یکشنبه 12 جمادی‌الثانی 1448
۱ آذر ۱۴۰۵
22 نوامبر 2026

(۲۹۷۸) حکم شریعت در مورد نماز مسافر چیست؟

(۲۹۷۸) سوال: حکم شریعت در مورد نماز مسافر چیست؟ از این جهت که من روزانه به محل کارم می‌‌روم و محل کارم تقریبا هشتاد و پنج کیلومتر از محل اقامتم فاصله دارد و کارم از صبح تا پایان نماز عشاء ادامه دارد آیا حق دارم که بین نماز ظهر و عصر و بین نماز مغرب و عشائ جمع ببندم؟ آیا نمازم درست است؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ}[نساء: ۱۰۱](و چون در زمین سفر کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه (= قصر) کنید) و در حدیث صحیحی از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که می‌‌گوید: «کان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم إذا خرج مسیرة ثلاثة أمیال، أو ثلاثة فراسخ صلی رکعتین»[۱](رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که به اندازه‌‌ی سه میل یا سه فرسخ از شهر خارج می‌‌شدند دو رکعت می‌‌خواندند).

تو در کاری که روزانه به آنجا می‌‌روی و هشتاد و پنج کیلومتر با محل اقامتت فاصله دارد سپس نزد خانواده‌‌ات بازمی‌‌گرد و شب را آنجا سپری می‌‌کنی برخی از علما نظرشان بر این است که تو مسافر هستی و این‌‌ها کسانی هستند که سفر را با مسافت مشخص می‌‌کنند زیرا مسافت سفر هشتاد و سه کیلومتر و سیصد و ده و اندی متر است و تو بیش از این مسافت می‌‌روی لذا می‌‌توانی نماز را قصر کنی هر چند که به محل اقامتت برمی‌‌گردی و شب را آنجا سپری می‌‌کنی.

اما کسانی که نظرشان این است که سفر چیزی است که سفر نامیده می‌‌شود ظاهرا محل کارت که به آن اشاره نمودی که از آن برمی‌‌گردی و شب را نزد خانواده‌‌ات سپری می‌‌کنی سفر نامیده نمی‌‌شود در این صورت قصر و جمع نمی‌‌خوانی و واجب است هر نماز را در وقت آن بخوانی و جمع نبندی و اگر قصر و جمع نمودی إن شاء الله اشکالی ندارد.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة المسافرین و قصرها، شماره­ی (۶۹۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في صلاة المسافر؟ حيث إنني يوميًا أذهب إلى مكان العمل والعمل يبعد عن محل الإقامة حوالي خمسة وثمانين كيلو مترا، والعمل يبدأ من الصبح وحتى نهاية صلاة العشاء، فهل لي الحق أن أجمع الظهر مع العصر والمغرب مع العشاء؟ وهل صلاتي صحيحة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: يقول الله -سبحانه وتعالى-: ﴿ وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ ﴾ [النساء: ١٠١]، وفي الصحيح من حديث أنس بن مالك رضي الله عنه قال: «كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا خرج مسيرة ثلاثة أميال، أو ثلاثة فراسخ صَلَّى ركعتين».

وأنت في عملك الذي تذهب إليه يوميًا، ويبعد عن محل إقامتك خمسةً وثمانين كيلو، ثم ترجع وتبيت عند أهلك، يرى بعض العلماء أنك مسافر، وهؤلاء هم الذين يحددون السفر بالمسافة؛ لأن مسافة القصر ثلاثة وثمانون كيلو وثلاثمئة وبضعة عشر مترًا، وأنت قد تجاوزت هذه المسافة، فلك أن تقصر الصلاة ولو رجعت إلى محل إقامتك وبت فيه.

وأما من يرى أن السفر ما يسمى سفرًا: فإن الظاهر أن محل عملك الذي أشرت إليه، والذي ترجع منه ويؤويك المبيت عند أهلك، الذي يظهر أن هذا لا يسمى سَفَرًا، وحينئذ لا تقصر ولا تجمع. والذي أرى لك في هذه الحال أن تُتِم ولا تَقْصُرَ ، وأن تؤدي كل صلاة في وقتها ولا تجمع، وإن فعلت فقصرت وجمعت فلا حرج عليك إن شاء الله.

مطالب مرتبط:

(۲۹۹۵) مقدار مسافتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟

در مورد مسافتی که در آن نماز قصر می‌‌شود؛ علما از جمله محدثین و فقهاء پیرامون این مسأله اختلاف نموده‌‌اند و بیشتر اهل علم نظرشان این است که مسافت آن شانزده فرسخ یعنی هشتاد و دو کیلومتر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۰) نماز قصر چه احکامی دارد؟

نماز قصر سنت مؤکده است و گفته شده در صورتی که انسان سفر کند و شهرش را ترک کند واجب است.......

ادامه مطلب …

(۲۹۸۴) حکم قصر و جمع نماز برای سربازان در مأموریت‌های طولانی‌مدت

مادامی که در جبهه مسافر هستی جایز است نماز را قصر کنی و این در حق تو مشروع است....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۷) حکم قصر نماز در سفر تفریحی با مسافتی کمتر از حد ترخص

اکثر اهل علم نظرشان بر مشخص نمودن مسافت است و مقدار آن هشتاد و یک کیلومتر و سیصد و ده و اندی متر است لذا هر کسی این مسافت را بپیماید هر چند که در نصف روز باشد برای او جایز است که نماز را قصر کند و در رمضان افطار کند.....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۴) حکم قصر نماز در اقامت نامعین برای مأموریت‌های کاری دوره‌ای

هرگاه شهرت را ترک نمودی مسافر هستی و می‌‌توانی از تمام رخصت‌‌های سفر استفاده کنی اما اگر در شهری اقامت داری که نماز جماعت در آن برپا می‌‌شود بر تو واجب است که در نماز جماعت حاضر شوی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه