنا بتتبع ا الأدلة، أنه يجوز لك أن تقصر ولو كنت تريد الإقامة عشرين يوما؛ لأنك على سفر في الواقع، ما حبسك إلا حاجتك، فمتى انتهت رجعت إلى بلدك.

مطالب مرتبط:

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۳) احکام قصر و جمع نماز مسافر هنگام اقامه جماعت با مقیمان

اگر کسی مسافر باشد و پشت سر امامی که نماز را کامل می‌‌خواند نماز بخواند بر او واجب است نمازش را کامل بخواند و فرقی ندارد که نماز را از اول یا آخر آن درک کرده باشد..

ادامه مطلب …

(۲۹۸۱) آیا قصر نمودن نماز برای کسی که در خارج از وطنش بیش از یک ماه بماند جایز است؟

کسی که در مکانی اقامت داشته باشد که در آن جا نماز جماعت برگزار می‌‌شود واجب است همراه جماعت نماز بخواند زیرا نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود بلکه به آن امر شده است...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۸) آیا قصر و جمع نماز بر مسافر واجب یا سنت است؟

قول صحیح بعد از اینکه بررسی کردم این است که واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۶) حکم تأخیر نماز مغرب تا وقت عشاء برای مسافر

مادامی که شهری که به آن رسیده شهر او نیست بلکه شهر دیگری است که به قصد برطرف ساختن نیازش به آن جا رفته سپس به شهرش بر می‌‌گردد اگر به آن شهر در وقت مغرب برسد می‌‌تواند آن را به تأخیر بیندازد...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۵) حکم نماز قصر و جمع برای رانندهٔ شاغل در سفرهای کاری

مادامی که مسافر هستی عمل تو درست است حتی اگر در حال تردد باشی و در طول و عرض این کشور در حرکت باشی و اهل علم گفته‌‌اند: راننده تاکسی که همیشه آن را کرایه می‌‌دهد اگر وطن خود را ترک کند مسافر است حتی زمانی که به وطنش برگردد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه