(۲۹۴۸) سوال: بسیاری از بیماران چون توان حرکت ندارند بر روی تخت خود نماز می‌‌خوانند ودر حالی که طهارت ندارند و برخی از آن‌‌ها در غیر جهت قبله است؛ حکم نماز این بیماران چیست؟

جواب:

شایسته‌‌ است که قاعده‌‌ی کلی شریعت را که قرآن و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن دلالت دارد را بدانیم و آن قاعده این است که بر مسلمان واجب است تا جاییکه توان دارد تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه کند لذا هر واجبی بر او واجب است اما به اندازه‌‌‌‌ای که توان دارد اگر توانایی آن را نداشت از او ساقط می‌‌شود. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[تغابن: ۱۶](پس تا (جایی که) می‌توانید از تقوای الله را پیشه کنید) همچنین می‌‌فرماید: {وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}[اعراف: ۴۲](و کسانی که ايمان آوردند و کارهای شايسته انجام دادند – هيچ کس را جز به اندازهٴ توانش تکليف نمی‌‌کنيم – آن‌‌ها اهل بهشت هستند, وجاودانه در آن خواهند ماند) همچنین می‌‌فرماید: : {لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا}[بقره: ۲۸۶](الله هیچ کس را جز به اندازه‌‌ی توانش تکلیف نمی‌‌کند) همچنین می‌‌فرماید: {وَالَّذِينَ يُؤْتُونَ مَا آتَوا وَّقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَىٰ رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ*أُولَٰئِكَ يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَهُمْ لَهَا سَابِقُونَ*وَلَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۖ وَلَدَيْنَا كِتَابٌ يَنطِقُ بِالْحَقِّ ۚ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}[مؤمنون: ۶۰-۶۲](و کسانی که (در راه الله) آنچه را باید بدهند می‌دهند و (با این حال) دل‌‌هایشان بیم‌‌ناک است که بی گمان آنان به سوی پروردگارشان باز می‌‌گردند*(آری) اینانند که در نیکی‌‌ها شتاب می‌‌کنند و در انجام آن (از دیگران) پیشی می‌‌گیرند*(ما) هیچ کس را جز به اندازه‌‌ی توانش تکلیف نمی‌‌کنیم و نزد ما کتابی است که به حق سخن می‌‌گوید و به آن‌‌ها هیچ ستمی نمی‌‌شود) و در حدیث صحیح از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده که می‌‌فرماید: «إذا أمرتکم بأمر فأتوا منه ما استطعتم»[۱](هرگاه شما را به چیزی امر نمودم به اندازه‌‌ی توان آن را انجام دهید).

لذا این بیمارانی که به آن‌‌ها اشاره نمود کسانی که بر تخت‌‌ خود و با لباس ناپاک و در غیر جهت قبله نماز می‌‌خوانند همه‌‌ی این‌‌ها اگر آنچه از واجبات را که می‌‌توانند در نمازهایشان انجام دادند هر آنچه نتوانستند در آن معذور هستند و به آن مکلف نبوده و در صورت ترک آن گناهی بر آن‌‌ها نیست.

[۱] تخریج آن گذشت.